Diş Sağlığı Sözlüğü

[HaNıM aGa]

Dis Sagligi Sözlügü

Abrasyon

1: Deri mukozanın sıyrılması,soyulması veya kazınması 2: Dişin aşınması,yenmesi 3: Deri ve mukoza üzerindeki tahriş bölgesi ,sıyrık ve kazıntı
Abse
Çevre dokulardan kese tarzında doku ile sınırlı içerisi cerahat ile dolu oluşum.
Adeziv Sistemler (Bonding)
Dişleri onarmak, iyileştirmek , ya da daha estetik görünmesini sağlamak üzere dişe yapılan ilavelerdir. Diş yüzeyine güçlü bir yapıştırıcı madde ile tutturulmak suretiyle uygulanır.

Ağız duşu

Bakteri plağı ve debrisi temizlemek amacıyla diş etlerinin üzerine ve altına mekanik bir yöntemle su püskürtmek
Amalgam Dolgular
En uzun süredir kullanılan dolgu maddesidir.Gümüş,kalay ve bakır alaşımının civa ile karıştırılması ile elde edilir.Çiğneme kuvvetleri karşısındaki direnci çok yüksektir.Dezavantajı görünümünün estetik olmamasıdır.

Analjezik

Ağrı kesici
Anestezi
Doktorlar, ameliyat sırasında ağrı duymaması için, ameliyattan önce hastaya bir iğne yapar ya da solunum yoluyla bir gaz verirler. Hastanın bilincini yitirerek uykuya geçmesine narkoz, böylece vücudundaki ağrıları duyamayacak duruma gelmesine anestezi, bu duyu yitimine yol açan maddelere de anestezik denir.
Anestezi

Hissi ortadan kaldırma;cerrahi mücadele için ilaç veya gaz anestetik vererek kişide ağrı ve acı hissini ortadan kaldırma

Apse


Ataşman Seviyesi
Periodontal liflerin ataşman seviyesinin sayısal ölçümüdür. Genellikle periodontal cep derinliğinin ölçümü ve diş eti çekilmesi (gingival recession) ölçümünün bir araya getirilmesiyle bulunur. Ataşman seviyesi, periodontal hastalıkların seyrini ve tedavinin başarısını değerlendirmede kullanılan en önemli ölçüm yöntemlerinden biri olarak kabul edilir.


Besinlerdeki şeker

Tatlılar, meyveler ve işleme tabi tutulmuş yiyecekler dahil, beslenmenizde mevcut şeker miktarı.

Biberon Çürükleri:
Bebeklerin ve çocukların özellikle üst ön dişlerinde görünen, çoğunlukla biberon ve emzik yoluyla tatlı sıvıların verilmesi ya da dişlerde uzun süre tutulması nedeniyle oluşan çürüklerdir.


Bukkal/Yanak
Tıpta yanağa verilen isimdir.Aynı zamanda ön ve arka dişlerin yanağa bakan yüzeylerini tarif etmek için de kullanılır.

Caries/çürükler
Diş çürükleri ve oyukları için kullanılan teknik bir terimdir.

Cementoenamel junction
Sement-diş minesi birleşimi. Diş ve kökün birleştiği noktadır.

[HaNıM aGa]

Çene Kemiği(Alveol Kemiği)
Diş kökünün etrafını kaplayan kemiksi yapıdır, diş kökünün çene kemiğine tutunmasını sağlar. Periodontal hastalıklar bu kemiğin erimesine yol açar.


Debridman
Periodontal ceplerdeki bakteri,tartar gibi tahriş edici oluşumları temizleyerek, komşu dokuların iyileşmesini sağlamaya yönelik bir bakteriyel enfeksiyon tedavi yöntemidir.

Demineralizasyon
Diş minesinin alt yüzeyinde meydana gelen mineral kaybı, diş yüzeyinde beyaz bir nokta şeklinde görünebilir.

Dental rezin
Dişlerde aşırı hassaslık halinde dişlere uygulanan bir madde. Sadece diğer tedavi yöntemleri başarısız olduğunda bu yola başvurulmalıdır.

