IBADET NEDIR?

ibadet Nedir?
İbadet, yaratılışımızın gayesidir. Yüce Allah Kur'ân-ı Kerim'de şöyle buyuruyor:

"Biz cinleri ve insanları ancak ibadet et**SANSÜRLÜ-KELİME**meleri için yarattık."[1]

Kendimizin veya toplumun ihtiyaçlarını gidermeye yönelik yapılan çalışma, gelir elde etme, ilim tahsili, evli**SANSÜRLÜ-KELİME**lik ve halka hizmet etmek gibi işlerin hepsi, Allah rızası için olursa, ibadettir.

Bir şeyi ibadet yapan etken, onun mukaddes bir amaçla yapılması ve Kuran-ı Kerim'in tabiriyle "ilâhî ren**SANSÜRLÜ-KELİME**ge"[2] bürünmesidir.

Fıtrat ve İbadet
Birtakım işlerimiz alışkanlıktan, bazısı da fıtrattan kaynaklanır; alışkanlık üzere yapılan işler; spor yapmak gibi değerli olabileceği gibi, sigara içmek gibi değersiz de olabilir. Ancak fıtrî olan bir iş, yani her insanın tabia**SANSÜRLÜ-KELİME**tında bırakılan tertemiz fıtrattan kaynaklanan şey, kuş**SANSÜRLÜ-KELİME**kusuz değerli olur.

Fıtratın alışkanlıktan ayrıcalığı, onda zaman ve me**SANSÜRLÜ-KELİME**kânın, cins ve ırkın, yaş ve başın etkisiz olması ve her insanın insan olması hasebiyle ona sahip olmasıdır. Ör**SANSÜRLÜ-KELİME**neğin belli bir zaman ve soya has olmayan evlât sevgisi gibi, her insan doğal olarak kendi çocuğunu sever.[3] Fa**SANSÜRLÜ-KELİME**kat elbise modeli veya yemek çeşidi bir alışkanlık olup zaman ve mekâna göre değişebilir. Bir bölgede yaygın olan bir şey başka bir bölge de yaygın olmayabilir.

İbadet ve tapınma duygusu da fıtrî şeylerden biridir; dolayısıyla insanoğlunun en eski, en güzel ve en sağlam yapılarını mabetler, camiler, put haneler ve ateşkedeler oluşturmaktadır.

Elbette tapınma biçimleri arasında bir çok farklılık**SANSÜRLÜ-KELİME**lar söz konusudur. Taş, ağaç ve putlardan tutun yüce Al**SANSÜRLÜ-KELİME**lah'a varıncaya kadar mabut yönünden farklılık olduğu gibi dansetmek ve tepinmekten tutun Allah'ın velilerinin en derin ve en zarif münacatlarına varıncaya kadar de**SANSÜRLÜ-KELİME**ğişik ibadet şekilleri söz konusudur.

Peygamberlerin hedefi de insanda tapınma ruhu oluşturmak, hatta mabut ve ibadet şekli hususunda ısla**SANSÜRLÜ-KELİME**hat ve düzeltmeler yapmaktır.

Kilise, manastır, Hinduların mabetleri ve camilerin binaları için yapılan büyük masraflar, bayrak, vatan ve millî kahramanların kutsal bilinişi, şahıslara, hatta nesnelere yönelik övgüler, bütün bunlar insan varlığındaki tapınma ruhunun göstergeleridir.

Allah'a tapmayanlar da mal ve makam, eş ve evlat, diploma ve mektep, tarikat ve gelenek gibi şeylerden bi**SANSÜRLÜ-KELİME**risine tapınmaktalar. Bu yolda canlarını vermeye ve tüm varlıklarını edindikleri mabutlara feda etmeye hazır olurlar. İnsanın kendisi farkında olmasa bile tapınma çok derin fıtrî bir duygudur. Mevlâna'ın dediği gibi:

"Hem çu meyl-i kûdekan ba-maderan

Sırrı meyl-i hud nedaned der-lebân."

(Çocukların annelerine eğilimleri gibi, / Kendi dudaklarımdaki bu eğilimin sırrını bilmezler.)

Hikmet sahibi Allah insana verdiği her içgüdüyü ve eğilimi doyuracak ve onu karşılayacak bir vesile yarat**SANSÜRLÜ-KELİME**mıştır. Susamak varsa, onu giderecek su da var edilmiş; acıkmak varsa, insanı doyuracak yemek de yaratılmış. Cinsel güdü verilmişse onu yatıştıracak eş de yaratılmış; koklama duyusu verilmişse koklanacak şeyler de yara**SANSÜRLÜ-KELİME**tılmıştır.

İnsanın derin duygularından biri sonsuzluğa eğilim, kemale yönelme ve bekayı istemesidir; Allah Tealâ'yla bağlantı kurmak ve O'na tapınmak bu fıtrî eğilimleri temin eden şeydir. Namaz ve ibadet sayesinde insan, kemâlatın kaynağıyla bağlantı kurar, gerçek mahbubuyla ünsiyet bulur, eşsiz güce sığınır.

Tapınmanın Kaynağı
Allah Tealâ'yı sonsuz kemalat ve sıfatlarıyla tanıyıp da karşısında huzu ve huşuyla eğilmeyen ve teslim ol**SANSÜRLÜ-KELİME**mayan var" mı? Kur'ân-ı Kerim kıssalar ve tarihî olaylar naklederek O'nun sahip olduğu güç ve azameti bize açık**SANSÜRLÜ-KELİME**lamaktadır.

Örneğin Kur'ân-ı Kerim'de şunlar anlatılır: Allah, Meryem'e kocası olmaksızın çocuk verdi. Nil nehrini Musa için yarıp Firavun'u suda boğdu. Peygamberlerini

silahsız bir hâlde dönemlerinin süper güçlerine galip kıl**SANSÜRLÜ-KELİME**dı ve tağutların burnunu toprağa sürdü. Sizi topraktan yaratan O'dur, ölümünüz, hayatınız, onurunuz ve zilletiniz O'nun elindedir.

