SIIRT Hakkinda Bilgiler

SİİRT



GENEL BİLGİLER



Yüzölçümü: 11.003 km²



Nüfus: 243.435 (1990)



İl Trafik No: 56



Siirt, dört mevsimin en güzel şekliyle yaşandı ı iklimi, her türlü sebze ve meyvenin yetişti i bereketli toprakları, el eme i göz nurunun ürünü olan battaniye ve kilimleri, şifa kayna ı Pervari Balı, iri taneli fıstı ı, kendine has lezzeti olan Zivzik Narı, do al güzellikleri, tarihi eserleri, ba rında barındırdı ı evliyaları ile görülmeye de er bir yerdir.



Kaplıcalar, türbeler, tarihi cami, kale ve köprüler Siirt'in tarihi ve turistik de erleri arasında oldukça önemli bir yere sahiptir.



İLÇELER:



Siirt ilinin ilçeleri; Aydınlar, Baykan, Eruh, Kurtalan, Pervari ve Şirvan'dır.



NASIL GİDİLİR?



Karayolu: Diyarbakır-Siirt arasında uzanan do u-batı do rultulu karayolu ilin en önemli karayolu ba lantısıdır. Otogarın kent merkezine uzaklı ı 1 km. olup firma servisleri, Belediye Otobüsleri ve Şehir içi minibüsleri ile ulaşılabilir.



Otogar Tel: (+90-484) 223 14 01



Demiryolu: Karayoluna paralel olarak Diyarbakır ve Batman üzerinden gelen demiryolu Kurtalan' da son bulur. İstasyonun kent merkezine uzaklı ı 28 km.dir.



İstasyon Tel : (+90-484) 411 20 23



GEZİLECEK YERLER



Cami ve Türbeler



Ulu Cami : Çinili Minare olarak anılan Ulu Caminin minaresi, tipik Selçuklu mimarisini yansıtmaktadır.



Siirt'te Veysel Karani Hz. Türbesi ve İbrahim Hakkı Hz. Türbesi bulunmaktadır.



Billoris Kaplıcası : Billoris Termal Turizm Merkezi



Sa larca Kaplıcası : Siirt'e 15 km. uzaklı ında, Eruh yolu üzerindedir. Banyo uygulamalarıyla deri hastalıklarına, romatizmada, kadın hastalıkları, nevralji, nevrit, polinevrit, polio sekelleri ve su içi egzersizlerinde yararlı olmaktadır.



Yaylalar



Pervari İlçesindeki Çemikari, Cema ve Herekol yaylaları ile Şirvan İlçesinde Baçova yaylası yöre halkı tarafından ilgi görmektedir. Yaz, kış bol ya ışlı olan bu yüksek platolar, zengin çayırlarla kaplıdır.



Ma aralar



İlin Jeolojik yapısında kalkerli oluşumlar önemli yer tuttu undan pek çok sayıda ma ara oluşmuştur. Bunların bir bölümünde, insanlarca konut olarak kullanıldı ını gösterir izlere rastlanmaktadır. Suya karşı direnci az olan kalkerlerin erimesi ile ortaya çıkan bu do al ma aralar genellikle vadi boylarında yo unlaşmıştır. Bunların en ünlüleri Botan Ma aralarıdır.



COĞRAFYA



Güneydo u Anadolu Bölgesi'nin kuzeydo u ucunda yer alan Siirt do udan Şırnak ve Van, kuzeyden Batman ve Bitlis, batıdan Batman, güneyden Mardin ve Şırnak İlleri ile çevrilidir. Bölge, Güneydo u Anadolu düzlüklerinden sonra birden yükselmekte, do u ve kuzey kesimleri bol ya ış almaktadır. Bu nedenle, kuzeyden Muş Güneyi Da ları, do udan Siirt Do usu Da larıyla çevrili olan il alanı, Dicle Irma ı'nın önemli su toplama alanlarından birini oluşturmaktadır. İl topraklarının tümü Dicle Havzası'na girmektedir. Havza, Fırat, Kızılırmak ve Sakarya Havzaları'ndan sonra ülkenin dördüncü büyük su toplama alanıdır. Siirt yaz, kış bol ya ış alan zengin çayırlarla kaplı yaylalar ile çevrilidir.



Siirt'te karasal iklim hüküm sürmekte ve dört mevsim en belirgin özellikleriyle yaşanmaktadır. Do u ve kuzey bölgelerinde kışlar daha sert ve ya ışlı, güney ve güneybatı bölgelerinde ılık geçer. Yazları sıcak ve kuraktır.



TARİHÇE



Yazılı kaynaklara göre, M.Ö.2000 başlarında Hititler Döneminde önemli yerleşim yeri olmuştur. Daha sonra Frig, Lidya, Asur, Roma, Bizans, Selçuklu, Danişment, ilhanlı, Eretna ve Osmanlı hakimiyetlerini yaşamıştır.



NE YENİR?



Siirt'e özgü yemekler arasında, Büryan (Perive) et yeme i ve fes şeklinde tencerelerde pişirilen perde pilav vardır.



NE ALINIR?



Bıttım sabunu, Siirt battaniyesi, Jirkan kilimi, meyan kökü ve fıstık Siirt'e has ürünlerdendir.



LİNKLER



Siirt Valili i [Üyeler Mesaj Yazmandan Misafirlerde Kayıt Olmadan Link GöremezlerKayıt İçin Tıklayın ! ]



Siirt Belediyesi [Üyeler Mesaj Yazmandan Misafirlerde Kayıt Olmadan Link GöremezlerKayıt İçin Tıklayın ! ]



YAPMADAN DÖNME



Veysel Karani Hazretleri ile İbrahim Hakkı Hazretleri Türbeleri görmeden,



Ulu Cami gezmeden,



Siirt Büryanı yemeden,



Perde Pilavı tatmadan,



Tiftik dokuma battaniyesi almadan,



Bıtım sabunu almadan,



....Dönmeyin.

