Pozlama

[DeRBeDeR]

Pozlama, fotoğrafçılıktaki en temel kavramdır ancak bu kavram birçok kişiye göre gizemli bir konu oluşturur. Pozlama üzerindeki kontrol daha iyi fotoğraf çekmenin ilk adımını oluşturduğu için bu gizemi kaldırmak önemlidir.

Pozlama sözcüğünün fotoğrafçılıkta birkaç anlamı vardır ancak biz en basit olanı üzerinde duracağız. Pozlama kameranızın sensörüne ulaşan ışık miktarıdır. Pozlama çektiğiniz fotoğrafın parlaklığını belirler. Sensöre çok fazla ışık ulaşması fotoğrafların beyaz çıkmasına veya aşırı pozlamaya yol açar; çok az ışık ise fotoğrafın karanlık çıkmasına veya yetersiz pozlamaya yol açar. Çok ışık alan konular, az ışık alan konulara göre objektifinize çok ışık yansıttığı için kameranızın pozlama değerlerini düzenlemesi gerekir. (Gözünüzün irisi de, ağtabakasına ulaşan ışık miktarını düzenlemek için aynı nedenle genişler ve daralır.) Dijital kameranın yerleşik pozometresi, tüm karmaşık algoritmasıyla, konunuzun gerçek renk ve tonlarını gerçeğe en yakın olarak veren "doğru" pozlama değerini hesaplamak için vardır. Doğru pozlama değerinin elde edilmesi dijital fotoğrafçılıkta kritik öneme sahiptir. Doğru değerinden biraz sapmış bir pozlamayı Photoshop gibi bir görüntü düzenleyiciyle düzeltebilirsiniz ancak gerçekten kötü bir pozlamayı düzeltmeyi denemek kötü sonuç verir.

ISO, Diyafram ve Enstantane

Flaşlı çekimleri şimdilik bir kenara koyduğumuzda, pozlama üç kamera ayarı tarafından belirlenir. Birincisi, kameranızın sensörünün ışığa duyarlılığıdır, buna ISO ayarı denir. Tüm işlevleri bir arada barındıran belirli dijital kameralarda ISO değeri genellikle 100 olarak sabitlenmiştir, ancak birçok başka kamerada bu değer ayarlanabilir. ISO değerinin yüksek olması daha fazla ışığa duyarlılığın artması anlamına gelir. Başka bir deyişle, elde edilecek fotoğrafta aynı parlaklığı elde etmek için daha az ışık gereklidir. ISO değerini çekimden çekime ayarlayabilmek dijital fotoğrafçılığın önemli üstünlüklerinden biridir ancak sizin de tahmin hiçbir şey karşılıksız değildir: Genel bir kural olarak kameranızın ISO değerini yükseltmeniz fotoğraf kalitesini (bazı durumlarda belirgin ölçülerde) düşürür.

Pozlamayı etkileyen ikinci etmen diyafram veya f değeridir. (Teknik olarak, diyafram ve f değeri eşanlamlı değildir ancak çoğu fotoğrafçı bu iki terimi aynı anlamda kullanır.) F değeri, kameranın objektifinden ışığı geçiren açıklığın boyutu olarak düşünülebilir; bu değer standart kameraların çoğunda kullanıcı tarafından, kameranın pozlama bilgisayarı tarafından veya her ikisi tarafından ayarlanabilir. Büyük olasılıkla f/2.8, f/4, f/8 gibi f değerlerini görmüşsünüzdür. Daha küçük değer daha büyük açıklık demektir; f/4, f/8 değerine göre objektiften daha fazla ışık geçirir bu da daha parlak bir fotoğraf elde etmenizi sağlar. (Bu numaralama sistemi anlaşılması zor görünüyorsa, f değerlerinin gerçekte kesirleri ifade ettiğini bilmek anlamayı kolaylaştırabilir gerçekten f/4 dörtte biri, f/8 ise sekizde biri temsil eder.)