Zaafını, bilgisizliğini, güçsüzlüğünü, tahmin edilebi**SANSÜRLÜ-KELİME**len ve edilemeyen tehlike ve hadiseleri görüp de kendi**SANSÜRLÜ-KELİME**sini onlardan kurtaracak bir güce ihtiyaç duymayan ve O'nun karşısında huşuyla eğilmeyen var mı?

Kur'ân-ı Kerim, ayetlerinde insana zaafını hatırlata**SANSÜRLÜ-KELİME**rak şöyle diyor: Sen dünyaya gelince hiçbir şey bilini**SANSÜRLÜ-KELİME**yordun, hiçbir şeyden haberin yoktu; tüm varlığın zaafla doluydu; nitekim güç ve kudret kazandıktan sonra da yine zaafa doğru gidiyorsun.

Sen her an tehlikelerle karşı karşıyasın. Yer küresinin hareketi yavaşlayacak olsa, gece veya gündüz sabit kalacak olsalar, onun hareketini kim hız**SANSÜRLÜ-KELİME**landırabilir ve bu durumu kim değiştirebilir?

Suyunuz çekilirse size kim bir akarsu su getirebilir?[4] Eğer dileseydik içecek suyunuzu tuzlu yapardık.[5] Dileseydik, ağaçları kuru bir çöp yapardık.[6] Dileseydik yeri titrek ve hareketli kılardık.[7] Kur'ân-ı Kerim insanı gaflet uykusundan uyandır**SANSÜRLÜ-KELİME**mak, gururunu kırmak ve yaratıcıya ibadet etmeye ve karşısında titremeye yönlendirmek için bu ve benzeri onlarca örnek zikretmektedir.

Tapınmanın Derinliği
Tapınmak, "basit bir huzu şekli" olarak bilinse de derinliği olan bir eylemdir.

Tapınmak insanın ruhundan kaynaklanır, bilincin**SANSÜRLÜ-KELİME**den kaynaklanır; ilgi ve kutsiyetinden, övgü ve raz-u ni**SANSÜRLÜ-KELİME**yazından kaynaklanır; iltica ve yardım dileyişinden ve mabudun kemalatına olan aşkından kaynaklanır.

Evet, tapınmak görünüşte basit bir ameldir; fakat yukarıdaki hususlar olmadıkça kesinlikle tapınmaz in**SANSÜRLÜ-KELİME**san. Tapınmak yani maddiyata sırt çevirerek ruhu uçurmak, gözle görülen ve kulakla duyulan şeylerin öte**SANSÜRLÜ-KELİME**sine geçmektir. Tapınmak, insanların yaratana karşı ba**SANSÜRLÜ-KELİME**zen övgü ve senayla, bazen Tesbih ve takdisle, bazı za**SANSÜRLÜ-KELİME**manlar şükür ve teslimiyetini dile getirmekle Rabbine karşı edebini ortaya koyduğu aşkını temin eden bir duy**SANSÜRLÜ-KELİME**gudur.

İbadete Karşı İlgisizlik
Hz. Ali (a.s) buyuruyor ki:

"Ey insan! Ömründen bu kadar geçtiği hâlde (bu kadar kabiliyet, yetenek, imkânat, akıl, ilim ve vahiyden yararlanmana rağmen) tıpkı hayvan gibi bir otlağa kurulup uyuyorsansa, yazıklar ol**SANSÜRLÜ-KELİME**sun sana!"[8]

Evet, medeniyet, teknoloji, yeni araç ve gereçlerin icadı ve ilerleyişi yaşamı kolaylaştırmış, refah ve rahat**SANSÜRLÜ-KELİME**lık getirmiştir; fakat acaba insanın kemali bu maddî re**SANSÜRLÜ-KELİME**faha mı bağlıdır?

Eğer öyleyse, bu durumda yemek-içmek, giymek ve şehveti tatmin etmek hususunda hayvanlar insandan daha ileridedirler!

Yemek hususunda hayvanlar daha iyi, daha fazla ve daha rahattırlar; pişirme ve hazırlama gibi bir dertleri yok onların!

Elbise konusunda, dikmek, yıkamak ve ütü derdi di**SANSÜRLÜ-KELİME**ye bir dertleri yoktur!

Şehvet alanında, hiçbir problemle karşılaşmadan kendilerini tatmin etmekteler.

Ev hususunda, nice kuşlar ve haşereler vardır ki, yu**SANSÜRLÜ-KELİME**va yapmaktaki teknikleri insanı hayrete düşürmektedir.

Esasen, acaba teknolojinin bu ilerleyişi insanlığın ilerlemesini sağlamış mıdır?

Acaba bu rahatlık, huzur da getirmiş midir?

Her halükârda, insanın elini masum ve adil önderle**SANSÜRLÜ-KELİME**rin eline vermediğimiz takdirde insanlığa zulmetmiş ola**SANSÜRLÜ-KELİME**cağımız gibi insanın kalbi de Allah'a düğümlenmezse in**SANSÜRLÜ-KELİME**sanlık makamına hakaret edilmiş olur.

İbadetin Yörüngesi, Allah'ın Rızasıdır
Gökyüzündeki kürelerin ve farklı hareketleriyle ye**SANSÜRLÜ-KELİME**rin sabit bir yörüngesi olduğu gibi, zaman ve mekân şartları, kişisel ve toplumsal şartlar hareket şeklini belirlese bile ibadetlerin de farklı şekilleriyle sabit bir yö**SANSÜRLÜ-KELİME**rüngesi vardır ve o da Allah'ın rızasıdır.

Örneğin yolculuk, namazın iki rekât kılınmasına ne**SANSÜRLÜ-KELİME**den olur, hastalık namazın şeklini değiştirir; fakat iki re**SANSÜRLÜ-KELİME**kât veya seferi kılman namaz da tam namaz gibi namaz**SANSÜRLÜ-KELİME**dır ve Allah'ın zikri, O'nun rızası ve emrini yerine getir**SANSÜRLÜ-KELİME**mek doğrultusundadır. "Beni anmak için namazı kıl."[9]

İbadet Sevgisi
İbadet, ruhun gıdasıdır; yemekler arasında en iyi olanı bedence hazmedilenidir; ibadetlerin en iyisi ise ruha cezp olanıdır; yani neşat ve kalp huzuruyla yerine getiri**SANSÜRLÜ-KELİME**lenidir. Çok yemek bir işe yaramaz, önemli olan yararlı şeyler yemektir.