Ellerine sa lık abi..en az bizim kadar tanıtmışsın memleketimizi..sa olasın :1:

Adı, üç yer anlamına gelen SEERT kelimesinden türemiş olan ve 1894 yılında Bitlise ba lanan Siirt, 26 Eylül 1919 yılında, 48 sayılı Heyet-i Umumiye kararı ile, ba ımsız bir sancak haline getirilmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında il olan Siirt, 16 Mayıs 1990 tarihinde, 3697 sayılı kanun ile üçe bölünmüş olup, Batman ve Şırnak ilçeleri de il olmuştur. Bu de işiklikten sonra, Merkeze; Aydınlar, Baykan, Eruh, Kurtalan, Pervari ve Şirvan olmak üzere, toplam 6 ilçe ba lı kalmıştır.
Bu bölünme neticesinde; daha önce 11.519 km2 olan yüzölçümü 5.406 km2 ye, 550.000 olan nüfus ta 250.000e inmiştir. Bunların dışında; ormanlık alan, yüzölçümüyle orantılı olarak % 50 civarında azalırken, ekilebilen ve sulanabilen alanlarda bu oran % 70e varmıştır.

Siirt ili, Dicle nehrinin kollarından olan Botan ve Reşan çayları arasında, etrafındaki 7 tepeninyamaçlarında kurulmuş ve günümüzde ovaya do ru yayılmaya başlamıştır. İl alanı; kuzeyde Bitlis, do uda Van ve Hakkari, güneyde Şırnak ve Mardin, batıda Batman illeriyle çevrilidir.

Denizden yüksekli i ortalama 930 metre olan Siirtte karasal iklim hakimdir. İlin do u ve kuzeyinde kışlar daha ya ışlı ve sert olup, güney ve güneybatısında ise, kışın ılık iklimine karşın, yazları çok sıcak ve kuraktır. Karın yerde kalma süresi ço u yıl 10 günü geçmez. Ölçülen en yüksek sıcaklık A ustos ayında 43 ve en düşük sıcaklık ta, Ocak ayında -19 derece olmuştur. Fıstık ve Bıtım a açlarının bol oldu u ba , bahçe ve bostanlarla çevrelenmiş olan Siirtte, 4 mevsim de, de işik güzellikte yaşanır.

Siirtin arazi yapısı da lık ve engebelidir. Bundan dolayı kırsal kesimde kalan yerleşim birimleri küçük ve çok sayıdadır. Toplam nüfusun % 35i Merkezde, geri kalanı ilçelerde bulunmaktadır. Kentsel alandaki nüfus yo unlu u % 45 olurken, kırsal alandaki yo unluk % 55i bulmaktadır.

Erkek nüfusunun % 65i, kadın nüfusunun % 41i ve toplam nüfusun da % 54ü okur yazar olan Siirtte, okullaşma oranları; ilkokul için % 74, ortaokul için % 23 ve lise için % 23 şeklindedir.

Siirte kara, hava ve demir yollarıyla ulaşmak mümkündür. Yeni yapılan ve 1640 metrelik pisti

bulunan havaalanının hizmete girmesiyle, terör nedeniyle biraz azalan turizm tekrar canlanmıştır. Türkiyenin demiryolu şebekesinin güneydo u Anadoludaki son ucu, gelişmiş ilçelerden biri olan Kurtalanda bulunmaktadır. Bunun da Merkeze olan uzaklı ı 30 kmdir.

Halkın başlıca geçim kaynakları; tarım, hayvancılık ve el sanatlarıdır. Belli başlı tarım ürünleri olarak; arpa, bu day, mercimek, tütün, pamuk, nohut, özellikle zivzik çeşidi çok meşhur olan nar, üzüm ve meşhur Siirt Fıstı ı sayılabilir. 225.000 fıstık a acının meyve verdi i Siirtte, yaklaşık 10 milyon Bıtım (yabani fıstık) a acı bulunmaktadır. İrilik ve ya lılık ve lezzet açısından; Türkiyede Antep Fıstı ından, dünyada ise İran Fıstı ından daha makbul sayılan Siirt Fıstı ından, a aç başına alınan 5 kiloluk verim, Türkiye ortalaması olan 1.8 kilonun yaklaşık 3 katıdır. Siirtteki yıllık ortalama üretim 1100 ton civarındadır.

Hayvancılık çok modern usullerle olmamakla birlikte, daha çok küçük baş besicili i ve özellikle Pervaride arıcılık şeklinde, yaygın olarak sürdürülmektedir. Pervaride üretilen bal tabii oldu için, özellikle İstanbuldan çok ra bet görmektedir.

El sanatları olarak; il merkezinde battaniye tezgahları yaygın olup, buralarda tiftikten dokunan Siirt Battaniyesi, ülke genelinde tanınmakta ve talep edilmektedir. 200 tezgahın yılda 100 ton tiftik işleyerek ürettikleri bu battaniyeler; yalnızca gri, kahverengi ve siyah renklerde üretilmektedir. Üreticiler; battaniyelerin üzerine, istenilen yazıları yazmakta, resimleri işlemektedir. Son zamanlarda manto, kaban ve döpiyes gibi kadın giysilerinin yapımında da kullanılmaya başlanan bu battaniyeler, küçük çaplı olmakla birlikte, bazı Avrupa ülkelerine de ihraç edilmektedir.

Siirtte yer alan belli başlı da lar; Pervaride Harakol (2943 m), Baykanda Kalams (2710 m), Şirvanda Beknovi (2650 m) ve Eruhta Terazin Tepe (2268 m) olmakla birlikte, önemli akarsular da; Dicle ve bunun iki kolu olan Botan ve Garzan çayları ile Kezer, Başur, Kilis, Zorova ve Reşandır.

Hem sa lık hem de turizm açısından büyük önemi haiz olan başlıca 3 kaplıca mevcuttur: Bunlar; Eruh yolu üzerinde ve Botan çayı kenarında bulunan Billoris, Güçlükonak beldesinde ve Dicle nehri kıyısında bulunan Hısta ve Kışlacık köyünde Reşan çayı kıyısında bulunan Lif kaplıcalarıdır.