Dental vernik/cila
Aşırı hassas dişler için sodyum florür içeren bir tedavi yöntemidir. Diş yüzeyine uygulanan vernik, dentinin dış yüzeyini kaplar ve dişlerde ağrıya neden olan uyarıcıların pulpaya (diş özüne) ulaşmasını engeller.

Dentin
Minenin altındaki tabakadır. yetişkin bir insan dişinin %75'ini oluşturur. kemikle aynı yoğunluğa sahip olmasına rağmen ısıya ve dokunmaya duyarlıdır. Dentin canlı bir yapıdır ve % 70’i mineral tuzları; % 20si organik madde ve % 10’u da sudan oluşur. Dentinde çok sayıda kanalcık içerir.

Dentin kanalları
Dentinin dış yüzeyinden, dişin içindeki sinirlere uzanan mikroskopik/çok küçük kanallar.

Desensitizasyon / Hassasiyeti azaltma
Ağrıya sebep olan uyarıcıları bloke ederek dişlerde hassasiyeti azaltma.

Deskuamasyon
Diş etinin soyulması. Deskuamatif gingivitis hallerinde, bazı kırmızı ve gri noktalara rağmen diş eti dokusu düzgün ve parlak görünebilir. Ancak, diş eti yüzeyi soyularak kanayan ve aşırı derecede acı veren bir hale de gelebilir.

Dil iltihabı
Tıp dilinde Glossit denilen bu iltihaplanmanın nedeni, çürük dişler, dişeti iltihabı, sigara, çok sıcak veya çok soğuk şeyler yemeyi alışkanlık haline getirmiş olmaktır. İhmal etmemek gerekir. Çünkü dil kanseri veye dil ülseri belirtisi de olabilir. Mutlaka doktora başvurmak gerekir. Yapılacak ilk iş, sigarayı bırakmak, çürük dişleri tedavi ettirmek, ve kötü alışkanlıkları terk etmektir.

Distal
Ağzın orta çizgisinden uzağa bakan diş yüzeyleri.

Diş çıkarma
İlk süt dişlerinin çıkması.

Diş eti çizgisi
Diş (diş kökü dahil) ve diş eti dokusu arasındaki boşluk.
Diş eti sarkması/free gingiva
Diş etlerinin kenar yüzeylerinin dişten uzaklaşarak sarkması.

Diş İmplantı
Eksik olan dişlerin yerine çene kemiğine yerleştirilen ve uygun malzemeden yapılan yapay diş kökleridir.Daha sonra bu kök diş üzerine yerleştirilen protez dişler ile kaybedilmiş diş fonksiyonu yeniden kazanılmaktadır.Estetik açıdan da mükemmel sonuçlar elde edilen . implant kelimesi için diş ekme ; yapay diş ; çakma diş ; vidalı diş ya da vida diş isimleri de kullanılmaktadır.

Diş Kırıkları
Diş Kırıkları genellikle travma sonrası ortaya çıkan durumlardır. Kırık diş tedavisinde öncelikli olarak travmaya uğrayan dokunun sağlığının korunması gerekir. Sonrasında ise restoratif çeşitli girişimlerle dokuların yeniden eski görünümüne kavuşması sağlanmalıdır. Kırılan diş hemen çekilecek demek yanlıştır.

Diş minesi
Dişin dış yüzeyini kapsayan sert, mineral yüklü, beyaz maddedir.

Dişlerde hassasiyet/Dentinal Hipersentivite
Sıcak, soğuk, tatlı, ekşi maddelerle temas ettiğinde dişlerinizin verdiği ani, keskin ağrı.

Dorsal Yüzey
Üst yüzey. Özellikle dil ile ilgili kullanılır. Dilin dorsal yüzeyi.

Endotoksinler
Bakteriler ölünce endoktoksin denen zehirli maddeler salgılarlar ve bu maddeler dokularda tahribat yaratır ya da bağışıklık sisteminin tepki vermesini tetikleyerek dokuların bozulmasına sebep olur.

Erupsiyon/Diş çıkarma
Dişlerin diş etinden yüzeye çıkması.

Explorer
Diş çürüklerini tespit etmekte kullanılan bir araştırma yöntemi

Facial/Ön dişler
Öndeki dişlerin dudaklara bakan yüzeylerini ifade ederler.

