Yemek Masasi Düzeni

Tabaklar aile sofrasında yada yakın dostlara, samimi konuklara verilen davette kullanılandan ayrı, daha büyük daha kıymetli porselenden, renkli yada kenarları yaldızlı olmalıdır.
Tabağın, sağına bıçaklar ve kaşıklar, soluna ise çeşitli boyda ve kullanılma yeri değişik çatallar yerleştirilir.

Bunların oyuk tarafları hep yukarı doğru konulmalıdır. Takımlar birbirinden ve tabak kenarlarından birer santim uzakta bulunmalıdır.Her bir takıma üçten fazla çatal ve bıçak konulmaz. Yemek süresinde gerektikçe yenileri konulur.

Bıçakların üst tarafına sağa doğru bardaklar dizilir. Bardaklar hep aynı örnekte olmalı ve sağdan sola doğru, en büyüğünden küçüğüne doğru gitmek üzere dizilmelidir. Değişik boydaki bardaklar; su, şarap ve içki çeşitleri içindir. Aile sofraları dışında şaraba su katmak ayıptır.

İçme suyu,sürahilere konulur, maden suları ise kendi şişeleri ile sofraya getirilir.

Bira, kristal kaplara konarak sunulur. Kırmızı yada beyaz adi şaraplar ufak sürahiler içinde, herkesin sıkılmadan kullanabileceği sayıda sofraya konulur. Özel ve pahalı şaraplar şişelerinde saklanır; fakat hiç bir zaman sofrada bulundurulmaz.

Sofra servis takımları

Tabaklar...
Çorba Tabağı : 22-23 cm büyüklüğünde çukur tabak.
Kuver Tabağı : Salonun dekoruna uygun genel görüntü için masanın üzerine önceden konan tabak
Yemek Tabağı : Normal düz tabak.
Tatlı Tabağı : Yemek tabağından küçük düz tabaklardır. Salata tabağı veya tatlı tabağı olarak kullanılır.
Ekmek Tabağı : 16-17 cm büyüklüğünde düz yuvarlak tabak
Et Suyu Fincanı: İki kulplu fincandır.