Yetiştirdi i alimlerin bulundukları zamana damgalarını vurmaları nedeniyle; Siirt, Ulemalar Şehri olarak ta bilinir. Bu alim ve evliyaların bazıları; İsmail Fakirullah,yazdı ı Marifetname adlı eseriyle de bilinen İbrahim Hakkı, Üveys El-Karani, Şeyh Musa, Şeyh Ebu-l Vefa, Şeyh-üt Türki, Şeyh Halef, Şeyh-ül Horani, Şeyh İlyas, Şeyh-ül Sibre, Şeyh-ül Hazin, Şeyh Saad, Şeyh Cerrah, Şeyh Muhammed Tarmili, Şeyh Mücahit, Şeyh Hamza, Gavs-ül Memduh, Şeyh Şerafettin, Molla Halil, Şeyh Hattap, Şeyh Celaleddin ve son dönemlerden Şeyh Muhammed Kazım Aydın ile halen hayatta olan Molla Bedrettin Sancardır.

Siirt; eski bir yerleşim merkezi olması, çeşitli kavim ve halkların burada yaşamaları nedeniyle, çok zengin kültür ve folklöre sahiptir. Bunun do al sonuçlarından bazıları; kültür varlıkları, yemek ve tatlılar ile mahalli oyunlardır.

Kültür varlıkları olarak; Ulu Cami, Rahimiye Medresesi, Asakir (Çarşı) Camii, Cumhuriyet Camii, Suk-ul Ayn Çeşmesi, Derzin Kalesi, Ulular (Çarpıran) Köprüsü, Kıver ( Hatem-i Tay) Kalesi, Erzen Şehri Kalıntıları, Küfre Kalesi, Körmas Kalesi, Irün Kalesi ve Bünyan Duvarı sayılabilir.

Siirt yemekleri; damak lezzeti nedeniyle, dünya yemekleri arasında ön saflardadır. Siirtin kendine has yemek ve tatlıları olarak; Büryan (Kuyu Kebabı), Perde Pilav, Siirt Köftesi (Kitel), Sarmısaklı Köfte, Ayranlı Yarma (Şişe Şirten), Ba ırsak Dolması (Bumbar-Cokat), Siirt Ekşi Dolması, Varak Kek, Aside, Sarılı Muska Tatlısı (Rayoş-el Meketip) ve İmçerket örnek olarak gösterilebilir.

Siirt ve çevresinde çok de işik mahalli oyunlar oynanmakta ve geleneksel kutlamalar yapılmaktadır. Bunlara örnek olarak; Şeyhani ,Govent ve Karakıştani oyunları; Mirani-Şeyhani, Girani, Botani, Garzani, Çaçani, Hırpani ve Roşki halayları; Cigor ve Yumurta bayramları verilebilir.

kaynak : [Üyeler Mesaj Yazmandan Misafirlerde Kayıt Olmadan Link GöremezlerKayıt İçin Tıklayın ! ]
Siirt E itim Kültür ve Yardımlaşma Vakfı
Adres : İtfaiye Cad. No: 23/5 Fatih- İSTANBUL
Tel : +90. 212. 635 84 85

Siirt


GENEL KONUM

Güneydo u Anadolu Bölgesinde 41° 57'' do u boylamı ve 37° -55'' kuzey enlemi üzerinde yer alan Siirt do udan Şırnak ve Van, kuzeyden Batman ve Bitlis, batıdan Batman, güneyden Mardin ve Şırnak İlleri ile çevrilidir. İl topraklarının büyük bölümü da larla kaplıdır. Kuzeyde Muş Güneyi Da ları, do uda Siirt Do usu Da ları İlin do al sınırlarını oluşturan sıra da lardır. 1990 yılında de işen sınırlardan sonra Siirt İli nin yüzölçümü 6.186 Km²ye inmiş Km²  ye ise 42 kişi düşmüştür. 1997 yılı nüfus sayımına göre 263.258 kişilik nüfusuyla Türkiye toplam nüfusunun %4ünü barındırmaktadır.

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ

İl toprakları asıl görünümünü III. Zamanda kazanmıştır. Şiddetli kıvrılma ve kırılmalara u rayan il alanı, üst-eosen ve oligosen boyunca deniz dışında kalarak aşınmış ve bir yarı ova (peneplen) niteli i kazanmıştır. Üst-miyosende Do u Anadolu genel olarak yükselirken, il alanı da blok halinde yükselmiş ve Güneydo u Torosları oluşmuştur. Bu yükselme hareketleri sırasında il alanının güneybatısını da içine alan güçlü çöküntü alanları ortaya çıkmıştır.G.do u Torosları esnekli ini yitirmiş ve sertleşmiş kesimlerinde ortaya çıkan çöküntü olukları, akarsularca aşın dırılarak batı, güneybatı ve güney yönünde uzanan vadilere dönüştürülmüştür. Bir yandan vadi ler oluşurken, bir yandan da özellikle çöküntü alanlarında hızla genişleyen vadi tabanlarında IV. Zaman boyunca çeşitli taşınma maddelerden oluşan düzlükler ortaya çıkmıştır..

DAĞLAR

İlimizde yeryüzü şekilleri daha çok yüksek da ile platolardan oluşmaktadır. Siirt in kuzeyi ve do usu yüksek ve sarp kesimlerdir.Genel olarak Güneydo u Toroslar adıyla anılan bu da sırası, do udan güneydo uya genişçe bir yay çizerek Hakkari Da larıyla birleşmektedir. Dicle Vadisi'' ne e imli olan bu yüksek ve sarp kesimde yer alan önemli da lar ve bunların özellikleri şöyle sıralanabilir.