Fissür Örtücüler(Sealant)
Diş çürümelerini önlemek üzere kullanılan plastik bir sıvıdır. Fissür örtücüler azı dişlerinin üzerindeki girinti ve çıkıntılara uygulanır. Hemen sertleşen bu sıvı dolgular, diş fırçası ile kolayca temizlenebilecek sığ yüzeyler oluşturur.

Fissürler
Azı dişlerinin yüzeyinde bulunan girinti ve çıkıntılar.

Florür
Diş çürümelerini ve dişlerde hassasiyeti önlemenin yanı sıra dişleri güçlendirmeye yarayan kimyasal bir bileşim.

Fluorosis
Çok fazla florür kullanılması nedeniyle diş minesinin renginin bozulması. (bir milyonda birden fazla porsiyon).

[HaNıM aGa]

Gevşek Bakteri Plağı
Diş etlerinin üstünde ve altında bulunan, büyük oranda diş eti hastalıklarına sebep olan bakterileri içeren, ağız duşu gibi yöntemlerle ağızdan kolayca yıkanabilen bakteri plağı.

Gingival Crevicular Fluid
Sulkustan sürekli olarak salgılanan sıvıdır. Sağlıklı bir ağızda çok az sıvı salgılanır, ancak iltihab arttıkça bu sıvı miktarı da artar.

Gingival marjin/Diş eti çizgisi
Diş etinin diş yüzeyine en yakın bölgesi.

Gingival recession/Diş eti çekilmesi
Diş eti çizgisinin diş köklerine doğru çekilmesi.

Gingivitis/Diş eti iltihabı
Diş eti iltihabı olup, hafif ya da şiddetli olabilir. Diş eti iltihabı diş etlerinde kırmızılık, ödem(şişlik) ve hassasiyete sebep olur.

Hipersensitivite/Aşırı hassaslık:
Sıcak, soğuk, kimyasal, mekanik ya da osmotik(tatlı veya tuzlu) uyarıcılarla temas ettiğinde dişlerin verdiği ani ve keskin ağrı şeklindeki reaksiyon.

Implantlar
Dişlerin eksik olduğu yerlerde çeneye yerleştirilen metal diş köküdür. Daha sonra eksik dişin yerine geçmek üzere suni diş implantın üzerine yerleştirilir.

İmplant
İmplant, vücut içerisine ve canlı dokulara cansız maddelerin yerleştirilmesini ifade eder. Dİş implantı için bknz: diş implantı

İnterdental:
Diş arası. Dişlerin ara yüzeyleri.

Kompozit
Oyukları tamir etmek için kullanılan beyaz dolgu malzemesi

Kompozit Dolgular
Estetik dolgulardır.Dirençleri amalgamlardan oldukça düşüktür.sürekli gelişmekte olan kompozit dolgular gün geçtikçe daha dayanıklı hale getirilmektedir.Çürüğü temizlenmiş diş boşluğuna tabaka tabaka konulup,özel bir ışın cihazı ile ışık uygulanarak sertleştirilir.Avantajları renginin diş rengi ile aynı olması ve sertleşme süresi beklenmesine gerek olmamasıdır.Dezavantajları direncinin az olması ve pahalı olmasıdır.

Kompozit:
Oyukları tamir etmek için kullanılan beyaz dolgu malzemesi.

Kontrol
Hastanın sağlığını korumak için ayarlanmış düzenli diş hekimi ziyaretleri. Kontroller ve terapi hastanın ağız sağlığının durumuna göre ayarlanır.

Köprü
Kaybedilen bir veya birden fazla dişin yerine uygulanan sabit takma dişlerdir.

Kron
Dişin diş minesi ile kaplı bölümü. Aynı zamanda, dişleri eski haline getirmek için uygulanan bir tür kaplamadır.