Üçüncü etmen enstantanedir. Enstantane, ışığın sensör üzerinde toplanmasına izin verilen süre olarak düşünülebilir. Genel fotoğrafçılıkta, tipik enstantane değerleri saniyenin kesirlerini oluşturur örneğin 1/125 te elbette daha uzun süre daha fazla pozlama, daha kısa süre ise daha az pozlama anlamına gelir.

Pozlama ayarlarını ister siz yapın isterseniz kameranız tarafından otomatik olarak yapılmasını sağlayın, tüm bu üç değer ISO, diyafram ve enstantane bir arada çektiğiniz her fotoğrafta pozlama değerini oluşturur. Konuyu basitleştirmek için, ISO değerini konu dışı bırakıp diyafram ve enstantanenin etkileşimini ele alacağız.

Konunuzdan gelen belirli bir ışık miktarına karşılık, teknik olarak en iyi pozlamayı sağlayan tek bir diyafram ve enstantane birleşimi vardır. Dış mekanda çekilen bir fotoğraf için bu birleşimin saniyenin 250'de birinde f/8 olduğunu düşünün. Bu değeri, enstantaneyi değiştirmeden daha geniş bir diyafram açıklığı olarak örneğin, f/5.6 değiştirirseniz sensöre daha fazla ışık gelmesine bu nedenle fotoğrafınızda aşırı pozlamaya neden olursunuz. Ancak, aşırı pozlamaya neden olmadan daha geniş bir diyafram açıklığına geçebilirsiniz. Nasıl mı? Aynı zamanda, enstantaneyi de sensöre ulaşan ışığı kesecek şekilde değiştirerek bu örnekte daha hızlı bir değer; 1/500. Başka bir deyişle, 1/250 saniyede f/8 birleşimi, 1/500 saniyede f/5.6 birleşimiyle (ya da 1/1000 saniyede f4 ve benzeri gibi) aynı pozlama değerini verir. Diyafram ile enstantane arasındaki bu tamamlayıcı ilişki fotoğrafçılığın E=MC2 formülü, yani temel denklemidir.

Sayısal işaretleri farklı olduğu için, diyafram, enstantane ve ISO ayarlarını "pozlama değerleri" (EV) olarak düşünebilirsiniz. Diyaframı f8 iken f5.6 olarak değiştirirseniz, bu objektifi bir EV değerinde açtığınız (fotoğrafı parlaklaştırmanız) anlamına gelir. 1/500 değerindeki bir enstantane, 1/250 değerine göre bir EV kısadır (karanlıktır). ISO 200 değeri, ISO 100 değerine göre bir EV daha duyarlıdır. Kameranızın pozlama telafisi işlevi de EV birimleri olarak gösterilir. Bu işlevi +1 EV olarak ayarladığınızda, objektifinizi bir f değeri açmakla aynı işi yapmış olursunuz. (Profesyonel fotoğrafçılar pozlama değerini, objektif açıklığından söz etmediklerinde bile genellikle, "f-stop" (f değeri) teriminden hareketle "stop" olarak adlandırır.)

Kameraların çoğu f değerlerini ve enstantaneleri otomatik olarak ayarladığı halde bu değerleri neden dikkate almak gerekir? Birincisi, kameranız bazen yanlış pozlama değeri belirleyecektir. Pozlama telafisi işlevi bu nedenle vardır ve yine bu nedenle kameranız pozlama ayarlarını el ile yapmanıza olanak vermese bile pozlama hakkında bilgi sahibi olmanız gerekir. Aynı ölçüde önemli bir başka nokta, 1/250 saniyede f8 birleşimi ile 1/500 saniyede f5.6 birleşimi aynı pozlama değerini verse bile ortaya çıkardıkları fotoğraf aynı olmayacağıdır. Bunun nedeni diyafram ve enstantane ayarlarının fotoğraflarınızdaki başka çok önemli nitelikleri etkilemesidir: Diyaframın alan derinliği (bir ortamdaki yakından uzağa doğru netlik aralığı) üzerinde çok büyük etkisi vardır ve enstantane değeri hareketli bir konunun flu ya da net olarak kaydedilip edilmediğini belirler.


-alıntı-