SİİRT DOĞUSU DAĞLARI

Muş Güneyi Da ları ndan sonra,Bitlis Çayı Vadisinin do usunda, da lar güneye do ru açılarak Siirtin do usunu kaplar. Yükseltisi hızla azalarak Güneydo u düzlüklerine do ru sokulan bu da lar, bir yandan da Hakkari Da larıyla birleşir. Siirt do usu da ları genellikle tek tek kütleler halinde yükselmektedir. Bu kütleler, Dicle Irma ına karışan küçük akarsuların açtı ı vadilerle parçalanmış durumdadır. Siirt Do usu Da larının ana gövdesini, Pervari, Siirt Merkez, Eruh ve Şırnakı da kapsayan Yazlıca Da ı (Herekul Da ı) oluşturmaktadır. Do uda çok geniş bir kütle oluşturan Yazlıca Da ı 2.838 m.lik yükseltisiyle İlin en yüksek noktasıdır. Bu doru u kuzeyden 2.444 m. yükseltili Meydanı Süleyman Tepesi ile daha düşük yükseltili Körkandil Da ı izlemektedir. Yazlıca Da ı, batıda, Uluçay ve Zorava Çayı Vadilerinin birbirine yaklaştı ı noktada daralırken, yükseltisi de azalır. Tosuntarla-Çizmeli çizgisinde yükseltisi 1.844 m.ye dek düşen Yazlıca Da ı, Merkez İlçe alanında yükseltisi 1.500 m.nin altında olan platolara düşmektedir. Siirt Do usu Da ları, Yazlıca kütlesi dışında Şirvan-Pervari-Van üçgeni içinde de önemli yükseltiler oluşturmaktadır.

İl'in kuzeydo usunda genellikle tek tek yükselen bu da ların başlıcaları 2.741 m. yükseltili Do ruyol Da ı (Beknovi Da ı), 2.631 m. yükseltili Kapılı Da ı ve 2.350 m. yükseltili Koran Da ıdır. Siirt Do usu Da ları, İlin güneydo usunda daha da ınık ve daha alçaktır. Bu kesimlerdeki en önemli doruklar, Eruhun güneyindeki Yassı Da ı (2.280 m.), bunun batı yönündeki uzantısını oluşturan Şeyh Ömer Da ı (1.409 m.)dır. Buradaki da ların dorukları dışındaki kesimler, batı ve güney yönündeki e ime ba lı olarak aşınmış ve platolara dönüşmüş durumdadır. Siirtte bu da ların dışında da bazı yükseltiler vardır. Bunların en önemli si Kurtalanın güneyindeki 1.530 m. yükseltili Dilek Tepesidir. Genellikle çıplak olan bu da ların kuzey yamaçlarında yer yer meşe a açlarından oluşan topluluklara rastlanmaktadır.

PLATOLAR VE YAYLALAR

Siirt'te da lardan sonra en a ırlıklı yeryüzü şekli platolardır. Büyük bir bölümü yüksek düzlükler şeklinde olan bu platolar, Siirt Do usu Da ları nın kuzey bölümünü oluşturan D.yol, Kurtalan, Kapılı ve Yazlıca Da larının Botan Suyu ve kollarınca yarılmış vadilere bakan yamaçlarında toplanmıştır. Başlıcaları, Pervari de Cemikarı, Ceman ve Herekul Yaylaları ile Şirvanda Bacavan Yaylasıdır.Yaz, kış bol ya ış alan bu yaylalar,zengin çayırlarla kaplıdır.

Yöre halkı ve göçerler bu yaylalarda sürülerini otlatır.Sert kış aylarında güneydeki daha düşük yükseltili platolarda otlatılan hayvanlar, yaz mevsiminde havaların ısın masıyla yeniden yüksek düzlüklere çıkarılır. Bozkır kuşa ına yakın da ların eteklerindeki plato larda verim daha düşüktür. Ya ışlar daha düzensiz, su kaynakları daha kıttır. Büyük ölçüde orman örtüsünden yoksun olan bu kesimde aşınma güçlüdür. Çayırların oluşumuna elverişli toprak tabakası yer yer ortadan kalkmıştır. İl platoları bir bütün olarak de erlendirildi inde, 1.200m. ile 2.000 m. arasına da ıldıkları ve bozkır kuşa ında kalanların dışındakilerin hayvancı'' lık açısından çok önemli oldukları görülür.

VADİLER

Siirt İlinde vadi oluşumları çok önemlidir. İlimiz'' deki da lar ve platolar II. Zamandaki kırılma ve kıvrımlarla şekillenmiştir. Sarp yapıda kalkerli oluşumlar egemen durumdadır suya karşı direnci çok düşük olan bu kalkerler, akarsu ve yüzey sularıyla hızla aşındırılmış, dar ve dik vadiler ortaya çıkarmıştır. İlin kuzeyindeki ve do usun daki da lık kesimlerden güneye ve batıya do ru yönelen vadiler, Güneydo u Anadolu Düzlükleri nin do u ucuna ulaşıncaya dek genellikle pek geniş de ildir. Bu nedenle Siirtte ovalık alanlar azdır.

Botan (Uluçay) Vadisi Bitlisin güneyindeki da ların eteklerinde başlayan Botan Suyu Vadisi, yüksek ve sarp yapılı bir kesimde güneye do ru uzanır. Do ruyol, Kuran ve Kapılı Da larının arasında bulunan vadi, Türkiyenin en dik ve sarp vadilerindendir. Bitlis Çayı Vadisi ile birleşen Botan Vadisi, Dicle Vadisine açılır. Botan Suyu Vadisi ve bu vadinin önemli bir kolu olan Bitlis Çayı Vadisi pek geniş de ildir. Vadiler; kuzey ve kuzeydo udaki da lardan kayna ı nı alan bol sulu akarsularla kalkerli yapıda oyulmuş derin yarıklar durumundadır. Yalnızca Bitlis Çayı Vadisi, Kurtalan İlçe alanında azda olsa genişlemektedir. Bu genişleyen kesimler yer yer ova niteli i kazanır. Kurtalan Ovasıda bu vadinin tabanındadır.

Behrancı Vadisi Yazlıca (Herekul) Da larının güneydo u yamaçlarından çeşitli kollar halinde başlayan Behrancı Vadiside dar ve diktir. Vadi kolları güneydo udan güneybatıya genişçe bir yay çizerek Türkiye-Suriye sınırlarında Habur Vadisine açılır

AKARSULAR

Siirt İli, Güneydo u Anadolu Bölgesinin kuzeydo u ucunda yeralır. Bölge, G.do u Anadolu Düzlüklerinden sonra birden yükselmekte, do u ve kuzey kesimleri bol ya ış almaktadır. Bu nedenle, kuzeyden Muş Güneyi Da ları, do udan Siirt Do usu Da larıyla çevrili olan il alanı, Dicle Irma ının önemli su toplama alanlarından birini oluşturmaktadır. İl topraklarının tümü Dicle Havzasına girmektedir. Havza, Fırat, Kızılırmak ve Sakarya Havzalarından sonra ülkenin dördüncü büyük su toplama alanıdır.

