Pamuk Prenses Bize Ne Anlatıyor?-Üstün Dökmen

Pamuk Prenses Bize Ne Anlatıyor?



Bence bütün masallarda, bir görünür mesaj vardır, bir de görünürün altında gizlenmiş örtülü mesaj vardır Görünürdeki mesaj toplumun bize sufle ettiği mesajdır ve galiba tek tip insan yaratma amacına yöneliktir. Alttaki mesajları fark etmek, en azından altta bazı mesajlar bulunabileceğini düşünmek, bizi zenginleştirir, bize eleştirel bakış açısı kazandırır. Pamuk Prenses masalına bakalım:


Üvey annesiyle başı dertte olan Pamuk Prenses ormanda Yedi Cücelerin kulübesine sığınır. Yedi cüce, öz bakım becerisi zayıf yedi tane cücedir. Evleri pistir, dağınıktır, yeterince yıkanamazlar. Pamuk Prenses, onların evlerini toplar, temizler, güzel yemekler yapar, yıkanmalarını sağlar. Hızla geçelim Cadı annesinin kıyafet değiştirerek kendisine verdiği sihirli elmadan yer ve yarı halde uzun bir uykuya dalar. Beyaz atlı bir prens gelir, onu öper uyandırır, evlenip mutlu olurlar, cadıya da dersini verirler.


Bu masaldaki yüzeysel mesaj galiba şu:”Sen iyi kalpli ol, mutluluğa kavuşursun, kötüler ise cezasını bulur. Bu mesaja,”Bilmediğin kişilerin vereceklerini yeme” şeklinde de mesaj da eklenmiş olabilir.


Bu masalda verilen örtülü mesajlar ne? Bir düşünelim, bir tanesi şu olabilir mi:


“Sen bir prenses bile olsan ev işlerinden kurtulamazsın; bir kadının temel görevi ev işleridir.”


Günümüzde binlerce kadın bu örtülü mesaja uygun yaşıyor sanırım. Kadınlar evlerindeki yedi cücelerin öz bakım becerisinden sorumludurlar. Yedi cüceler ise erkekler ve çocuklardır. İster öğretmen olsun, ister mimar, ister hekim olsun ister hakim, nice hanım evin temizliğinden, yemekten, çamaşırdan tek başına sorumludur. Niçin? Ev dışında da çalışan kadınlar yükleri ev halkı tarafından adil bir şekilde paylaşılmalıdır aslında. Diyelim li kadın, bir ev hanımıdır; yükü yine paylaşılmalıdır.


Pamuk Prensen masalında verilen bir başka örtülü mesaj acaba şu mu?


“ Eğer sen bir kadınsan, bir beyaz atlı pren gelip seni kurtarsın diye oturup beklemelisin. Bir beyaz atlı prens tarafından keyfedilmediğin sürece bu dünyada varolamazsın, hayatın ancak bir erkekle anlam kazanır; aksi halde uyuyup kalır, hatta ölürsün. Senin yerin bir erkeğin atının terkisidir.”


Niye Kadın erkeğe eşit olsa olmaz mı? Galiba olmuyor. Bir araştırmada,üniversitede okuyan kız öğrencilerimizden önemli bir kısmının mezun olup varlıklı bir kocayla evlenmek istedikleri ortaya çıktı. Demek ki binlerce yıllık masallardaki beyaz atlı prens modeli, günümüz yaşamında hâlâ geçerli.


Kadınlarımız kendi başlarına ayakta durmayı niçin tercih etmiyorlar? Bu ve benzer masallarda (mesela uyuyan güzel) toplum onlara bir Pamuk Prensen olmalarını, oturup prenslerini beklemeleri sufle ettiği için mi?


Batı masallarında, Laura Schlessinger’ın Kadınların Hayatlarını Mahfetmek için Yaptığı On Aptalca Hata adlı kıtabında etkili biçimde belirtildiği gibi beyaz atlı prens motifinin yanı sıra bir de “dünyayı gezmeye karar veren ama gezemeyen” kadın kahramanlar vardır. Dünyayı gezmeye karar vermiş nice masal kahramanları genç kız, daha gezisinin başında bir yakışıklı erkekle tanışıp evlerinin kadını oluyor, dünyayı gezmekten vazgeçiyorlarmış.


Kanımca Batı masallarında karşımıza sıklıkla çıkan “Beyaz Atlı Prens” motifi, Türk halk masallarında görülmez. Türk masallarında kadının yeri erkeğinin terkisi değildir. Dede Korkut masallarından birisinde Kanturalı ve kırk yiğidi, atlarına binip ava çıkmışlar. Karşıdan Salcan Hatun gelir. O da kırk ince belli kız arkadaşıyla at üstünde ava çıkmıştır. Kanturalı ile Salcan Hatun tartışırlar, ok atmada, güreşte yenişemezler, birbirlerini sever, evlenirler. Ya da Bamsı Beğrek ile Banı Çiçek yine at üstünde karşılaşırlar, önce çatışır sonra birbirlerini sevip evlenirler.


Kısacası, masallardan edindiğimiz bilgiler ışığında anlıyoruz ki eski Türk yaşamında kadının atı vardı ve kadın erkeğe denkti. Erkek kadar kadın da güçlüydü. Örneğin yakın zamanlarda bile Anadolu Selçuklularında Hakan ve Hatun tahta birlikte oturur, resmi belgeleri birlikte imzalarlardı