NafakaYükümlülüğüne Uygulanacak Kanuna Dair Sözleşme
Bu Sözleşmeyi imzalayan Devletler,
Büyüklere karşı nafaka yükümlülüğüne uygulanacak kanunla ilgili müşterek hükümler tesis etmek ve,
Bu hükümlerde 24 Ekim 1956 tarihli "Çocuklara Karşı Nafaka Yükümlülüğüne Uygulanacak Kanuna, Dair sözleşme" hükümleri arasında ahenk sağlamak arzusunu taşıyarak,
Bu amaçla bir Sözleşme akdetmeyi kararlaştırmışlar ve aşağıdaki hükümlerde mutabık kalmışlardır:
BÖLÜM I: Sözleşmenin Uygulama Alanı
Madde 1: Bu Sözleşme, nesebi sahih olmayan çocuğa karşı nafaka yükümlülüğü de dahil, aile, hısımlık, evlilik veya sıhriyet ilişkilerinden doğan nafaka yükümlülüklerine uygulanır.
Madde 2: Sözleşme, münhasıran nafaka yükümlülüğü konusundaki kanunlar ihtilafını düzenler.
Sözleşmenin uygulanması dolayısıyle verilmiş olan kararlar 1. maddede öngörülen ilişkilerden herhangi birinin mevcudiyetini haleldar etmez.
Madde 3: Bu sözleşme ile belirtilen kanun, Akid Olmayan bir Devlteni kanunu dahi olsa hiçbir karşılıklılık şartına bağlı olmaksızın uygulanır.
BÖLÜM II: Uygulanacak Kanun
Madde 4: Birinci maddede öngörülen nafaka yükümlülüğünü nafaka alacaklısının mutad meskeninin bulunduğu Devletin iç hukuku düzenler.
Alacaklının mutad meskeninin değişmesi halinde, değişikliğin vuku bulduğu andan itibaren yeni mutad meskeninin bulunduğu Devletin iç hukuku uygulanır.
(*) 6 Şubat 1983 tarih ve 17951 sayılı Resmi Gazedete yayımlanan 8/5695 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre "anılan Sözleşmenin 24 üncü maddesi uyarınca, 1-14 üncü maddenin 1. ve 2. fıkralarında öngörülen civar hısımları ile sıhri hısımlar arasındaki nafaka yükümlülüklerine sözleşmeyi uygulamamak hakkı, 2-15 inci maddede öngörülen, alacaklı ve borçlunun kendi vatandaşı olması ve borçlunun mutad meskeninin Türkiye'de bulunması halinde, yetkili mercilerinin kendi iç hukukunu uygulama hakkı saklı kalmak kaydıyla" bu sözleşme onaylanmıştır.
Madde 5: Alacaklının 4. maddede öngörülen kanun gereğince borçludan nafaka alamaması halinde, müşterek milli kanunları uygulanır.
Madde 6: Alacaklının 4. ve 5. maddelerde öngörülen kanunlar gereğince borçludan nafaka alamaması halinde başvurulan merciin kanunu uygulanır.
Madde 7: Civar hısımlar ve sıhri hısımlar arasındaki nafaka yükümlülüklerinde borçlu alacaklının talebine karşı, müşterek milli kanunları ve aynı vatandaşlığı haiz değillerse mutad meskeninin bulunduğu Devlet kanunu uyarınca kendisi bakımından yükümlülük bulunmadığı itirazını ileri sürebilir.
Madde 8: 4, 5 ve 6. maddelerden farklı olarak, boşanma kararının verildiği veya tanındığı bir Akid devlette boşanmaya uygulanmış olan kanun,boşanmayı eşler arasındaki nafaka yükümlülüklerini ve bu yükümlülüklere ilişkin kararların gözden geçirilmesini de düzenler.
Yukarıdaki fıkra hükmü ayrılık, evliliğin butlanı veya iptali hallerinde de uygulanır.
Madde 9: Bir kamu kuruluşunun alacaklıya yapmış olduğu ödemeleri borçludan geri alma hakkı bu kuruluşun tabi olduğu kanun tarafından düzenlenir.
Madde 10: Nafaka yükümlülüğüne uygulanacak kanun, diğer hususlar meyanında özellikle:
1- Alacaklının kimden ve ne ölçüde nafaka talep edebileceğini;
2- Nafaka davasını açmaya kimin yetkili olduğu ve davanın hangi süreler içinde açılabileceğini;
3- Alacaklıya nafaka ödeyen kamu kuruluşu yaptığı edalarının iadesini isterse, borçlunun yükümlülük sınrılarının neler olacağını;
tespit eder.
Madde 11: Sözleşmenin belirttiği kanun uygulaması, ancak, bu kanunun kamu düzeniyle açıkça bağdaşmaması halinde reddedilebilir.