BOTAN (ULUÇAY)

Nordüz Platosunu batıdan kuşatan Siirt-Hakkari ve Siirt-Van sınırlarını oluşturan yüksek da lardan kayna ını alan bu akarsu,önce batıya,sonra kuzey batıya do ru akar. Suyu iyice bollaşan Botan Suyu dar ve derin bir vadi oymuştur. Vadi tabanıyla da '' ların dorukları arasındaki yükselti farkı 1.000 m.ye ulaşır. Akarsu, Pervari yöresinin sularını toplayan Çatak Çayı ve Bitlisin do usundaki da lık yöre ile Do ruyol, Kapılı ve Kuran Da ları sularını toplayan Büyükdereyle Çukurca da birleşir. Burada Botan Suyu adını alır. Batı yönünde akan Botan Suyu (Uluçay), Aydınlar İlçesi ve İl Merkezinin do usun dan geçer. Bostancık yöresine ulaşır. Burada, do udan Eruh yöresinin sularını toplayan Zorava Çayını, kuzeyden Muş Güneyi Da larının sularını toplayan Bitlis Çayını alır. Bitlis Çayı, Botan Suyuna karışmadan önce, Kavuşşahap Da larının sularını toplayıp gelen Pınarca Çayı ile birleşir. Botan Suyu bu iki önemli akarsuyla birleştikten sonra, Çat Tepede Dicle Irma ına katılır. Yüksek da lardaki kaynaklarla, kar örtülerinin a ır a ır erimesi ile ve ya murlarla beslenen bu büyük çay her mevsimde bol su taşır. İlkbahardan yaz ortalarına kadar geçirdi i su, saniyede ortalama 100-300 m3tür. Nisan ve Haziranda bu miktar 400-600 m3, Mayısta 700-1000 m3ü bulur, hatta arasıra bunu geçti i de olur. Böyle zamanlarında Dicleden de büyük bir ırmak görünümündedir. En çekilmiş oldu u yaz sonu ve güzün bile derinli i yine 1 m.den çoktur ve yata ındaki su miktarı 60 -80 m3ten aşa ı düşmez. Bu ırma ın birçok yerinde hidroelektrik santrali kurma incelemeleri yapılmıştır. Kıyıdan kıyıya ancak kayıkla geçilebilir. Botan Irma ı çok yerinde dar ve derin dik inişli vadiler den geçer. Yolu boyunca alçak düzlükler azdır ve sulama da yararlı olamamıştır. Botan Irma ı nın Dicleye karıştı ı yer yakınında Dicle Nehri keskin bir dirsekle güneye döner.

REŞİNAN

Bu su Pervarinin Çemikari Yaylasından çıkarak, Şırnak İlinde oldukça geniş vadileri sular ve Dergül Köyü önünden geçerek Kasrik Bo azından sonra Dicle Irma ı ile birleşir.

GARZAN ÇAYI

Sason Da larının güney yamaçlarından inen kollardan oluşur. Kozluk İlçesi yakınlarından (Pisyar) geçer. Kurtalan İlçesinde bir kısım araziyi suladıktan sonra Kaşüstü (Hendük) Köyü yakınlarında Dicle Irma ıyla birleşir. Çay üzerinde, Pisyar ve Aviski adını taşıyan iki köprü bulunur. .

KEZER ÇAYI

Bitlisin do usunda Güzeldere denilen yerden çıkar ve Kırkçeşme Sularının birleşmesinden oluşur. Bu sular en son Şeyh Cuma Deresiyle birleşip, İskambo Da larını yararak Siirtin batısında bir kavis çizer. Ma aralı (Hümriyan) Mezrası önünde Başur Çayı ile birleştikten sonra, Botan Çayına karışır. Çayın oluşturdu u vadilerde sebze yetiştirilir.

BAŞUR ÇAYI

Bitlisin kuzeyinden çıkan bu suyun il hudutları içindeki uzunlu u 45 Kmdir. Siirt-Kurtalan asfaltı üzerindeki Başur Köprüsünün 2 Km. güneyinde Kezer Çayı ile birleşir.

kaynak: [Üyeler Mesaj Yazmandan Misafirlerde Kayıt Olmadan Link GöremezlerKayıt İçin Tıklayın ! ]

JEOLOJİK YAPI

Petrol arama amacıyla, Siirt topraklarında bugüne kadar çok sayıda araştırma yapılmıştır. Bu araştırmaların sonuçlarına göre, il alanı de işik jeolojik yaşta kütlelerden oluşmaktadır. Bu kütlelerin en eskisi Siirt-Bitlis arasında kuzeybatı-güneydo u do rultusunda uzanan başkala şım kayaları serisidir. III. Zaman kratase ve III. Zaman palojen ve neojen yaşlı olan bu seriler do udan il alanına sokulmaktadır. Tebeşirli kalker taşları, yontulmaları ve işlenmeleri kolay oldu u için genellikle yapı taşı olarak kullanılmaktadır. İlimiz de geniş alanlar kaplayan, da ve tepelerde bolca rastlanan bu oluşumlara Midyat Kal kerleri denilmektedir. İçlerinde orta eosen yaşlı fosillere de rastlanan Midyat Kalker leri Merkez İlçenin güneyinde, Siirt-İdil arasında ve Midyat dolaylarında göze çarpar.

İl alanında sert kalkerlerin üzerine, kil, marn, silt ve kum taşlarından oluşan neojen yaşlı göl serileri yı ılmıştır. Bu hafif e imli yumuşak göl serileri geniş düzlükleri ve ovaları oluşturmak tadır. Genç oluşumlar arasında yer yer jipsli tabakalar yüzeye çıkmaktadır. Bu jipslere İlimizde Cas Taşı denir. Bu taşlar eskiden yakılıp ufalandıktan sonra yapılar da harç olarak kullanılma kta idi. Siirt il alanı, ülkenin başlıca kırık çizgilerinin dışında kalmakta, sarsıntıların zararsız geçti i tehlikesiz bölgeler kapsamına girmektedir. Şehrin çevresi ve özellikle Botan Vadisi sert ve sarp kayalıklardan meydana gelmektedir.