Çatallar...
Yemek Çatalı : Normal 4 taraklı çataldır. 19-20 cm büyüklüğündedir.
Balık Çatalı : Üç taraklı, yaklaşık 18-19 cm büyüklüğünde bir çataldır.
Pasta Çatalı : Üç taraklıdır ve sol tarafındaki tarak daha kalındır. Yaklaşık 15-16 cm büyüklüğündedir.
Küçük Çatal : Normal yemek çatalının biraz küçüğüdür. 4 taraklıdır. Sofrada en çok kullanılan çatal cinsidir. Yaklaşık 17-18 cm büyüklüğündedir.
Meyve Çatalı : Üç taraklıdır ve meyveye kolayca batabilecek sivri uçları vardır. Yaklaşık 17-18 cm büyüklüğündedir.
İstiridye Çatalı : Üç taraklı ve yaklaşık 15 cm büyüklüğündedir. Sol elde kullanılır, sağ elde ise soslu kısmı yemek için çay kaşığı kullanılır.
Sosis Çatalı : İki ince uzun taraklı ve sivri uçlu bir çataldır.
İstakoz Çatalı - Kabuklu Deniz Ürünleri Çatalı : Özellikle İstakoz ve Pağuryaların içindeki etleri çıkarmak için kullanılan bir çataldır. İki küçük dişi vardır.
Bıçaklar...
Yemek Bıçağı : Normal yemek bıçağıdır, yaklaşık 21-22 cm büyüklüğündedir.
Et Bıçağı : Normal yemek bıçağı ile aynı ancak, biraz daha ufak ve eti iyi kesmesi için ağzının bir kısmı yada tamamı tırtıklıdır.
Balık Bıçağı : Yaklaşık 19-20 cm büyüklüğünde, keskin olmayan ve palet şeklinde bir bıçaktır.
Meyve Bıçağı : Küçük bıçağın biraz daha küçüğüdür ve daha keskindir.
Küçük Bıçak : Yemek bıçağının küçüğüdür, yaklaşık 19-20 cm büyüklüğündedir. En çok kullanılan bıçaktır. Salata, tatlı, meyve ve ordövr yerken kullanılır.
Peynir Bıçağı : Palet biçimindedir, her yerde bulunmaz ve yerine küçük bıçak kullanılabilir.
Tereyağı Bıçağı : İki şekilde tereyağı bıçağı vardır. Biri palet şeklindedir, diğer, küçük bıçağın küçüğüdür.
Havyar Bıçağı : İki çeşittir. biri mala şeklinde diğeri ağzı sapına eşit bir bıçaktır. Yaklaşık 17-18 cm büyüklüğündedir.
Kaşıklar...
Çorba Kaşığı : Yaklaşık 20 cm büyüklüğündedir.
Tatlı Kaşığı : Çorba kaşığının biraz küçüğüdür, yaklaşık 17-18 cm dir.
Et Suyu (Konsome) Kaşığı : Yuvarlak ağızlı kaşıktır.
Buzlu Çay Kaşığı - Kokteyl Kaşığı - Frape Kaşığı : Uzun saplı çay kaşığı.
Çay Kaşığı : Normal çay kaşığı, yaklaşık 13-14 cm.dir.
Yumurta Kaşığı : Çay kaşığı büyüklüğündedir.
Kahve Kaşığı : Çay kaşığının biraz küçüğüdür.
Dondurma Kaşığı : Çay kaşığı büyüklüğünde kürek biçimli ve düz ağızlı bir kaşıktır.
Servis Takımları...
Salata Servis Çatalı - Salata Servis Kaşığı : Yaklaşık 25 cm büyüklüğünde hafif çukur büyük çatal ve kaşık.
Yemek Servis Çatalı - Yemek Servis Kaşığı : Yemek dağıtmakta kullanılan yaklaşık 23-24 cm büyüklüğünde çatal kaşık.
Balık Servis Çatalı - Balık Servis Bıçağı : 4 taraklı, mala biçimli çatal ve geniş ağızlı palet biçimli bıçak. Yaklaşık 24-25 cm büyüklüğündedirler.
Ordövr Servis Çatalı - Ordövr Servis Kaşığı : Geniş ağızlı, hafif çukur ve 4 kısa dişli çatal ve düz iki yanı hafif köşeli kaşık.
Et Kesme Çatalı - Et Kesme Bıçağı : Et kesmekte kullanılan sofra takımlarına uygun bıçak ve iki dişli çatal.
Sebze Servis Kaşığı - Sebze Servis Çatalı : Hafif çukur, düz uçlu ve iki yan uçları hafif köşelidir. Yaklaşık 23-24 cm büyüklüğündedir.
Çorba Kepçesi : Çorba servisi için kullanılır.
Piliç Kesme Makası : En çok aile sofralarında piliç kesmek için kullanılan makas.
Kuşkonmaz Servis Paleti : Izgaralı mala biçimli palet.
Tost Servis Çatalı : Üç taraklı büyük çataldır.
Pavurya Pensi : İstakoz ve böcek için de kullanılır.
Kabuklu Deniz Ürünleri Servis Çatalı ve Servis Bıçağı : Yaklaşık 28-29 cm büyüklüğünde 2 dişli çatal ve bıçak.
Pasta Servis Pensi : Pastayı bozmadan kavrayabilecek geniş ağızlı pens.
Ceviz Pensi : Peynir ile ceviz servis edildiğinde ceviz kırmaya yarayan pens.
Şeker Pensi : Kesme şekeri tutmaya yarayan pens.
Sos Kepçesi : Sos servis etmede kullanılır.
Pudra Şekeri Servis Kaşığı : Altı süzgeç gibi delikli büyük kaşık.
Ekmek Bıçağı : Ekmek kesmeye yarayan büyük bıçak.
Pasta Bıçağı : Büyük palet biçimli bıçak.
Pat Servis Paleti : Su böreği, lazanya, fırın makarna vs. servis etmeye yarayan palet.
Pasta Servis Paleti : Mala biçimli bir palettir ve bazı modellerinde bir tarafı biraz keskindir.
Dondurma Bıçağı : Büyük palet tipli bıçak.

Çoğu zaman samimi yemek davetlerinin dışında “özel” diye tanımlanacak bazı davetler vermeye mecbur kalırız. Evimizde vereceğimiz bu davetlerde zaman zaman gerek sofra düzeni gerekse servis esnasında bazı endişelerimiz oluşur.
Bu “özel davet”in en mükemmel olması amacımızdır. Uzun süre verdiğimiz davet hakkında övgü ile konuşulması hangimizi mutlu etmez ki?…
Davetin hazırlanması, amaca göre davet edilen kişilerin saptanması ile başlar… Resmiyet derecesine göre davet edilecek kişiler en az üç hafta öncesinden davetiye veya telefon ile aranarak davet edilmelidir. Çok resmi davetlerde baskılı davetiye daha uygun olacaktır. Ancak; “kişi adı” el yazısı ile yazılmalıdır. Bu davet edilen kişiye verilen değerin bir göstergesidir. Son yıllarda bazı büyük hediye merkezlerinde bu tarz özel kartlar satılmaktadır. Sadece boşlukları doldurmanız yeterli olacaktır. Davet eden kişinin bu nezaketli davranışına karşı cevap verilmesi gerekmektedir.