Bununla beraber, uygulanacak kanunda değişik hükümler bulunsa bile, nafaka miktarının saptanmasında alacaklının ihtiyaçları ve borçlunun geliri gözönünde bulundurulacaktır.
BÖLÜM III: Çeşitli Hükümler
Madde 12: Sözleşme bir Akid Devlette, Sözleşmenin o Devlette yürürlüğe girmesinden önceki dönemde ileri sürülmüş nafaka taleplerine uygulanmaz.
Madde 13: her Akid Devlet, 24 üncü maddeye uygun olarak Sözleşmeyi sadece;
1. Eşler ve eski eşler arasındaki;
2. Yirmibir yaşından küçük ve evlenmemiş kimseler lehindeki;
Nafaka yükümlülüklerine uygulamak hakkını saklı tutabilir.
Madde 14: Her Akid Devlet, 24 üncü meddeye uygun olarak Sözleşmeyi:
1. Civar hısımlar arasındaki;
2. Sıhri hısımlar arasındaki;
3. Boşanma, ayrılık, evliliğin iptali veya butlanı kararı duruşmada hazır olmayan tarafın mutad meskeninin bulunmadığı bir Devlette gıyapta verilmişse, boşanmış ayrılmış veya evliliklerinin iptaline veya butlanına karar verilmiş eşler arasındaki;
Nafaka yükümlüklerine uygulamamak hakkını saklı tutabilir.
Madde 15: Her Akid Devlet, 24 üncü maddeye uygun olarak, alacaklı ve borçlunun kendi vatandaşı olması ve borçlunun mutad meskeninin kendi ülkesinde bulunması halinde, yetkili mercilerinin kendi iç hukukunu uygulayacağını belirten bir ihtirazi kaydı dermeyan edebilir.
Madde 16: Nafaka yükümlülüğü konusunda, ülke veya kişi bakımından uygulanacak iki veya daha çok hukuk sisteminin bulunduğu bir Devletin Kanunun dikkate alınması halinde (alacaklının veya borçlunun mutad meskeninin bulunduğu yer kanuna veya müşterek milli kanuna atıf yapılması gibi) bu Devlette yürürlükte olan kuralların belirlediği hukuk sistemi veya bu tür kurallar yoksa, ilgililerin en sıkı ilişki içinde oldukları hukuk sistemi uygulanır.
Madde 17: Nafaka yükümlülüğü konusunda kendi hukuk kuralları bulunan çeşitli bölgelere sahip bir Akid Devlet. sadece bu bölgeleri ilgilendiren kanunlar ihtilafında Sözleşmeyi uygulamak zorunda değildir.
Madde 18: Bu Sözleşme, taraf olan Devletler arasındaki ilişkilerde, 24 Ekim 1956 tarihinde Lahey'de akdedilmiş olan "Çocuklara Karşı Nafaka Yükümlülüğüne uygulanacak Kanuna Dair Sözleşme"nin yerini alır.
Ancak 13. maddede öngörülen ihtirazi kayıtla, 21 yaşından küçük ve evlenmemiş bir kimseye karşı nafaka yükümlülüğünü bu sözleşmenin uygulama alanı dışında bırakan Devlete, 1. fıkra uygulanmaz.
Madde 19: Bu Sözleşme, bir Akid Devletin taraf olduğu veya olacağı ve Sözleşmenin düzenlediği konulara ilişkin hükümler ihtiva eden diğer uluslararası anlaşmaları etkilemez.
BÖLÜM IV: Son Hükümler
Madde 20: Bu Sözleşme, Devletler Özel Hukuku Lahey Konferansının onikinci dönem toplantısı sırasında üyesi bulunan Devletlerin imzasına açıktır.
Sözleşme onaylanacak, kabul ve tasvip edilecek ve onay, kabul ve tasvip belgeleri Hollanda Dışişleri Bakanlığına tevdi edilecektir.
Madde 21: Onikinci dönem toplatısından sonra Konferansa üye olan veya Birleşmiş Milletler Teşkilatına veya onun bir ihtisas kuruluşuna mensup veya Milletlerarası Adalet Divanının Statüsüne taraf, olan her Devlet bu Sözleşmeye 25. maddesinin 1. fıkrası uyarınca yürürlüğe girmesinden sonra da katılabilir.
Katılma belgesi Hollanda Dışişleri Bakanlığına tevdi edilecektir.
Madde 22: Her Devlet, imza, onay, tasvip, kabul veya katılma sırasında, Sözleşmenin, milletlerarası alanda temsil ettiği bölgelerin tümüne veya bunlardan birine veya bir kaçına teşmil olunacağını beyan edebilir. Bu beyan, Sözleşmenin sözkonusu Devlet bakımından yürürlüğe girdiği tarihte hüküm ifade edecektir.
Bundan sonra yapılacak bu nitelikte her teşmil, Hollanda Dışişleri Bakanlığına tebliğ edilecektir.