YERALTI ZENGİNLİKLERİ

Siirt''in en önemli yeraltı zenginli i petrol ürünüdür.Petrol Siirt''in Kurtalan ilçesinde çıkarılmakta dır. Siirt''te Krom ve Bakır yatakaları da vardır. Baykan ve Şirvan yörelerinde ince damarlar halinde bulunan bakır yataklarının uzunlu u 70 m.genişli in de 80 Cm''dir. Rezerv çalışmaları henüz tamamlanabilmiş de ildir. Baykan''da zaman zaman üretime açılan Krom yatakları vardır. Etüt ve arama çalışmaları devam etmektedir.

İKLİM

siirt''te karasal iklim hüküm sürmekte ve dört mevsim en belirgin özellikleriyle yaşanmakta, Yazları sıcak ve kuraktır. En az ya ış Kurtalan''da En fazla ya ış Baykan''da görülür. GAP''ın devreye girmesiyle iklimde belirgin bir de işme gözlenmiş, İlkbaharda daha fazla ya ış olmuş ve %40''ın altında olan nem oranı yükselmiştir.Gece ve gündüz arası sıcaklık farkı fazladır. Tespit edilen en yüksek ısı 43.3 Co,en düşük ısı ise -19.5 Co''dir

BİTKİ ÖRTÜSÜ ve ORMANLAR

Siirt il alanı Do u Anadolu yapraklı orman kuşa ı ile G.do u Anadolu bozkır kuşa ı arasındadır.Toros da ları ''nın G.do u toroslar adıyla anılan bölümleriyle, buradan kuzeye do ru uzanan plato ve da larda önemli ölçüde azalmış meşe a açları vardır.


NÜFUS

Siirt ili''nin 1985 yılı il nüfusu 524.741 kişi iken 1990 yılında Batman ve Şırnak ilçelerinin il olmasıyla ilçe sayısında bir azalma olmuş ve ilçe sayısı merkez ilçe dahil olmak üzere 11'' den 7''ye düşmüş, nüfus ise 263.258 kişiye inmiştir. 1998''de Siirt''te Km²''ye 42 kişi düşerken, ülke ortalaması Km²''ye 78 kişidir. Siirt, do urganlık oranı yüksek olan bir ildir. Bu nedenle il nüfusunun gelişimi ülke genelinin üzerinde olmuştur. Son yapılan nüfus sayımı na göre nüfusun %60''ı şehirlerde, %40''ı kırsal alanda yaşamaktadır.

kaynak: [Üyeler Mesaj Yazmandan Misafirlerde Kayıt Olmadan Link GöremezlerKayıt İçin Tıklayın ! ]

SİİRT'İN TARİHİ

SİİRT ADI'NIN KAYNAĞI VE SİİRT'İN TARİHİ

A-SİİRT ADININ KAYNAĞI

Siirt adının Sami Dilin'den geldi i öne sürülmektedir. Bazı kaynaklarda bu adın,Keert (Kaa'rat) sözcü ünden kaynaklandı ı yazılıdır.Siirt sözcü ü, isim kaynaklarında; Esart, Sairt, Siirt, Siird gibi çeşitli biçimlerde kullanılmıştır. Süryani'ler kente Se'erd (yöresel söyleniş biçimiyle Sert) demişlerdir. XIX. Yy'da Sert, Seerd, Sört, Sairt, olarak kullanılmış, günümüzde de Siirt biçimi ile benimsenmiş. Di er bir kaynakta Siirt isminin, "Seert" anlamındaki "üç yer"manasına geldi i söylenir.

Siirt adının nerden geldi i konusun da de işik görüşler vardır. Bazı kitaplarda şöyle geçmektedir.Do u Anadolu tarihi adlı kitap Siirt, Sert, Kamus adlı kitapta Ti rakent olarak geçmektedir.

Şimdiki Siirt, eski Siirt'in üstündeki sırtlarda kurulmuş oldu u için yukarıda sözü edilen "Sırt" kelimesi mevki ve kelime ilgisi bakımından daha uygun olarak görülmektedir

Siirt, Mezopotamya ve Anadolu uygarlıklarının kesişti i bir alanda kurulmuştur. Bu yüzden kuzeyinde ve güneyinde ortaya çıkan uygarlıklar, yörenin kültürel gelişmesinde etkili olmuştur. Bölgenin da lık oluşu ve ulaşım imkanlarının yetersizli i, gelişmiş kentler in kültür merkezlerinin ortaya çıkmasını engellemiştir.

Güneydo u Anadolu tarih öncesi araştırmaları karma projesi kapsamında,Siirt ilin'de yapılan yüzey araştırmalarında Neolitik, Kalkolitik, Tunç ve Helenistik, Roma, Bizans-İslam ve Ya kınça 'ı kapsayan dönemlere ait buluntular ortaya çıkarılmıştır. Günümüzdeki Kültürel yapı Türk- İslam kültürü'nün etkisiyle biçimlenmiştir

B-SİİRT'İN TARİHİ

M.Ö.3000 İslam Uygarlıkları Dönemi

İ.Ö.3000 ve 2000'lerde güneydo u toroslar iki kültür alanını birbirinden ayırmaktaydı.Güneyde Mezopotamya'da gelişmiş bir tarım kültürü, kuzeyde ise do u anadolunun yüksek yaylasın da ilkel tarımcılı a ve hayvancılı a dayalı daha yavaş gelişen bir kültür vardı. İki kültürün kesişti i yerde bulunan Siirt'e yayla kültürü özellikleri görülmekteydi.

