Dünyanın Akışını Değiştiren Hamleler
Bu ilginç satranç, tarihin bütün zamanlarında oynanmış, halen de oynanmakta, gelecekte de oynanacak!
Tarihsel olaylardan 9 farklı örnekle dünyanın akışını değiştiren çarpıcı 'şah-mat' hamleleri
Siyasi satranç, tarihin en heyecanlı oyunudur. İşte bazı örnekler:
1) Misyonerlik yamyamlıkla başladı.
2) Fransa İngiltereye kazık atarken ABD doğdu.
3) Thaless, Güneş Tutulmasıyla savaşı bitirdi.
4) Çanakkale, Lenini iktidara getirdi.
5) II. Wilhelm, Enver Paşayı yarattı.
6) Truva Atı mat etti.
7) Bizans, aralık kapıya yenildi.
8) İsayı çarmıha geren tembel hahamlar Hıristiyanlığı doğurdu.
9) Patrik asıldı, kapı hâlâ kapalı...
Siyasetin satrancı tanımlamasından, tarihsel akış içinde ülkelerin ve siyasilerinin birbirlerine attıkları siyasi kazıklar kadar; yeryüzünün herhangi bir yerinde yapılan siyasi bir hamlenin, başka bir coğrafyada başka bir olgunun doğmasına sebep olması gerçeği de anlaşılmalıdır.
Bir an, siyasetin satrancının ünlü resim sanatçısı Dali'nin sürrealist sanatı gibi olduğu düşlenirse; uzaydan bir bakışla, satranç oyun tahtasının yerine bütün bir yeryüzünü yaymak, hamleler için kullanılan satranç taşları yerine de (sürrealist bir yaklaşımla) bazen bir kadını, bazen bir aracı, bazen bir olayı ya da önemli kişilerle önemli olmayan kişileri ikame etmek mümkündür.
Bu sürrealist siyasi satrançta, bilinçli ya da bilinçsiz hamlelerin zincirleme olarak birçok sonucun doğmasına neden olduğu gerçeği kadar; tarihi ve siyasi kişiliklerin birbirlerine attığı kazıkları da gözler önüne sermek olası. Hamlelerin zincirleme etkilerinin olaylara şekil değiştirtip, 'düşlerde görülse bile inanılmayacak' sonuçlar yarattığı kesin. 21. yüzyıldan tarihin derinliklerine bakarak bunları birleştirmek daha kolay. Günümüzde Iraktaki hamlenin, Afganistandaki hamlenin ve de birçok yerdeki birçok muhtemel siyasi satranç hamlelerinin, şimdi bulutsu olan sonuçlarını da ola ki yüzyıl sonunda berrak olarak değerlendirmek mümkün olacak...
Bu siyasi satranç, tarihin bütün zamanlarında oynanmış, halen de oynanmakta, gelecekte de oynanacak... Bütün tarih zamanlarından ve dünyaya yaygın çeşitli ülke ve siyasilerin değişik hamlelerinden seçilen sayfalara aktarılan örnekler, siyasetin sürrealist satrancı konusunda aydınlatıcı olacaktır.
BİR YAMYAMLIK
Geçmiş yüzyıllarda Afrikada fıkramsı bir hamle beklenmedik gelişmelere neden olmuş.
Geçmiş yüzyıllarda yiyecek sıkıntısı çeken Afrikalı kabileler, yiyecek için İngiltereden yardım istemişler. Yardım uzun süre gelmeyince, ortalıkta dolaşıp duran İngiliz misyon şefini önce rehin almışlar, sonra da yemişler
Elçileri yenen İngilizler, bu durum karşısında çok sinirlenerek telgraf çekmişler hemen Afrikalılara:
Vay yabaniler vay!.. Bizim büyükelçiyi nasıl yersiniz
Cevap göndermiş hemen Afrikalılar:
Haşlama!..
İngilizler diretmiş:
Derhal 1000 sterlin tazminat göndermezseniz, araştırma uzmanlarımızı gönderip gerekeni yapacağız.Afrikalı şef telgrafı alınca ugh demiş. Sonra hepsi birden ugh ugh demişler
Ve tamamı, tazminatı denkleştirmek için civar kabilelere dağılmışlar. Kabile üyeleri akşam dönünce, toplanabilen miktarı gören şef, acele telgraf göndermiş İngilizlere:
Bizde 75 sterlin çıktı Kusura bakmayın, siz de bizimkini yiyin!..
Uluslar arası müdahale imkanı bulunmaya İngilizler, derhal uzmanlarını Afrikaya göndermiş. Göreve başlayan bu din misyonerleri, bazı kabilelerde köle yığınları yaratma gibi faaliyetler oluşturmuşlar. Bu arada Afrika halklarının beslenme sorunundan hareketle, Afrikalının aç bırakılarak kontrol edilmesi siyaseti yerleşmiş Batıda
İNGİLİZ FRANSIZ KAZIKLARI
Amerikan Bağımsızlık Savaşı dönemlerinde, Fransızlarla İngilizler birbirlerine kazık atıp duruyorlardı. Her ikisi de birbirlerinin uluslar arası çıkarlarının altını oymakla meşguldüler. İngilizlere karşı Amerikan Bağımsızlık Savaşı başlayınca, Fransızlar İngilizlere kazık atmak için, Amerikan devrimcilerine askeri uzmanlarını ve teknolojilerini gönderdiler; ama bu kazık, bu kadarla kalmadı
Hem askeri uzmanları ve teknolojileriyle Amerikalıların Bğımsızlık Savaşını kazanmalarını sağladılar hem de İngilizlere kazık atalım derken geleceğin ABDsinin kurulmasına neden oldular.
İngilizler bu kazığı not etmişlerdi
Fransız monarşisinin, Fransız devrimcilerine karşı savaş başlayınca İngilizler de Fransız devrimcilerine el altından para yardımı yapmaya başladılar... Görünüşte Fransız hanedanına onlar da bir kazıkla karşılık vermiş olacaklardı Ne ki, Fransız devrimcilerine el altından yardım etmeleri bununla kalmadı; Frans da kırallık yıkıldı, cumhuriyet doğdu ve yeryüzünde her şeyi değiştiren Fransız İhtilali meydana geldi.
THALESSİN HAMLESİ
İÖ 500 sonlarında Med kralı ile Lidya kralı Alyat uzun yıllardan beri savaşıyorlardı Henüz dünyanın yuvarlak olduğu ve güneşin çevresinde döndüğü bilinmeyen o dönemlerde, savaş gittikçe kızışıyordu. Savaş öylesine uzun sürmüş ki, her iki ülkenin de halkı perişan olmuş, yiyecek bulma güçlüğü, ticaret yapma güçlüğü son haddine varmıştı.
Yurttaşlar,Bu savaşlardan tanrılar bile usandı deyip duruyorlardı. Genel hoşnutsuzluk her yerde yükselince, her iki kral da halkı avutacak, onlara savaşı unutturacak çareler aramaya başladılar Önemli olan halka savaşmayı unutturmaktı, yoksa savaşın kendisi devam etmeliydi tabii. Sonra akıllarına bilgin Thaless geldi.
Bilgin Thaless, o sıralarda, Gündüzün geceye dönüşeceği ve yıldızların görünüvereceğini söylüyordu Bu dedikodu, halkın dikkatini savaştan uzaklaştırabilirdi.
Bilgin Thalessi çağırıp bu söylentinin ne zaman gerçekleşeceğini sordular. Yarın dedi Thaless. İki kral, halkı ve askerleri meydana topladı.Halk ve askerler savaştan usandıklarından, dedikoduların söylenti olduğunu bile bile eğlenip beklemeye başladılar
O gün, 28 Mayıs 585te Güneş tutuldu. Gün geceye döndü Yıldızlar göründü ve beklenmeyen bir sonuçla, savaş bitti. Askerler ve krallar o kadar şaşırıp korkmuşlardı ki, beş yıldır süren bu kanlı savaşı beklenmeyen bir şekilde durdurmuşlardı.
Bilgin Thaless, Güneşin o gün tutulacağını biliyordu. O, güneşin o yıldaki tutulmasını öngören ilk bilgindi
Aslında evrendeki bu gerçeği halka duyurmak istiyordu.
Ama bu olayın savaşı bitirebileceğini aklından bile geçirmemişti.
Gözler önüne serilen bu hamlelerle sonuçları, mekanik düzenekleri andırıyor
Bilindiği gibi, Bir yere çarptırılan bir nesne, diğer nesneleri harekete geçirip zincirleme etkiler sonunda mumu yakan kibriti ateşleyerek ortalığın aydınlanmasına neden olacak mekanizmayı harekete geçirir.
ÇANAKKALE HAMLESİ
Anafartalar savunmasında düşmanın 15 dakika durdurulması Rusyada Çarın devrilip yerine Leninin iktidara geçmesine yardımcı oldu. Almanya, 1.Dünya Savaşı öncesinde, Rusyada Çarın politikalarından hoşnut değildi ve uluslar arası çıkarlarına uygun görmüyordu. Bu nedenle Lenini ve partisini el altından desteklemeye başladı. Lenin iktidara geçerse, Rusya 1.Dünya Savaşından çekilebilirdi.
İngilizler, Yeni Zelandalıları yanlarına alarak Fransız ve İtalyanlarla Çanakkale Boğazından geçerek İstanbulu işgal edip oradan da Karadeniz yoluyla Rus Çarına, Lenine karşı yardım etmeye gidiyorlardı Alman armadası, gemilerin yolunu açık denizde kesecekken, onları Çanakkalede Türk taburları durdurdu. İngilizlerin bu hamlesi, Conk Bayırı ve Anafartalardaki çarpışmalarda beklenmeyen ve değişik sonuçlar üretti:
İleride Türk bağımsızlık savaşını başlatacak olan Mustafa Kemal doğdu 300 bin asker hayatını kaybetti. Mustafa Kemalin Anafartalar savunmasında 15 dakikada İngiliz ve Fransızları durdurması bir anlamda Leninin Rusyada iktidara gelmesini kolaylaştırdı. Böylece İngilizlerin başlattığı bir hamle, üç ayrı sonucu doğurmuş oldu.
Rana Cabbar - Atilla Ekşinozlugil