Küretaj
Diş etlerindeki/periodontal ceplerdeki hastalıklı ya da zarar görmüş dokuların temizlenmesi

Labial/Dudak/Dudağa ait
Ön dişlerin dudaklara bakan yüzeylerini ifade eder.
Laminate Veneer
Dişlerin ön yüzeylerini kaplayan porselen kaplamalardır.Dişlerin dış yüzeylerinden çok az madde kaldırılarak uygulanır.Metal içermemeleri ve ışık geçirgenlikleri dişe çok yakın olması nedeniyle estetik açıdan çok başarılı tedavilerdir.Ön dişleri kırık veya aşınmış olanlarda, dişlerinde renk farklılığı olanlarda(dolgu,ilaç kullanımı gibi nedenlerle)dişler arasında açıklık olanlarda ve estetik diş görünümü isteyenlere uygulanır.

Leke
Dış/harici lekeler, sigara, kahve, çay ve yemek gibi dış etkenlerin/maddelerin sebep olduğu dişin dış yüzeylerinde oluşan lekelerdir. Genellikle aşındırıcı prophylaxis diş macunlarıyla dişin temizlenmesi suretiyle bu tür lekeler yok edilebilir. İç/esas lekeler dişin içindeki lekelerdir.

Lingual
Dişin dile en yakın iç yüzeyini ifade eder.

Lokal/Bölgesel
Doğrudan enfekte bölgeye uygulanan tedavi.

Malocclusion
Alt ve üst dişlerin kusurlu kapanışıdır. Kusurlu kapanışın düzeltilmesi ortodontik tedavi ile mümkündür.

Mandible/Alt çene kemiği
Alt çene kemiğini oluşturan, yüzdeki en uzun ve tek hareket ettirilebilen
kemiktir.

Maxilla/Maksiller/Üst çene kemiği
Ağzın üst kısmını oluşturan üst çene kemiği. Üst çene kemiği, yüzün orta çizgisinde birleşen iki ayrı kemikten oluşur.

Mesial
Ağzın orta çizgisine bakan diş yüzeylerini ifade eder.

Molars/Azı dişleri
Ağzımızın arka kısmındaki çok uçlu, büyük ve geniş dişler.

Mouthguard/Ağız koruyucu
Dişleri darbe ve yaralanmalardan korumak üzere dişlere takılan yumuşak koruyucu alet.

Mukoza
Oral kavite içindeki, pembe ya da kırmızı ince zar.

Okluzal Travma
Dişleri sıkma, gıcırdatma gibi, dişlere fazla baskı uygulandığı zamanlarda ortaya çıkar. Eğer kontrol edilmez ise hızlı bir şekilde ataşman ve kemik kaybına sebep olur.

Okluzyon/Kapanma
Alt çenenin tüm pozisyonlarında ve hareketlerinde alt ve üst dişlerin nasıl temas ettiğini ifade eder.

Ortodonti
Diş,çene ve yüz anomalilerinin düzeltilmesi ve tedavisi ile ilgilenen bilim dalıdır.Estetik görüntünün düzeltilmesinin yanı sıra çiğneme fonksiyonlarının düzenlenmesi ,dişlerde çürük oluşumunun engellenmesi gibi faydalarıda vardır.İskeletsel boyuttaki bozuklukların (çene,yüz ilişkileri) tedavisi için erken teşhis gerekmektedir.Çocuklarda 7 yaşından itibaren kontroller yapılmalıdır.Dişsel düzeydeki bozuklukların tedavisi her yaşta yapılabilmektedir.
ortodonti
Ortodonti kelimesi iki yunanca sözcükten oluşmuştur. 'Ortos' düzgün,'dontos' dişler anlamına gelmektedir. Ağız ve dişlerin dizilişindeki sorunlarla ilgilenen diş hekimliği dalı

Ödem
Diş eti dokularında su toplanmasıyla oluşan şişlik.

Ön Dişler
Ağzınızın ön tarafına yerleştirilmiş 6 adet kesici diştir. Çiğnemekten öte ısırmak amacıyla kullanılır

[HaNıM aGa]

Palatal/Damak
Ağzın üst kısmı, damak.

Papilla
Her bir diş arasındaki ‘v’ şeklindeki diş eti dokusunu ifade eder

Parlatma/Beyazlatma
Bakteri plağını, pelikül ve lekeleri temizlemek üzere uygulanan bir yöntem. Düşük hızla çalışan bir cihazın ucuna içinde parlatıcı macun bulunan bir kap ile dişlerin ovulması şeklinde uygulanır.

Pelikül/ince zar
Bakteri plağı oluşumundaki ilk adım. Pelikül, tükürükte bulunan yağ ve proteinleri içeren, şeffaf ve ince tabakadır. Dişleri temizledikten sonraki birkaç saniye içinde Pelikül tabakası oluşur.

Dişleri destekleyen kemik ya da diş eti dokusuyla ilgili

Periodontal Apse
Bir dişin etrafını çevreleyen diş eti dokusundaki akut enfeksiyon. Enfeksiyon kapmış bölgede, kırmızılık, şişlik, kanama, ağrı ve kemik kaybı görülebilir.

Periodontal Hastalık
Dişi destekleyen yapılardaki hastalık.

Periodontal Lifler
Dişleri çene kemiğine bağlayan liflerdir. Periodontal lifler bir ucundan semente, diğer ucundan da çene kemiğine bağlıdır.

Periodontal Prob
Periodontal ceplerin derinliğini ölçmede kullanılan bir alet

Periodonti
Alveol/çene kemiğinin erimesine yol açan bir tür periodontal hastalık

Periodontist
Alveol/çene kemiğinin erimesine yol açan bir tür periodontal hastalık.

Periodontoloji
Periodontoloji, dişeti hastalıkları ve tedavilerini konu alan dişhekimliği dalıdır.

Plak
Protein kalıntılarında bulunan ve sürekli dişlerde biriken renksiz, yapışkan bakteri tabakası. Bakteri plağı uzun süre temizlenmediği takdirde periodontal hastalıkların ve diş çürüklerinin ana nedenini oluşturur.

Plak/Tartar
Sert diş yüzeylerine yapışan ve ancak diş fırçası, diş ipi gibi ağız bakım ürünleriyle temizlenebilen bakteri plağı.

Posterior Teeth
Öğütmeye yarayan azı dişlerini ifade eder.

Radyografik
Röntgen filmi ile ilgili.

Remineralizasyon
Demineralize olmuş(çürümüş) lezyonlara diş mineralleri yerleştirerek çürüme sürecinin tersine çevrilmesi, çürümenin durdurulması. Bu yöntem florür kullanılarak daha etkin hale getirilebilir.

Restorasyon
Kaybedilmiş diş ya da diş yapılarının yenilenmesi, onarılması işlemi. Örneğin, köprüler, dolgular, kronlar ve implantlar.

Scaling/Plak Temizleme
Dişler üzerindeki sert tortu/birikintilerin diş hekimi tarafından temizlenmesi.

Sement
Dişlerin köklerinde bulunan ve dişlerin çene kemiğine tutunmasını sağlayan, dişteki en yumuşak yapıdır.

Sert Damak
Ağzın üst tarafındaki kemikli bölüm, damak

Slouging/Soyulma
Cansızlaşan diş eti dokusunun canlı dokudan soyularak ayrılmasıdır.

Soft Palate/Yumuşak Damak
Damağın arka tarafındaki yumuşak bölge.

Subgingival/Diş eti
Diş eti çizgisinin altındaki, dişi çevreleyen hendek şeklindeki bölge.

Sulkus
Diş ve diş etinin birleştiği bölge (salgılı bir zarla çevrelenmiştir).

Supragingival/diş etinin dış yüzeyi
Diş eti çizgisinin üzerindeki bölge.

Süt dişleri
Bebeklerin ilk çıkan dişleri

Tartar
Diş taşı

Tartar/ Plak
Sert diş yüzeylerine yapışan ve ancak diş fırçası, diş ipi gibi ağız bakım ürünleriyle temizlenebilen bakteri plağı.

Temporomandibular Eklem (TMJ)
Alt çeneyi kafa tasına bağlayan eklem.

Ula
Diş eti

Veneers Kaplama
Diş rengindeki maddelerden, dişe tam uyacak şekilde yapılan bu ince kaplamalar ön dişlere yapıştırılarak dişlerin daha güzel görünmesini sağlar.

Ventral Yüzey
Alt yüzey. Özellikle dilden bahsederken kullanılan ‘Dilin ventral yüzeyi’ dilin alt yüzeyi/tarafı anlamına gelmektedir.