Resul-i Ekrem (s.a.a) Cabir b. Abdullah-i Ensarî'ye şöyle buyurmuştur:

"Allah'ın dini sapasağlam ayaktadır; o hâlde çı**SANSÜRLÜ-KELİME**na karşı uyumlu davran (ve ruhen hazır olmadı**SANSÜRLÜ-KELİME**ğın bir zamanda kendini ibadete zorlama); aksi durumda ibadetten nefret edersin."[10]

Resulullah'tan (s.a.a) nakledilen başka bir hadiste ise şöyle geçer:

"Ne mutlu ibadete aşık olup onu bir sevgili gi**SANSÜRLÜ-KELİME**bi kucaklayana!"[11]

İbadette Orta Halli Olmak
İnsan ibadette orta hâili olduğu durumda ancak iba**SANSÜRLÜ-KELİME**det ve tapınma ruhu canlılığını korur; dolayısıyla hadis kitaplarında "el-İktisâd fi'1-İbade" (İbadette Aşırıya Git**SANSÜRLÜ-KELİME**memek) başlığı altında rivayetler nakledilmiştir.[12]

İnsan ancak uzuvları arasında uyum olursa sağlıklı olur, bir uzvu normalinden daha büyük veya küçük olursa, kusurlu sayılır. Manevî konularda da insan, değer**SANSÜRLÜ-KELİME**leri birbiriyle tamamen uyum içerisinde özümsemelidir. Peygamber efendimize, ümmetinden bir grubunun iba**SANSÜRLÜ-KELİME**det için eşlerini ve evlatlarını terk edip mescide geldikle**SANSÜRLÜ-KELİME**rini haber verdiler. Bunun üzerine efendimiz, "Bu benim gidişatım değil; ben evimde ve eşimle birlikteyim. Kim bunun aksine davranırsa benden değildir." diye buyur**SANSÜRLÜ-KELİME**du.[13]

İmam Cafer Sadık (a.s), komşusu Hıristiyanlıktan dönüp Müslüman olan birinin öyküsünü anlatıyor. Bu adam daha yeni Müslüman olan komşusunu seher vakti uyandırarak mescide götürür ve ona, "sabah ezanına ka**SANSÜRLÜ-KELİME**dar gece namazı kıl", der. "Sabah olunca, sabah namazını kıl ve sonra da güneş çıkıncaya kadar dua et", der. Sonra da öğleye kadar Kur'ân okumasını tembihler ve böylece yeni Müslüman olan bu adamın bütün gününü namaz, Kur'ân ve dua ile doldurur. Hıristiyan adam eve dönünce Müslümanlığı terk eder ve bir daha da camiye adımını atmaz.[14] Evet, ibadette böyle aşırıcılık insanları kaçırır.

Üstat Şehit Murtaza Mutahharî şöyle nakleder; Amr-ı As'ın iki oğlu vardı; biri İmam Ali (a.s), diğeri ise Muaviye taraftarı oldu. Bir gün Peygamber efendimiz Amr-ı As'ın iyi oğluna (Abdullah), "Senin geceleri ibadet ve gündüzleri de oruçla geçirdiğini duydum." buyurdu. Amr'ın oğlu, "evet, ya Resulullah", dedi. Bunun üzerine efendimiz, "Ben bunu kabul etmiyorum." buyurdu.[15]

Hadislerde, "kalplerin yöneliş ve kaçışları vardır."[16] diye okumaktayız. Kalpler yöneldiğinde ondan yararla**SANSÜRLÜ-KELİME**nın; hazırlıklı olmadığında ise ona baskı yapmayın; aksi durumda farkında olmadan olumsuz bir tepki gösterir.

Dinimiz şöyle tavsiyede bulunmaktadır: Vakitlerini**SANSÜRLÜ-KELİME**zi dörde bölün ve bir bölümünü dinlenmek ve eğlenmek için ayırın; eğer böyle yapacak olursanız diğer işler için de coşkulu olursunuz.[17]

Kur'ân-ı Kerim, dinlenme ve tatil günlerinde balık tutmaya ve çalışmaya giden Yahudileri mütecaviz diye nitelendirmektedir:

"Cumartesi gününü çiğneyenleri (ve hırsla çalışanları), elbette bilmişizdir."[18]

Her halükârda ibadette coşku ve morali korumak ortayı bulmakla elde edilecek bir durumdur.

İbadette Müdüriyet
Müdüriyet sadece toplumsal, iktisadî ve siyasî konu**SANSÜRLÜ-KELİME**larda değildir; ibadî konularda da müdüriyete gerek var**SANSÜRLÜ-KELİME**dır.

Müdüriyette vazgeçilmez ilkeler söz konusudur: Plân, proje; yetenekli kişilerin seçimi, disiplin ve gözetim, teş**SANSÜRLÜ-KELİME**vik, kontrol ve benzeri şeyler. İbadette de, gelişme sağ**SANSÜRLÜ-KELİME**lama amacıyla bu ilkelerin gözetilmesi gerekir.

Namazın belli bir projesi var; tekbirle başlar, selâm**SANSÜRLÜ-KELİME**la da biter. Rekât, rükû ve secdelerin sayısı bellidir. Özel vakitleri tayin edilmiştir ve kıbleye doğru yapılması ge**SANSÜRLÜ-KELİME**rekir.

Fakat, sadece plan yeterli değildir, bunun icrası için de bütün şartlara sahip olan cemaat imamı seçilmelidir. İnsanların adabına uygun, ahlâkî kurallar gözetilerek temizliğe önem verilerek namaz ve camiye teşvik edilme**SANSÜRLÜ-KELİME**leri gerekir. Cemaat saflarında disiplin, uyumluluk ve cemaat imamına uymaya dikkat edilmelidir; kısacası namazın güzel bir şekilde kılınması için tam anlamıyla bir müdüriyete gerek vardır.