Davete katılıp katılamayacağınızı bildirmek bir görgü kuralıdır. Eğer davetiye yollandıysa (L.C.V-lütfen cevap verin’in kısaltılması) davet eden kişiye davete katılıp katılamayacağınızı telefon açarak bildirmelisiniz.

Ziyafet Masası
Ziyafet masası hazırlamak zevk işidir. Herkes imkanlarına ve gönlüne göre hazırlar. Ancak; aşağıdaki noktalara da dikkat etmek gerekir. Öncelikle masa örtüsü titizlikle seçilmelidir. Masaya pastel rengi keten, beyaz keten, nakışlı keten veya dantel örtü konmalıdır. Çok renkli alacalı örtü seçimleri ağır davetler için uygun değildir. Masaya konan örtü 30.cm.den fazla sarkmamalıdır. Oturan kişilerin ayaklarına dolanacak şekilde abartılı bir uzunlukta olmamasına dikkat etmek gerekir.

Damak zevkimizi zenginleştirecek bu yeni tatlar, bizim beslenme alışkanlıklarımızla da örtüşüyor. Herse, Pinjur ve Ajvar’ı ister kahvaltıda ekmeğinize sürün, ister meze olarak yiyin, ister makarnanıza sos olarak kullanın, isterseniz de etinizin yanına garnitür olarak alın. Ya da televizyonunuzun karşısında heyecanlı bir film seyrederken elinizdeki cipse eşlik etsin. Seçim size kalmış.

Masa’da “uyum” Çok önemlidir. Yemek takımları, bardaklar, örtü ve diğer gereçler “uyum” içinde olmalıdır. Uyum sofanın ortasına yerleştirilecek bir tanzimle daha da çarpıcı bir hale getirilir. Burada, seçilecek çiçekler bile mümkünse yemek takımlarınızla ve masa örtüsüyle uyum içinde olmalıdır. Bir renk armonisi yaratmak özenle hazırladığınız bu daveti daha da hatırda kalıcı yapacaktır.

Vereceğiniz mönüye uygun olarak tabakları yerleştirmelisiniz. Şayet; mönü’de çorba yer alıyorsa, o takdirde düz yemek tabaklarının üzerinde çorba tabakları yer almalıdır. Eğer çorba mönüde yer almıyorsa o takdirde ordövr servisi için düz ve büyük tabaklar yerleştirilmelidir. Tabakların yerleştirilmesi mönü’deki düzenlemeyle paraleldir.

Sofranızı hazırlarken “peçeteler” özenle katlanmalı ve yerleştirilmelidir. Değişik şekillerde katlanan peçeteler, isteğinize göre yine yemek takımlarınıza uygun halka biçimde bir peçetelik arasına konarak ta sofralarda yerini alabilir.

İste bazı peçete katlamaları;

Kare; Peçete her yönde bir kere katlanır. Sonra “kare” sekline getirilir.

üçgen; peçete önce “kare” sekline getirilir. Sonra, aksi köşeler birleştirilerek “üçgen” sekli verilir.

Koni; peçete önce “kare”, sonra da “üçgen” seklinde katlanır. Dışarıda kalan uç “dik” duracak şekilde olmalıdır.

Çatal-kaşık-bıçak
Kullanış amaçlarına göre, dıştan başlayıp içe doğru gelecek şekilde yerleştirilir. Tabağın sağına kasık ve Bıçak, soluna ise çatal konur. Bıçağın ağzı tabağa dönük olmalıdır.

Tabaklar

Servis tabağı, yemek tabağı, salata tabağı ve ekmek tabağı kullanılmalıdır. Ancak yukarda da bahsedildiği gibi yemek mönüsünde yer alan yiyeceklere göre uygun tabaklar ilave edilebilir.

Masaya Konan Takımların Yerleri

Yemek Çatalı: Tabağın solunda.
Yemek bıçağı; Tabağın sağında.
Yemek kasığı: Tabağın sağında, bıçağın dışında.
Balık Çatalı: Tabağın solunda, çatalın dışında.
Balık bıçağı: Tabağın sağında, yemek bıçağı dışında.
Meze Çatalı: Tabağın solunda, diğer Çatalların dışında.
Meze kasığı: Tabağın ön kısmında.
Çerez ve pasta çatalı: Tabağın ön kısmında, sapı sola doğru.
Çerez ve pasta bıçağı: Tabağın ön kısmında, keskin tarafı tabağa, sapı sağa doğru. Çatalın yanında.
Su bardağı: Tabağın sol ön kısmında
Şarap bardağı: Su bardağının sağında.
Rakı bardağı: Su bardağının yanında.
Tuz, biberlik: İki servis tabağı arasında
Yağ, sirke: Sofranın ortasına yakin.
Hardal ve diğer soslar: Yağ ile sirkeye yakin.
Yağ tabağı: Servis tabağının sol ilerisinde.
Salata tabağı: Servis tabağının sol ilerisinde.
Meyve tabağı: Ortada.
Ekmek tabağı: Ortada.
Çiçek tanzimleri: Masanın ortasında.
Peçete: Servis tabağının solunda.