İslam Uygarlıkları Dönemi


639'da Elcezire'nin fethi için görevlendirilen ilyas Bin GANEM Diyarbakır yöresini islam mücahidlerine açtı ı zaman Siirt'e aynı akibete u ramıştır. Diyarbakır'ın zaptında mühim hizmetleri bulunan Halit Bin VELİD Hasankeyf savaşı'nda muzaffer olduktan sonra sıra Siirt'e yürümüş şehrin o zamanki hakimi Hersolu iteatini arz ederek, Şehri teslim etmiştir. Bundan sonra siirt hakimli i'ne sahabeden olan Hişşam o lu hakem tayin olunmuştur

Anadolu Selçukluları ve Osmanlı Dönemi

Malazgirt savaşı'ndan sonra Türkler Anadolu'ya yerleşmeye başlamış ve Büyük Selçuklu Devleti' nin iste i dışında küçük Türk devletçikleri kurulmuştur. Siirt yöresi Hasankeyf Artuklu ların yönetimindeydi. Artuklular'a ba lı göçebe Türkmenler yöreye yerleşmiş, Artuklu beyleri ve askerleri kentler'de Türkleşmenin çekirde ini oluşturmuşlardır. Beylerinin Alp, İnanç, Ya bu gibi Türk adlarını kullanmaları ; Artuklular'da Türkmen gelene i'nin güçlülü ünü göstermektedir. Ba lı oymaklara "Ok gönderme" biçimindeki Orta Asya Gelene i'de Artuklar'da sürmekteydi.

19.Yüzyılda Siirt

XIX.Yy.İçerisinde Siirt'te meydana gelen tek siyasal olay 1894 tarihinde Sason'da mey dana gelen ermeni ayaklanmasıdır.Rusya ve İran'daki ermeni komitelerinin'de kışkırt ması ile büyük bir isyan olayı ile karşılaşıldı. Bu durum karşısında Osmanlı Devleti sert tedbirler almak zorunda kaldı. Sason ayaklanması İngiltere'yi harekete geçirdi çünkü ermeni meselesi Rusya ve İngiltere'yi menfaat çatışmasında birleştiriyordu. İngiltere ermeni'lerin ba ımsızlı ını isterken; Rusya ermenilerin Rusya ya katılmasından yanaydı. Merkezi Tiflis'te olan ermeni hınçak komitesi ile taşnak sutyun komiteleri ' nin amacı Osmanlı İmparatorlu u'ndaki ermenilerin Rusya ve İran'daki bütün ermenilerle bir leştirip ba ımsız bir ermenistan devleti'nin kurulmasını sa lamaktı.

Ermenilerin vergi vermemek ve Hükümet memurlarına pasif direnişte bulunmak üzere daha önceden anla şmaları da olayların genişlemesinde etkili olmuştur.Ermenilerin başlattı ı bu ayaklanma yı II.Abdülhamit'in görevlendirdi i VI .Ordu bastırmıştır..


ATATÜRK'ün SİİRT'e gelişi

ATATÜRK do u cephesi kolordu komutanıyken muş ve Bitlis'in kurtarılması amacıyla 14 Eylül 1916 tarihinde Siirt'e gelmiştir. 14 Eylül tarihi Cumhuriyet'in 50. yılı olan 1973 yılından bu yana Siirt'in şeref günü olarak kutlanmaya başlanmıştır. Her yıl 14 Eylül günü Siirt'in şeref günü olarak çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır.

Merkez ilçedeki 14 Eylül İlkö retim Okulu ile 14 Eylül şeref lisesinin adının kayna ı ATATÜRK ' ün Siirt'e geliş tarihi olan 14 Eylül'ün anısına verilmiştir.
(14 Eylül Anadolu Lisesi - A ustos 2005'te tekrar ismi de iştirildi)

Cumhuriyet Döneminde Siirt

Cumhuriyet dönemi'nde Siirt, komşu illerle dahi ilişkisi sınırlı ticaret yollarından uzak bir yerdi. Cumhuriyetin ilk yıllarında gerçekleştirilen dönüşümler yöreyi pek az etkilemiş geleneksel, toplumsal, kültürel yapı uzun süre korunmuştur. İşte Cumhuriyetin ilan edilmesinden sonra Siirt'te görülen önemli olaylar.

1927'de Şırnak Buca ının ilçe olması.
1933'te Siirt Hastanesinin hizmete geçmesi
1937'de Siirt Matbaasının işletmeye açılması,
1 Haziran 1938'de Baykan ve Kozluk bucakları'nın ilçe olması,
1940'ta Raman da ında petrolün bulunması,
1944'te Demiryolu hattının Kurtalan'a ulaşması,
1951'de Siirt İtfaiye teşkilatının hizmete girmesi,
1951'de Kurtalan ilçesinin Garzan buca ı'nda Petrol bulunması
1954'te Siirt Lisesinin açılması,
1955'te Batman rafinerisi'nin açılması,
1957'de Botan Hidroelektrik santralinın açılması,
1 Eylül 1957'de Batman buca ının ilçe olması,
1967'de Siirt halk e itim merkezinin açılması,
20 Temmuz 1982'de Siirt e itim enistütüsünün Siirt e itim yüksekokulu adıyla Dicle Üniversitesi e itim fakültesi'ne ba lanması,
16 Mayıs 1990 Batman ve Şırnak'ın Siirt'ten alınarak il olmaları.


kaynak: [Üyeler Mesaj Yazmandan Misafirlerde Kayıt Olmadan Link GöremezlerKayıt İçin Tıklayın ! ]

bakalım daha neler öğrenicez memleketimiz hakkında... :17: ...
ellerine sağlık abi..sağolasın paylaşımın için... :4:

Aydınlar (Tillo) medreselerinde verilen eğitimle, bilim ve kültür hayatında önemli bir yere sahip olan Siirt bu özelliği ile bölge kültürünün gelişmesine katkıda bulunmuştur. Aydılar ilçe merkezinde İsmail Fakirullah için yaptırılan türbe, Tillo'nun 3 km. doğusundaki bir tepe üzerinde yapılmıştır. Türbe'de yapılan restorasyon çalışmalarından önce, duvara açılan bir pencereden, her yıl, 21 Mart gününün belli bir anında geçen güneş ışınları, türbe yakınında yer alan kuledeki prizmadan geçirilerek Fakirullah'a ait sandukanın baş tarafını aydınlatmaktaydı. Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın, astronomi bilgilerinin mimaride kullanılmasının ilginç bir örneği olan bu buluşunun yanında, tasavvuf, astronomi, anatomi, geometri, psikoloji, edebiyat gibi çeşitli alanlarda yayınlanmış bir çok eseri bulunmaktadır. Siirt Ulu Camii, Cas Evle, Derzin Kalesi, Erzen Ören Yeri'de Siirt'te günümüze ulaşmış diğer eserlerdir.