İbadet, Sürekli Açık Bir Eczanedir
Herkes her an ve bütün şartlar altında, daha önce vakit almaksızın, hiçbir vasıtaya gerek duymaksızın Al**SANSÜRLÜ-KELİME**lah Tealâ'yla bağlantı kurabilir. Her ne kadar seher va**SANSÜRLÜ-KELİME**kitleri, cuma gününün ikindi vakitleri, cuma namazının hutbelerinden sonra, yağmur yağınca veya kadir gecesi gibi belli vakitlerde dua ve ibadetin bambaşka bir yeri olsa da, ancak dua ve yakarış bu günlerle sınırlı değildir.

İbadet, her durumda gaflet, unutkanlık ve isyanın ilâcıdır:

"Beni anmak için namaz kıl."[19]

İbadet huzur ve güvence kaynağı, ıstırap ve endişeyi giderme membaıdır:

"Haberiniz olsun, ancak Allah'ın zikriyle kalpler mutmain olur."[20]

İbadet, Huzur Kaynağıdır
Elbette zorba günahkârları, büyük sermaye sahiple**SANSÜRLÜ-KELİME**rini, bilim, sanat ve teknoloji sahiplerini tanırsınız, fakat bunlar arasında huzurlu olan bir kişiyi tanıyor musu**SANSÜRLÜ-KELİME**nuz?

Acaba günümüzün batı toplumu ruhen huzur içinde midir?

Acaba güç, kudret, servet ve sanayi günümüz insanı için barış, kardeşlik, güven ve huzur getirebilmiş midir? Oysa Allah'a ibadet ve itaat, Allah'ın velileri üzerin**SANSÜRLÜ-KELİME**de öyle bir etki bırakmıştır ki onlar hiçbir şartta ıstıraba düşmezler. Burada İmam-ı Ümmet'ten iki hatıra anlata**SANSÜRLÜ-KELİME**yım:

Şah'ın İran'dan kaçmasının peşinden, hâlâ za**SANSÜRLÜ-KELİME**vallı hizmetçisi Şapur Bahtiyar hükümet sürer**SANSÜRLÜ-KELİME**ken, İmam Humeyni on beş yıl sonra ülkesine dönmeye karar verdi. Haberciler uçakta ona, "Şim**SANSÜRLÜ-KELİME**di ne hissediyorsunuz?" diye sorduklarında, "Hiç**SANSÜRLÜ-KELİME**bir şey!" cevabını verdi!

O zaman kendisine âşık olan milyonlarca İranlı İmam Humeyninin canından dolayı endişelenirken o yü**SANSÜRLÜ-KELİME**ce kişi sakin bir vaziyette uçakta gece namazı kılıyor ve Allah'ı zikrediyordu. Bu sükûnet ve güvence ise sadece Allah'ı anmasından kaynaklanıyordu.

Rahmetli İmam Humeyni'nin oğlu Ahmet'ten duy**SANSÜRLÜ-KELİME**duğum diğer bir hatıra da şöyledir:

İran Şahı İran'dan kaçınca dünyanın dört bir yanından onlarca haber ajansı ve fotoğrafçı İmam Humeynî'nin sesini dünyaya duyurmak için Paris'te onun evinde toplandılar. İmam Humeynî bir sandalyenin üzerinde biraz oturup birkaç ke**SANSÜRLÜ-KELİME**lime konuştuktan sonra bana dönerek, "Ahmed! Öğle vakti girdi mi?" diye sordu. Ben, "Evet" ce**SANSÜRLÜ-KELİME**vabını verince, İmam derhal konuşmasını kese**SANSÜRLÜ-KELİME**rek namazı ilk vaktinde kılmak için yerinden kalktı. Herkes, "Ne oldu?" diye merak ediyordu. Ben, "İmam, namazını ilk vaktinde kılıyor." de**SANSÜRLÜ-KELİME**dim.

İmam Humeynî Paris'te yaptığı bu hareketini önderi İmam Rıza'dan (a.s) öğrenmişti. Tarih kitaplarında kay**SANSÜRLÜ-KELİME**dedildiğine göre, isimleri Kur'ân-ı Kerim'de geçen Sabi-îler'in önderi gururlu ve mutaassıp bir bilgindi. İmam Rızayla (a.s) tartıştığında İmam onun düşüncelerini öyle bir alt üst etti ki, "Şimdi kalbim yumuşadı; sizin mantı**SANSÜRLÜ-KELİME**ğınızı kabul ediyorum." dedi. Tam o sırada ezan sesi yükseldi; İmam Rıza (a.s) namaz kılmak üzere toplantıyı terk etti. İmam'ın arkadaşları, her ne kadar, toplantıyı biraz daha sürdürecek olursa o ve tüm izleyicilerinin Müslüman olacaklarını söyledilerse de, İmam (a.s) "Na**SANSÜRLÜ-KELİME**mazı vaktinde kılmak, tartışmaktan daha iyidir; eğer onun liyakati varsa namazdan sonra da hakkı kabul edebilir." buyurdu: İmam'ın bu katiyet, itaat ve aşkını gö**SANSÜRLÜ-KELİME**ren Sabiî bilginin ilgisi daha da arttı.[21]

İbadet ve Sonuçları
İbadet, ilâhî yardım ve lütufları almak için bir vesi**SANSÜRLÜ-KELİME**ledir.

"Sana yakin (ölüm) gelinceye kadar Rabbine ibadet et."[22]

Hz. Musa (a. s) semavî kitap olan Tevrat'ı almak için kırk gün, kırk gece Tur dağında ibadet ve münacat etti. Hz. Resulullah (s.a.a) ise vahiy almak için uzun bir süre Hira mağarasında ibadet etti. Rivayetlerde şöyle geçer:

"Kim kırk gün işlerini halis kılarsa, Allah Tealâ hikmet pınarlarım kalbinden diline akıtır."[23]

Evet, ihlâsla yapılan ibadet hikmeti, ilâhî pınardan alıp diğerlerine aktaracak hekim kişiler yetiştiren bir fakültedir.