Yemeklerde Unutulmaması Gerekenler

Yemek süresince dikkat edilmesi gereken bazı davranışlar vardır; bunlardan bazıları…

Tabakta yemek bırakmak pek hoş bir davranış değildir. Ekmeğin ufalanarak yenmesi, yemeğin koklanarak adeta “test” edilmesi, masada saç taramak, makyaj tazelemek, elleri masanın altında tutmak, masada şampanya patlatmak, kürdansız ve aleni bir şekilde diş karıştırmak, sesli bir biçimde burun temizlemek, ev sahibinden önce yemeğe başlamak ve masada kül tablası konmamışsa ısrarla sigara içmeye çalışmak, puro vb. herkesçe hoşlanılmayacak tütünleri müsaadesiz içmek ve yemek devam ederken izinsizce sofrayı terk etmek, abartılı gülmek veya uzun sıkıcı konuşmalar yaparak diğer konukları rahatsız etmek yapılmaması gereken davranışlardandır.

Servis Kuralları

Servisi evin hanimi yapıyorsa, sağında oturan bayandan başlanır.

Servisi garson yapıyorsa, servise ev sahibinin sağında oturan bayandan baslar, soldan devam eder, en son ev sahibine servis yapar.

Garsonun elinden hiç bir şey alınmaz. Garsondan bir şey istenecekse alçak sesle istenir.

Tatlı servisinden önce masa temizlenir.

İçki istenmediği zaman açıkça söylenmelidir. Kadeh el ile veya ters kapatılmaz.

Servisler yapılırken ısrarcı olunmamalıdır. Ancak; yemeğin niteliğine göre serviste 2. kez istenip istenmediği kişilere sorulabilir.

Yemekte Görgü Kuralları:

Bıçak kullanmak gerekince, Çatal sol elle tutulur. Bu durumda bıçak sağ elle tutulur ve işaret parmağı bıçağın keskin olmayan tarafına bastırılarak “kesme” işlemi yapılır.

Bıçak kullanıldıktan sonra masaya bırakılmaz. Tabağın üst yarısına, kendinize doğru yanlamasına ve keskin tarafı içe gelecek şekilde konur.

Çatal da kullanıldıktan sonra masaya bırakılmaz. Bıçağa paralel şekilde soluna ve sapı sağda, ağzı yukarı doğru konur.

Çorba kasığı, Çorba tabağının sağına konur.

Kaşık da bıçak gibi kullanılır. Salata ve Çerez çatalı, yemek çatalından daha kısadır. Yemekle birlikte salata da verilecekse, salata çatalı yemek tabağının soluna, yemek çatalının iç tarafına konur.

Balık Çatalı ise daha kısa ve düzdür. Kasığın sağına konur.

Tatlı kaşığı, tatlı tabağının içine konur.

Servis Çatal ve kasıkları, servis yapılacak yemeklerin tabaklarına konur. Kişi rahatça alabilmelidir.

Ancak; konukların önüne 3′den fazla Çatal, kaşık ve bıçak koymamaya dikkat edilmelidir. Gerekirse yemek esnasında bu servisler kaldırılır ve gerekli olanlar düzenlenir.

Peçeteler resmi olmayan yemeklerde çatalların soluna, resmi yemeklerde ise servis tabağının içine konur. Ancak; bahsettiğimiz gibi eğer dekoratif bir peçetelik söz konusuysa tabağın sol tarafına veya önüne gelecek şekilde yerleştirilebilir.

Peçete, sağ üst kösesinden tutularak açılır. Dizlerin üzerine yerleştirilir. İşi bittikten sonra yemek tabağının sağına katlanarak konur. Buruşturarak koymamaya özen gösterilmelidir. Kağıt peçete kullanılmışsa “top” yapılıp tabağa konmaz. özel davetlerde her ne kadar kullanılmıyorsa da kumaş peçeteleri aratmayacak güzellikte kağıt peçeteler eğer sofraya uyum sağlıyorsa kullanılabilir.