GSS primini kimler ödeyecek?
140 lira geliri olandan 73 lira prim alınabilir mi?
Reform sonrası Genel Sağlık Sigortası (GS) başlıyor ve herkes istisnasız GSS sigortalısı olacak, primini kendisi ödeyecek veya devlet ödeyecek ama GSS sigortasından kaçış yok.
Sosyal güvenlik reformu, sosyal sigorta sistemini biri emeklilik sigortaları diğeri de Genel Sağlık Sigortası olarak sistemi ikiye ayırıyor. İlk sistem olan emeklilik sistemine aylık geliri asgari ücret (585 YTL) düzeyinden az olanlar giremeyecek. Bu da yaklaşık 30-35 milyonluk bir kesime denk gelmektedir. Öte yandan geliri ne olursa olsun herkes GSS Genel Sağlık Sigortası kapsamına girmek zorundadır. Ödenecek GSS primi kişinin aylık gelirinin yüzde 12.5 (onikibuçuk) oranındadır. Yani aylık brüt geliri 1000 YTL olan bir kişi ayda 125 YTL GSS primi ödeyecek. Aylık geliri asgari ücret olan (585 YTL geliri) ise 73 YTL GSS primi ödeyecek. Herkes GSS sigortalısı olmak zorundadır dedik ama esasen parası olan GSS primini kendisi ödeyecek, parası olmayanların ise primini devlet ödeyecek kuralı da geliyor.
1-GSS primini kimler ödeyecek?
Kanun tasarısına göre, Harcamaları, taşınır ve taşınmaz malları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilecek her türlü gelirin aylık tutarı net asgari ücretin üçte birinden az olan kişilerin GSS primlerini devlet ödeyecek. Tersine yorumla gidersek, her türlü gelirleri dikkate alınarak aylık gelirleri asgari ücretin net tutarı olan (bugünkü rakam) 420 YTLnin üçte biri olan 140 YTL ve daha fazla geliri olanlar GSS primlerini kendileri ödeyecekler. Aylık geliri 140 YTLden az olanların primini ise devlet ödeyecek.
2-Ödenecek GSS primi adaletsiz
Yukarıdaki örnekte verdik, GSS primi kişinin aylık gelirlerinden yüzde 12.5 oranında alınıyor ama geliri asgari ücret düzeyi olan yani 585 YTLden az geliri olanlar için hesaplama değişiyor. Oran büyüyor. Geliri asgari ücretin yarısı kadar olan (292,50 YTL) birisinden de 73 YTL alınıyor. Geliri 140 lira olandan da 73 YTL prim alınıyor. Yani gelir asgari ücretten az olanların ödedikleri GSS primi oranı yüzde 52 oranına yükseliyor. İnsanların geliri azaldıkça ödedikleri GSS primi oranı yüzde 12,5tan başlayıp yüzde 52ye kadar çıkıyor. Sebebi ise asgari ücretten daha az geliri olanlara sanki aylık gelirleri brüt asgari ücretmiş gibi SANAL hesaplama yapılması ve en düşük GSS priminin brüt asgari ücretin yüzde 12,5 kadarı olmasındandır.
3-Sonuç
Ayda 140 YTL. geliri olduğunu kabul ettiğimiz kişilerden GSS primi alırken sanki aylık gelirleri 585 YTLmiş gibi prim hesaplamanın bir mantığı yok. Hem insanlara asgari ücretten az kazanıyorsunuz diyorsunuz hem de sanki asgari ücret kadar kazanıyorlarmış gibi prim hesaplıyorsunuz. Bunun Adalet neresinde? Öte yandan gerçekten ayda 140 lira geliri olan kişi akşama çocuklara verecek ekmek parasını mı düşünecek yoksa GSS primini mi? Lütfen gerçekçi olalım. Madem aylık gelir 140 lira o zaman yüzde 12,5 oranıyla 17,50 YTL GSS primi alınması gerekmez mi?