İman ve İbadetin Karşılıklı Etkisi
İman insanı ibadete çektiği gibi, ibadet de imana de**SANSÜRLÜ-KELİME**rinlik kazandırır. Aynen bir ağacın kökünün su ve gıdayı yapraklara ulaştırması ve karşılığında yaprakların da ısı ve ışığı ulaştırması gibi. Evet, ibadet her ne kadar iyi ve fazla olursa, insanın, mabuduna ünsiyeti de bir o kadar artış gösterir.

Kur'ân'da İbadetin Felsefesi
Kur'ân-ı Kerim namazın felsefesini Allah'ı anmak ve zikretmek olarak tanıtıyor: "Beni anmak için namaz kıl!"[24]

Allah'ı anmayı ise kalplerin huzur bulması, "Haberi**SANSÜRLÜ-KELİME**niz olsun Allah'ın zikriyle kalpler huzur bulur."[25]

Ve kalp huzurunun sonucunu ise melekût âlemine uçuş olarak tanımlıyor:

"Ey mutmain (huzur bulan) nefis! Rabbine dön."[26]

Kur'ân-ı Kerim diğer ayetlerde, ibadeti Allah Tealâya teşekkür olarak nitelendiriyor:

"Sizi yaratan Rabbinize ibadet edin."[27]

"Onları yedirip açlıktan kurtaran ve onları korkudan güvene çıkaran bu evin (Kâbenin) Rabbine ibadet etsinler."[28]

Bazı ayetler namazın terbiye ve eğitim alanındaki rolüne değinerek şöyle buyuruyor:

"Namaz kötü ve iğrenç şeylerden men eder."[29]

Namaz kılan kişi, namazın doğru ve kabul olması için, bir takım dinî kurallara uymak zorundadır; bu ku**SANSÜRLÜ-KELİME**rallara uymak, kendisinin günah ve çirkinliklerden sa**SANSÜRLÜ-KELİME**kınması için güçlü bir zemindir. Evet, beyaz bir elbise giyen birinin kirli ve tozlu bir yerde oturmaması doğal bir durumdur.

Kur'ân-ı Kerim namaza tavsiye ettikten sonra buyu**SANSÜRLÜ-KELİME**ruyor ki:

"Doğrusu iyilikler kötülükleri giderir."[30]

O hâlde namaz amelen geçmiş günahlardan töv**SANSÜRLÜ-KELİME**be sayılır.

Allah Tealâ bu ayetle günahkârlara, namaz ve ibadet gibi iyi işlere yönelecek olurlarsa, günah ve kötülüklerinin yok olacağına dair umut vermekte**SANSÜRLÜ-KELİME**dir.

İmam Ali'nin (a.s) Buyruklarında Namaz
İmam Ali (a.s) Nehc'ül-Belâğa'da defalarca namaz ve Allah'ı anmaktan bahsetmiştir. Onun bu buyrukları "Nehc'ül-Belâğa'da Namaz" adlı bir kitapta toplanmıştır. Biz burada en bariz örneği namaz olan, zikir ve Allah'ı anmanın felsefesi hakkında ondan birkaç cümle nakle**SANSÜRLÜ-KELİME**deceğiz:

Buyuruyor ki:

"Allah, zikri kalplerin cilası kıldı ki kulaklar Allah'ın zikriyle işitsin ve kör gözler görür ol**SANSÜRLÜ-KELİME**sun."[31]

Sonra namazın bereketleri hakkında buyuruyor ki: "Onları melekler kuşatır, üzerlerine huzur iner, onlar için göklerin kapıları açılır ve güzel yerler hazırlanır."

Başka bir hutbede şöyle buyuruyor:

"Namaz, günahları ağaçların yaprakları gibi döker ve insanın boynunu günah ipinden kurta**SANSÜRLÜ-KELİME**rır."[32]

Sonra devamında, Resul-i Ekrem'den güzel bir ben**SANSÜRLÜ-KELİME**zetme nakletmektedir:

"Namaz insanın kendisini günde beş defa yı**SANSÜRLÜ-KELİME**kadığı bir su arkı gibidir; acaba artık bundan sonra insanda kir kalır mı?"

196. hutbede kibir, azgınlık ve zulüm gibi ahlâkî çir**SANSÜRLÜ-KELİME**kinliklerin bir bölümünü sıraladıktan sonra buyuruyor ki:

"Bu kötülüklerin tedavisi namaz, oruç ve ze**SANSÜRLÜ-KELİME**kâttır."

Ardından da namazın etkileri hakkında şöyle buyu**SANSÜRLÜ-KELİME**ruyor:

"İnsanların bütün vücuduna huzur ve teskinlik verir, gözlerine huzu, huşu verir, nefislerini titretir, uysallaştırır, kalplerini yumuşatır ve kib**SANSÜRLÜ-KELİME**ri giderir. Vahşetler onları dehşete düşürünce se**SANSÜRLÜ-KELİME**nin zikrin onlara üns ve ülfet verir."

Elbette bütün insanların namazdan bu yararlan sağlayamadığı, sadece bir gurubun namaza ve Allah'ı an**SANSÜRLÜ-KELİME**maya gönül verdiği ve onu bütün dünyayla değişmeye**SANSÜRLÜ-KELİME**cekleri açıktır.

Kulluk ve UbudiyetinEtki ve Bereketleri
1- Gurur ve Övünç Kaynağı

İmam Zeynelabidin (a. s) münacatında şöyle buyuru**SANSÜRLÜ-KELİME**yor:

"Allah'ım! İzzet olarak senin kulun olmak ye**SANSÜRLÜ-KELİME**ter bana."[33]

İnsanın, yaratıcısıyla konuşması ve O'nun insanın söylediklerini duyup kabul etmesinden daha büyük bir iftihar ve övünç kaynağı var mıdır?!

Bu değersiz dünyada, insanın muhatabı büyük ve bilgin bir kişi olursa insan onunla övünür, onunla birlik**SANSÜRLÜ-KELİME**te olmaktan gurur duyar ve bir zamanlar falan hocanın öğrencisi olduğundan dolayı kıvanç duyar.

2- Güç ve Kudret Kaynağı

Çocuğun eli güçlü ve şefkatli babasının elinde oldu**SANSÜRLÜ-KELİME**ğu sürece kendini güçlü hisseder, fakat yalnız olunca, her an diğerlerinin kendisine bir zarar ulaştırmasından korkar, endişelenir.

Allah Tealâ'yla bağlantı içerisinde olan bir kişi, sü**SANSÜRLÜ-KELİME**per güçler, zorbalar ve müstekbirler karşısında kendini güçlü hisseder.

3- İzzet Duygusu

İzzet, etkilenmeme anlamındadır. Peygamberler mek**SANSÜRLÜ-KELİME**tebinde bütün izzetler Allah'a mahsustur; nitekim bütün güçler de O'nundur. Dolayısıyla, Kur'ân-ı Kerim, Allah'**SANSÜRLÜ-KELİME**tan başkasının kapısını çalanları, "Allah'tan başkasın**SANSÜRLÜ-KELİME**dan mı izzet istiyorsunuz." diye kınamaktadır.[34]

Tabi ki mutlak Aziz'e ve sonsuz güce bağlanmak in**SANSÜRLÜ-KELİME**sana izzet verir. Nitekim "Allah-u Ekber" gibi kelimeler zorbaları insanın yanında alçaltır ve ona zorbalar kar**SANSÜRLÜ-KELİME**şısında onur kazandırır.

İşte bu nedenledir ki Kur'ân-ı Kerim, zorluklarda ve sıkıntı anlarında namaz ve ibadetlerden güç ve kuvvet almamızı emrediyor.

"Sabır ve namazla yardım talep edin."[35]

Allah'ın velileri de hassas durumlarda, namazdan güç alırlardı. Kerbelâ'da dokuzuncu günün ikindi vakti, Yezit ordusu İmam Hüseyin'in (a. s) çadırlarına hücum etti. İmam (a.s), "Savaşı bir gece geciktirin; çünkü ben namazı seviyorum ve bu geceyi sabaha kadar ibadetle ge**SANSÜRLÜ-KELİME**çirmek istiyorum." buyurdu.[36]

Allah'ın salih kulları, sadece farz namazları değil, sünnet namazları da severler. Nafile namazı, Allah'a aş**SANSÜRLÜ-KELİME**kın nişanesidir. Farz namazı insanlar genellikle Allah'ın azabından korktukları için kılabilirler; fakat müstehap namazda korku değil, aşk söz konusudur.

Evet, birini seven birisi onunla daha fazla konuşmak ister; onu bırakmaz. Allah'ı sevdiğini iddia eden birisi O'nunla konuşmayı nasıl istemez ki?!

Elbette namaz ve nafilelere karşı bu ilgisizlik sebep**SANSÜRLÜ-KELİME**siz değildir, rivayetlere göre gün boyu işlenen günahlar insanın gece namazı ve sabahın nafilesini yerine getir**SANSÜRLÜ-KELİME**mesine engel olur ve ondan bu nimetin alınmasına sebep olur.[37]

Her halükârda nafile namazlarını kılmayan bir kişi**SANSÜRLÜ-KELİME**nin bir fazileti olmadığı için Allah Tealâ'dan kendisine bir lütuf ve bağışta bulunmasını bekleyemez. Nitekim ıs**SANSÜRLÜ-KELİME**lâh edicinin (Mehdi'nin -a.f-) zuhurunu bekleyen kişinin kendisi de salih olmalıdır.

Nafile namazlar, farz namazların eksik ve noksan**SANSÜRLÜ-KELİME**lıklarını telafi eder.[38] Birisi İmam'a, "Ben namazlarda kal**SANSÜRLÜ-KELİME**ben huzur bulamıyorum ve namazın bereketlerinden bir nasip edinemiyorum; ne yapmamı önerirsiniz?" diye sorunca buyurdu ki:

"Farz namazların peşinden nafile namazı kıl; çünkü nafile namazı farz namazların eksiklikle**SANSÜRLÜ-KELİME**rini giderir ve farz namazın kabul olmasına ne**SANSÜRLÜ-KELİME**den olur."

İşte bu etki ve bereketlerden dolayıdır ki Allah'ın ve**SANSÜRLÜ-KELİME**lileri sadece farz namazlara değil, müstehap namazlara da çok fazla önem verirler; aşırı yemek, çok konuşmak, çok uyumak, haram lokma, boş işlerle uğraşmak, dün**SANSÜRLÜ-KELİME**yayla meşgul olmak gibi bu manevî seyre ve ruhî uçuşa engel olan şeylerden uzak dururlar. Çünkü bu gibi şeyler insandan ibadet hâlini alır ve namazı onun gözünde ağır gösterirler.

Nitekim Kur'ân-ı Kerim şöyle buyuruyor:

"Doğrusu o (namaz) -Allah'a- saygı göste**SANSÜRLÜ-KELİME**renlerden başkasına ağır gelir."[39]

4- Terbiye Edici Bir Etken

Her ne kadar namaz ruhî ve manevî bir bağlantı olup hedefi Allah'ı anmaksa da, ancak İslâm bu ruhun is**SANSÜRLÜ-KELİME**teğini bir takım terbiye programları çerçevesinde uygu**SANSÜRLÜ-KELİME**lamıştır, dolayısıyla bunun için birçok şartlar koşmuş**SANSÜRLÜ-KELİME**tur; namazın sahih olmasının şartları, namazın kabulü**SANSÜRLÜ-KELİME**nün şartları ve namazın mükemmelliğinin şartları gibi.

Namazın sıhhat şartlarından olan örneğin beden ve elbisenin pak olması, kıbleye doğru durmak, kelimeleri doğru telaffuz etmek, namaz kılman yerin ve giyilen el**SANSÜRLÜ-KELİME**bisenin mubah oluşu gibi şartlar, namaz kılan kişinin ruhuyla değil, cismiyle ilgilidir.

Fakat İslâm dini ibadetin bu şekilde yapılmasını is**SANSÜRLÜ-KELİME**teyerek Müslümanlara nezaket ve temizlik, istiklal ve diğerlerinin haklarını gözetme dersi vermeyi hedeflemiş**SANSÜRLÜ-KELİME**tir.

Nitekim, yöneliş ve kalp huzuru, Ehlibeyt İmamları'nın imamet ve önderliklerini kabullenmek, humus ve zekât gibi malî farzları yerine getirmek namazın kabu**SANSÜRLÜ-KELİME**lünün şartlarındandır. Namazı ilk vaktinde camide kıl**SANSÜRLÜ-KELİME**mak, güzel koku sürüp dişleri fırçaladıktan sonra safla**SANSÜRLÜ-KELİME**rın düzenini gözeterek namaza durmak vb. şeyler de namazın mükemmelliğinin şartlarındandır.

Bu şartlara dikkat ettiğimizde bunlardan her birinin insanları terbiye etmede önemli bir rolü olduğunu görü**SANSÜRLÜ-KELİME**rüz.

Namazda hangi tarafa duracak olursak Allah'a doğ**SANSÜRLÜ-KELİME**ru durmuş oluruz; çünkü Kur'ân-ı Kerim buyuruyor ki: "Nereye dönseniz Allah'ın veçhi oradadır."[40] Fakat İslâm toplumunun bir tek yönü olması gerektiğini anlatmak, insanlara vahdet ve birlik dersi vermek için herkesin bir yöne doğru durmasını emrediyor. Ancak neden bu yön Kabe olsun ki? Çünkü Kabe insanların ibadet etmesi için kılman ilk yerdir: "Doğrusu insanlara ilk kurulan ev, mübarek Mekke'de olandır."[41] Ayrıca, temelini atan ve tarih boyunca tamir edenler peygamberlerdir. Kaldı ki, Kabe bağımsızlık simgesidir; çünkü Müs**SANSÜRLÜ-KELİME**lümanlar Yahudilerle Hıristiyanların kıblesi olan Bey-t'ul-Mukaddes'e doğru yönelince onlar, "Bizim kıblemize doğru namaz kılıyorsunuz, o hâlde müstakil ve bağımsız değilsiniz." diyerek onları küçümsüyorlardı. Kur'ân-ı Ke**SANSÜRLÜ-KELİME**rim apaçık bir şekilde buyuruyor ki:

"Yüzünüzü o yana -Kabe'ye- çevirin ki in**SANSÜRLÜ-KELİME**sanların aleyhinizde bir delili olmasın."[42]

Kısacası, kıble istiklâl, vahdet ve birlik sembolüdür ve tüm bunlar namazın terbiye edici dersleridir.

5- Ruhları Çağırmak!

Günümüz dünyasında hipnotizma canlılık kazan**SANSÜRLÜ-KELİME**mıştır; fakat amacımız o konuyu işlemek değildir. Ama**SANSÜRLÜ-KELİME**cımız kaçak ruhumuzu namaz vasıtasıyla yüce yaratıcı**SANSÜRLÜ-KELİME**mızın huzuruna çıkarmak ve bu disiplinsiz öğrenciyi ge**SANSÜRLÜ-KELİME**tirip sınıfta oturtmaktır. Namazın bereketlerinden birisi de azgın ve kaçak nefsi Allah'ın huzuruna getirmektir.





















Ibadet yüce Allah'a karşı gösterilecek saygı, tazim ve hürmet demektir. Buna kısaca kulluk da diyebiliriz. Insan sadece Allah'ın kulu oldugunu idrak eder, yalnız ona ibadet eder ve yalnız ondan yardım isterse dünya ve ahiret saadetine kavuşur. Ibadet, Allah'ın emirlerini yerine getirmek, yasakladığı bütün haramlardan uzaklaşmak manasındadır. Bu, Allah için cihad etmek, namaz kılmak, oruç tutmak, yahut kafirlere benzememek, içkiden, kumardan ve diğer kötülüklerden uzaklaşmak gibi neticeler doğurur.

Insanlar Allah'a kulluk görevlerini yerine getirmek ve O'nun yüceliğine sarılmakla huzur bulurlar. Çekilen bela, sıkıntı ve müsibetler ibadet sayesinde hafifler. Zaten mümin her türlü iyiliğin ve her türlü kötülüğün Allah'ın yaratmasıyla doğduğunu, yine her türlü nimetin insana Allah tarafından ihsan edildiğini bilerek ve Allah'a, onun gösterdigi şekilde ibadet edecektir. Bu ibadet Allah'a şükranın ve verdigi nimetlere hamd etmenin tezahürüdür.

Allah'a kulluk, yaratılışın en büyük gayesidir. Zira yüce Allah cinleri ve insanları ancak kendisine kulluk etsinler diye yarattığını bildirmiştir. Ayrıca içinde yaşadığımız dünya, ölüm ve hayat yine insanların bu kulluk görevlerini nasıl yapacakları belli olsun diye var edilmiştir.

Ibadet yüce Allah'ın emri olduğu için onlardan vazgeçmek veya onları yerine getirmemek günahtır. Mükellef olan herkes sınırları Islamda belirtilmiş çeşitli ibadetlerle yükümlüdür.



lBADET ÇEŞİTLERİ

Yapılış itibariyle ibadetler üç çeşittir. Bunlar sırasıyla bedeni, mali, hem bedeni hem mali, ibadetlerdir.

Bedeni ibadet, sadece vucüt hareketleriyle yapılan ibadetlerdir. Nitekim namaz kılmak, oruç tutmak söylenir.

Mali ibadet, mal ile yapılan ibadettir. Zekat vermek, sadaka vermek gibi.