Yüzölçümü 5406 kilometrekare olan ildeki akarsu ağını Dicle Irmağı ile kolları meydana getirir. 2000 Yılı Genel Nüfus Sayımı geçici sonuçlarına göre nüfusu 225574'tür. Merkez ilçenin yanısıra Aydınlar, Baykan, Eruh, Kurtalan, Pervari ve Şirvan Siirt'in ilçeleridir.

Dokumacılık ve bakırcılık kentin geleneksel el sanatlarındandır. Doğal renkler ve geometrik motiflerle süslenerek dokunan tiftik battaniyeler ise turistik değer taşımaktadır. Hayvancılık açısından zengin olan Siirt, entegre et işleme ve deri sanayilerinde yüksek potansiyele sahiptir. İleriki tarihlerde 700 bin hektara yayılan orman alanları ile orman ürünleri sanayine yönelebilecektir. Sebze ve fıstığa büyük potansiyel gösteren bu il, asfaltit, bakır ve krom madenlerinde de önemli bir rezerve sahiptir.


SİİRT ULU CAMİ

Selçuklu sultanı Mugiziddün Mahmut tarafından 1129 yılında inşaa ettirilmiştir. 1260 yılında Cizre Valisi El Mücahit İshak tarafından camiye bazı ek kısımlar yaptırılmıştır. 1965 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü'nce restore edilmiştir. Selçuklu ağaç oymacılığının en güzel örneklerinden biri olan mimberi Ankara Etnoğrafya Müzesi'nde sergilenmektedir. Firuze çini işlemelerle süslü tek şerefeli minaresi ile Siirt Ulu Camii Anadolu mimarlık tarihinde önemli bir yere sahiptir.


CAS EVLER

Ekoloji ve iklim koşullarına bağlı olarak oluşturulan evler çok ilginç özellikler göstermektedirler. Kentin eski kesimlerinde, iki- üç katlı, yukarıya doğru daralan, küçük pencereli düz damlı konutlar, "Cas" adı verilen bir harçla sıvanmıştır. Kent çevresinde bulunan alçı taşının yakılıp öğütülmesiyle elde edilen cas, çabuk sertleşmesi sonucu kabuksuz kubbe yapımına olanak vermektedir. Cas evlerin kapı ve pencere çevrelerinde çok güzel taş oymalar yer almaktadır.


İSMAİL HAKKI TÜRBESİ

Tillo ilçesinde bulunan türbe din ve astronomi bilgini olan İsmail Hakkı ve Fakirullah için yaptırılmıştır. (18. yüzyıl) . Türbenin önemli özelliklerinden biri, Tillo'nun 3 km. doğusundaki bir tepe üzerine yapılmış duvarda yer alan bir pencereden, her yıl 21 Mart gününün belli bir anında geçen güneş ışınlarının, türbenin yanında bulunan kuledeki prizmadan yansıtılarak Fakirullah'a ait sandukanın baş tarafının aydınlatılmasıdır. Ancak, 1963 yılında yapılan onarımlarla bu düzen bozulmuş ve bir daha düzeltilememişti.


VEYSEL KARANİ TÜRBESİ

Baykan İlçesi'nin Ziyaret Beldesi'nde bulunan türbe1901 yılında inşa edilmiştir. Yapının tarihsel bir değeri bulunmamakla birlikte, her yıl 16- 17 mayıs günlerinde kutlanan Veysel Karani'yi anma günleri yöreye canlılık getirmektedir.


DERZİN KALESİ

Baykan İlçesi'nin 8 km. doğusunda, Adakale Köyü'nün yakınında yer almaktadır. Bizans dönemine ait olar yapının gözetleme kuleleri bugün de ayaktadır.


ERZEN ÖREN YERİ

Kurtalan İlçesi'nde, Bozhöyük Köyü ile Gökdoğan Köyü arasında geniş bir alana yayılan ören yerinin Siirt'teki ilk yerleşim yerlerinden biri olduğu tahmin edilmektedir.


BEYKENT KALESİ

Kurtalan'ın 6 km. güneyindeki Beykent köyünde bulunmaktadır.
GARZAN KALESİ

Siirt'in 42 km. kuzeydoğusundaki Garzar(Yanarsu) da bulunmaktadır.


BILLORIS KAPLICASI

Siirt Eruh karayolu üzerinde, Botan Çayı kıyısındaki bir mağarada yer alan kaplıca 35 derece sıcaklığındadır. Mağaradan çıkarak bir havuzda toplanan su kalsiyum bikarbonatlı sular grubuna girer. Kükürtlü hidrojen içerdiği için içimi tehlikeli olabilen kaplıca suyu, deri ve romatizma hastalıklarının tedavisinde kullanılır.


SİİRT'TE EL SANATLARI

Siirt'te başlıca geçim kaynağı hayvancılık olduğundan en önemli dokuma hammadeleri yün ve tiftiktir. Battaniye ve şal başlıca dokuma türlerini oluşturmaktadır. Günümüzde kilim dokumacılığı da organize bir şekilde geliştirilmeye çalışılmaktadır. Siirt merkeze 12 km.de yer alan Çınarlısu Köyü'nde kurulan kalkınma kooperatifi binasında kurulan az sayıdaki tezgahta "Jirkan Kilimleri" dokunmaktadır.

Son Güncelleme : 26 Şubat 2004

KAYNAK: [Üyeler Mesaj Yazmandan Misafirlerde Kayıt Olmadan Link GöremezlerKayıt İçin Tıklayın ! ]

paylaşımlarınız için teşekkürler

:227: HEP AYNI ŞEYLER KUSURA BAKMA AMA HİÇ İYİ DEĞİL SENİN BU YAZDIKLARINI BELKİ YÜZ YERDE OKUMUŞUMDUR AYNI YERLER AYNI KİŞİLER ANLATILIYOR AMA OYSAKİ DAHA HİÇ BİRİNİZİN BİLMEDİĞİ VE GÖRMEDİĞİ KİŞİLER VE YERLER VAR :106: