ABDULAZİZ TOPRAK HOCA EFENDİ DİĞER NAMIYLA
TİLLO LU MOLLA ABDULAZİZ
Hicri 1292 Tarihinde Tillo’da doğdu. Baba tarafının soyu Peygamber efendimiz Sallalahu Aleyhivesellemin amcası Hazret-i Abbas’a dayanmaktadır. 6.göbek Fakirullah Hazretlerinin torunudur. Ayni zamanda Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin 3.göbek hafididir. (İbrahim Hakkı Hazretleri, Hocası Fakirullah Hazretlerinin torunu ile evlendiği hanımından doğan kızının torunlarındandır)
Baba adı Molla Ahmet’tir. O da ilim ile uğraşmış, Tillo Ulu camide imam-hatiplik ve müderrislik yapmıştır.
Tahsiline küçük yaşta babasının yanında başlamış fakat babası Hacca giderken orada vefat etmiştir. Babasını küçük yaşta (6-7 yaşında) kaybettikten sonra, dayısı olan ve bölgenin meşhur ulemalarından Molla Ömer el Amir’in yanında kalır. Daha doğrusu dayısı, babasının görevlerini yüklenir ilim ve irşada devam ederek yeğeni bizzat kendisi oktur.
(Molla Ömer el Amir yörede 2. İbrahim Hakkı olarak bilinmektedir. Pozitif ilimlerle, özellikle Astronomi ile uğraşmış çeşitli gözlem aletleri yapmıştır. Güneş saati gibi araçları da yapmıştır.)
Böylece Tillo’lu Molla Abdulaziz tahsilini dayısı Molla Ömer el Amir yanında yapar ve icazet ini alır. Tahsili boyunca Fıkıh, Hadis, Kelam, Tefsir, Matematik, Astronomi gibi ilimleri öğrenmiş, bunlarla amel etmiş daha sonrada bu ilimlerin müderrisliğini yapmıştır.
Bu konularda çok sayıda âlim yetiştirmiştir. Yöredeki birçok âlimin ya direk olak hocalığını yapmış veya talebelerinin yetiştirdiği âlimlerdir.
Âlimliğinin büyüklüğü yanında aynı zamanda büyük bir Abid (ibadetitini hakkı ile yapan) idi.
İlmi çalışmaları yanında hakkıyla İslamiyetin anlaşılması için büyük çaba göstermiş Bid’atlarla, Hurafelerle ve islamiyete aykırı adetlerle uğraşmış mücadele etmiş adeta savaşmış ve sonunda da birçoğunda başarılı olmuştur.
Bu ilmi çalışmalarının bir kısmına değinecek olursak özellikle Mantıkta İsağoci, İstiare de Risale-i İstiare, Nikâh ta Risale-i Nikâh isimli; Astronomi de bir kısım astronomi araçlarının kullanımı ile ilgili eserler yazmıştır. Bu eserler basılmamıştır.
Her türlü koşul altında çocuklarını maddi manevi ilimlerle teçhiz etmeyi ihmal etmemiş ve bilgilerini onlara aktarmıştır. Hocalığı bizzat yapmış ve İcazetlerini kendisi vermiştir.
Hayatı boyunca ilimle uğraşmış gerçekleri savunmuş ve büyük âlimler yetiştirmiştir.
Hicri 1372 Tarihinde vefat etmiştir. Ceddi Fakirullah Hazretleri Türbesinin dış ön kısmında(dışarıda aslanlı ağacın altında) defnedilmiştir. Ruhu şad olsun.