Hem mali hem bedeni ibadet; vücut hareketleri ve mal ile yapılan ibadetlerdir. Buna en güzel cihadı örnek gösterebiliriz. Zira cihad, yeryüzünde Allah'ın hakimiyetini tesis için mallarımız ve canlarımızla savaşmak, çalışıp çabalamak demektir. Hacc da hem mali hem bedeni ibadetler arasındadır.
İbadet; kulun, Allah-ü Teâlâya karşı tekbir, hamd, şükür gibi vazifelerini Onun emrettiği tarzda yerine getirmesidir. İnsan; Cenâb-ı Hakkın sonsuz ihsan, ikram ve nimetleriyle beslendiğini düşünerek Ona karşı hamd ve şükür görevini yerine getirmekle sorumludur. Bu ise, ancak ibadetle olur. İbadet eden insan, bu dünya misafirhanesinde, Allahın emri dâiresinde oturup kalkar, yiyip içer, her türlü fiil ve hareketlerini Onun emirlerine göre tanzim eder. Allahın kulu olarak yaşar. Bu kulluk onu, hakiki insaniyete, gerçek şerefe kavuşturur. Zaten insanların yaratılış gayesi ibadet ile bu şerefe nâil olmaktır. Nitekim, Cenâb-ı Hak Zâriyât Sûresinde (Ayet, 56); Ben cinleri ve insanları, ancak bana ibadet etmeleri için yarattım. buyurmaktadır. Diğer bir ayet-i kerimede de şöyle buyuruyor:

Ey insanlar! Sizi ve sizden evvelki insanları yaratan Rabbinize ibadet ediniz ki takvâ mertebesine nail olasınız. Ve yine Rabbinize ibadet ediniz ki, Arzı size döşek, semâyı binanıza dam yapmış; ve semâdan suları indirmiş ki, sizlere rızık olmak üzere yerden meyve ve diğer gıdaları çıkartsın. Öyle ise Allaha misil ve ortak yapmayınız. (Bilirsiniz ki, Allahtan başka Mabûd ve hâlıkınız yoktur). (Bakara Sûresi, 21-22)

Evet, Cenâb-ı Hak, semavatı güneş ve yıldızlarıyla, zemini deniz ve karalarıyla en mükemmel bir sûrette yarattı. İnsanın ruhuna, her biri kâinattan daha kıymetli lâtifeler yerleştirdi. Ona her tür güzellikleri seyredebilecek bir göz, yiyeceklerin ayrı ayrı tatlarını zevk edebilecek bir dil verdiği gibi, bu duygularla elde ettiği zevkleri, ilim ve irfana çevirecek bir akıl ihsan etti. Ve insana, gerek kâinattan süzülerek onun imdadına gönderilen nimetleri ve gerekse kendi vücuduna yerleştirilen maddî ve manevî ihsanları takdir edebilecek bir vicdan lütfetti.

İnsan, kendisine hediye edilen o akıl ile, sadece bu dünya için yaratılmadığını, kendisinin, vazifesiz ve gayesiz olamayacağını idrâk eder.

Vicdanıyla, ona yapılan bu sonsuz ihsanlara karşı Rabbine hamd ve şükretmesi gerektiğini bilir. Ubudiyetini yalnız Allaha hasreder. Ona ortak koşmaz.

Ve kalbiyle ancak Allaha muhabbet eder; sevilmeye lâyık bütün yaratılmışları da yine Onun için sever.

Faraza, insan dinen ibadetle sorumlu olmasa bile ondaki akıl, kalp ve vicdan Allaha ibadeti ve itaati emreder. Zira, bunları ancak ibadet tatmin eder.

Hiçbir şeye ihtiyacı olmayan O Ganiyy-i Mutlakın bizim ibadetimize ihtiyacı olmadığı açıktır. Bilâkis, biz ibadete muhtacız.

İster istemez varacağımız o mahşer meydanında, o dehşetli hesap gününde, Cenâb-ı Hak biz insanlara: Ey kullarım! Ben sizleri yoktan var ettim. Sizin sonsuz ihtiyaçlarınızı yerine getirmek için bütün kâinatta olan nimetlerimi size yönelttim. Vakti vaktine ihtiyaçlarınızı yerine getirdim. Ben dünyada rahmet ve inâyetimle sizinle beraber idim. O zaman siz kiminle beraberdiniz? Şükür ve kulluk bana lâyık iken siz beni unutup şükür ve ubûdiyetinizi kimlere takdim ettiniz? derse ne cevap vereceğiz? O mukaddes huzurda utanma ve hayâdan ortaya çıkan manevî azap, Cehennem azabından daha dehşetli olmayacak mıdır? İşte, kâfirlere; Keşke toprak olsaydık. dedirten de bu hâlden gelen şiddetli utanç duygusu olsa gerektir.

Evet, insan ibadetsiz olmayacağı gibi, İslâmîyet de ibadetsiz düşünülemez. Bu hakikati şöyle bir örnekle açıklayalım: Bir Müslüman köyü düşününüz. Bu köyde ezan okunmasın. Hiç kimse - ne bayram, ne cuma, ne de vakit - namazlarını kılmasın. Hiçbir fert oruç tutmasın, zekât vermesin, hacca gitmesin. O köyde yaşayanlar Kuran okumasın, haram-helâl tanımasın, farz-vacip nedir bilmesinler. Kalplerinde Allahın sonsuz nimet ve ihsanlarına karşı, hiç kimsenin hatırına hamd ve şükür etmek gelmesin...

Böyle bir köyün ahalisi, Kuran-ı Kerimin emirlerine, Peygamber Efendimizin (asm.) sahabelerin, evliya ve asfiyanın, müçtehitlerin, müfessirlerin, mücedditlerin hayat tarzına ters düşen bir yola girmiş olmaz mı?

Evet, İslâm sadece teorik ve vicdanî bir sistem değildir. Kurân-ı Kerimde birçok ayet-i kerimede imandan sonra hemen amel-i salih kavramı kullanılmakta ve salih amelin, imanın bir sonucu olduğu ders verilmektedir.

Evet, peygamberlerin gönderiliş hikmeti, imanın esaslarıyla İslâmın şartlarını insanlara öğretmektir. Yani, onların kalplerine, başta Allaha iman olmak üzere, bütün iman hakikatlerini yerleştirmek ve bu imanlarını kemâle erdirecek ibadet vazifelerini onlara hakkıyla öğretmektir. İnsanın imanı, ancak bu ibadetlerle olgunlaşır. Bir kulun Allah katındaki değeri, Ona karşı kulluk vazifesinde göstereceği hassasiyet nispetindedir.

yalan atmıs olmuyayım ama tam okuyamadım yarısı kadar okudummm
ama güzeldi tşk ederim....! :275:

eyvallah dostum paylaşımın için saol