Madde 23: Nafaka yükümlülüğü konusunda farklı hukuk sistemlerinin bulunduğu iki veya daha çok bölgeye sahip olan Akid Devlet, imza, onay, kabul, tasvip veya katılma sırasında, bu Sözleşmenin, bu bölgelerin tümüne veya aralarında birine veya birkaçına teşmil olunacağını beyan edebilir ve yeni bir beyan yapmak suretiyle bu beyanı her zaman değiştirebilir.
Sözleşmenin hangi bölgeye uygulanacağını açıkça belirtecek olan bu beyanlar Hollanda Dışişleri Bakanlığına tebliğ edilecektir.
Madde 24: Her Devlet, en geç onay, kabul, tasvip ve katılma sırasında 13 ila 15. maddelerde öngörülen ihtirazi kayıtlardan birin veya birkaçını dermeyan edebilir. Başka hiçsir ihtirazi kayıt kabul edilmeyecektir.
Aynı şekilde her Devlet, 22. maddeye uygun olarak Sözleşmenin teşmilini tebliğ ederken, teşmile konu olan bölgelerin tümü veya bunların bazılarıyla sınırlı hüküm ifade etmek üzere, sözkonusu ihtirazi kayıtlardan birini veya birkaçını dermeyan edebilir.
Her Akid Devlet, dermeyan etmiş olduğu bir ihtirazi kaydı her zaman geri alabilir. Bu geri alma Hollanda Dışişleri Bakanlığına tebliğ edilecektir.
İhtirazi kaydın hükmü, yukarıdaki fıkrada öngörülen tebliği izleyen üçüncü takvim ayının birinci günü sona erecektir.
Madde 25: Sözleşme, 20. maddede öngörülen onay, kabul veya tasvip belgelerinden üçüncüsünün tevdiini izleyen üçüncü takvim ayının birinci günü yürürlüğe girecektir.
Bilahare Sözleşme:
-Sonradan onaylayan, kabul eden veya tasvip eden her imzalayan Devlet için, onay veya tasvip belgesinin tevdiini izleyen üçüncü takvim ayının birinci günü;
-Katılan her Devlet için, katılma belgesinin tevdiini izleyen üçüncü takvim ayının birinci günü;
Yirmiikinci maddeye uygun olarak, Sözleşmenin teşmil olunduğu bölgeler için sözkonusu maddede öngörülen tebliği izleyen üçüncü takvim ayının birinci günü yürürlüğe girecektir.
Madde 26: Sözleşme, sonradan onaylayan, kabul veya tasvip eden veya katılan Devletler için dahi, 25. maddenin 1.fıkrasına uygun olarak, yürürlüğe girdigi tarihten itibaren beş yıl sürelidir.
Sözleşme fesholunmadıkça, beşer yıllık sürelerle zımmen yenilenecektir.
Fesih beş yıllık sürenin bitiminden en az altı ay önce Hollanda Dışişleri Bakanlığına tebliğ edilecektir. Fesih, Sözleşmenin uygulandığı bölgelerin bazıları ile sınırlandırılabilir.
Fesih, sadece bunu tebliğ eden Devlet için hüküm ifade eder. Sözleşmenin diğer Akid Devletler için yürürlükte kalacaktır.
Madde 27: Hollanda Dışişleri Bakanlığı,Konferansın üyesi olan Devletlerde 21. madde hükümlerine uygun olarak Sözleşmeye katılacak devletlere aşağıdaki hususları tebliğ edecektir:
1. 20. maddede öngörülen imza, onay, kabul ve tasvipleri:
2. 25. maddenin hükümlerine uygun olarak, Sözleşmenin yürürlüğe gireceği tarih;
3. 21. maddede öngörülen katılmaları ve bunların hüküm ifade edecekleri tarihi;
4. 22. maddede öngörülen teşmilleri ve bunların hüküm ifade edecekleri tarihi:
5. 23. maddede sözü edilen beyanlarla bunlardaki değişiklikleri ve bu beyanlarla değişikliklerin hüküm ifade edecekleri tarihi;
6. 26. maddede öngörülen fesihleri;
7. 13 ila 15 ve 24. maddelerde öngörülen ihtirazi kayıtların geri alınmasını.
Teyiden, usulüne uygun şeklide yetkili kılınmış aşağıdaki imza sahipleri u Sözleşmeyi imzalamışlardır.
Fransızca ve İngilizce dillerindeki her iki metin de aynı şekilde geçerli olmak ve Hollanda Dışişleri Bakanlığı arşivlerine tevdi edilmek ve aslına uygunluğu onaylı bir örneği, diplomasi yolu ile, Onikinci dönem toplantısı sırasında Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı üyesi Devletlere verilmek üzere, bir tek nüsha halinde 2 Ekim 1973 günü Lahey'de düzenlenmiştir.
