Siirtliler, Ilısu Barajı'nı bekliyor

[Siirt Sevdalısı]

GAP'ta sulama kanalları bitmedi tarlalarda içme suyu kullanılıyor

Türkiye'nin en önemli entegre projelerinden Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), uzun yıllar bölgenin umudu oldu. Ancak, GAP'ta enerji yatırımlarının yüzde 74'ü tamamlanırken, sulama kanallarının altıda biri bile yapılmadı.
Oysa bölgede Gaziantep'in dışındaki illerin ekonomisi tarıma dayanıyor. Çiftçiler, tarlalarını içme suyu ruhsatı verilmiş kuyularla 'salma' sistemiyle suluyor. Bu durum içme suyu israfına yol açarken, salma sistemi toprağın verimli kısmını alıp götürüyor.
Diyarbakır'ın yüzde 63'ü tarımla uğraşıyor. Bu bakım tan tarım sanayiinin gelişmesi çok önemli. Bölge halkı sulama kanallarının bir an önce tamamlanmasını bekliyor; ancak ayrılan ödenekler yetersiz. Ayrılan ödeneklerin şimdiki seviyede kalması halinde kanalların bitmesi 2050 yılını bulacak. GAP'ta enerji yatırımlarından yılda 1,5 milyar dolar gelir elde ediliyor. Barajlarla 26 milyar kilovatsaat elektrik üretiliyor, bölge bunun 8 milyar kw'sini kullanıyor. Sulama kanallarının yapılmaması, barajların kanalları besleyecek ömürlerini de azaltıyor. Kanalların tamamlanması halinde 3,5 milyon kişiye iş sağlanacak. Bunun için ise toplam 8 milyar dolarlık yatırım gerekiyor. Ana kanalların devlet tarafından yapılması halinde çiftçilerin kredi ve diğer imkanlarla gerisini tamamlayabileceği belirtiliyor. Diyarbakır'da 17 bin kuyu faaliyette. Kuyulardan salma sulama sistemi hem içme suyu kaynaklarını tüketiyor hem de toprağın verimli kısmını alıp götürüyor. Bu sebeple Dicle Nehri kırmızı akıyor. Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Kaya'ya göre tarım arazilerinden yeterince faydalanılması halinde bölge tarım merkezi olabilir. Çünkü GAP'ta Diyarbakır'ın sulu tarım arazi miktarı 500 bin hektar. Diyarbakır Ovası'nda sulanabilir arazinin ancak yüzde 4'ünde sulu tarım yapıyor. Buna rağmen ilde önemli miktarlarda zirai üretim yapılıyor. Yılda 250 bin ton pamuk, 900 bin ton buğday, 400 bin ton arpa ve 150 bin ton kırmızı mercimek üretiliyor.
Diyarbakır Girişimci İşadamları Derneği Başkanı Aziz Nart, bu konuda bilimsel çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatinde. Damlama ile sulama tekniğinin yaygınlaştırılmasını isteyen Nart, "Bölgesel kalkınma ajansının burada kurulması gerekiyor. GAP bütün olarak ele alınmalı, sektörel yatırımlar eşzamanlı bitmeli. Tarımsal sulama amaçlı kullanılan elektrikte yüzde 50 indirim sağlanabilir." diyor. Mardin'in önde gelen tarım işletmecilerinden Süleyman Akdağ, zirai kalkınmanın önündeki en önemli sorunun bilinçsiz sulama olduğunu vurguluyor. Akdağ, bir dönem Mardin'de 20 metrede su çıkarken şimdi 400 metre derinliğe inmek gerektiğini belirtiyor. Sulama konusunda devletin destek vermesi halinde suda ve elektrikte yüzde 25 tasarruf sağlanabilir. Mardinlilerin bir diğer talebi de sulama kanallarının buraya kadar gelmesi. Mardin'de birçok çiftçi sosyal güvenlik haklarından mahrum.


Siirtliler, Ilısu Barajı'nı bekliyor

Siirt de GAP kapsamındaki 9 ilden biri. İlde projeden önce toprak su başmühendislikleri bulunuyordu. Bu mühendisler köylünün sulamada kullandıkları kanaletlerin projesini çiziyor ve yapımına destek oluyordu. Ancak GAP'tan sonra bunlar kaldırılınca köylü sulamada zorluklar yaşamaya başladı ve tarım geriledi. Şu anda ilde birinci sınıf tarım bölgeleri bile tespit edilemiyor. Siirtliler özellikle Ilısu Barajı'nın yapılmasını çok önemsiyor. Çünkü hem sulamadan balıkçılığa kadar pek çok sahada yeni iş imkanları doğacak hem de barajın inşaatında binlerce insan çalışacak. Ayrıca Ilısu Barajı'nı besleyecek Botan Çayı üstünde 20 ayrı noktada merdiven şeklinde kurulabilecek hidroelektrik santral yapma potansiyeli var. Bunların devreye alınması gerekiyor. Baraj bittiğinde Türkiye'nin elektriğinin yüzde 12'sini karşılayacak. Siirtliler 50 yıldır her seçimde barajı yapacağını söyleyenleri Meclis'e taşıdı; ancak bir türlü neticeye ulaşılamadı. GAP'tan en fazla faydalanan il Şanlıurfa. Harran Ovası'nda sulama sahalarının genişlemesi, Viranşehir ve Suruç ovalarının da sulanması ile elde edilen tarım ürünleri, önemli miktarda birikim oluşturdu. Birikimlerin sonucunda da 1. organize sanayi bölgesi kuruldu. Kentte pamuk üretimi çok önemli, arazilerin büyük bir kısmında pamuk ekili. Türkiye'nin pamuk ihtiyacının üçte biri buradan karşılanıyor. Tarımsal işletmelerin büyüklüğü 10 dekar olarak hesaplandığında yaklaşık 100 bin işletme faaliyette. Toplam pamuk üretim miktarı ise 735 bin ton.

Önceki yıllarda tarım ürünlerinin para etmesi sebebiyle 2001 krizinde bile kentin ekonomisi az etkilenmiş, ancak şimdi kârlılık azalmış. Çünkü 4 yıl önce burada yetişen pamuğun kilosu 1,50 lira iken şimdi bu fiyat 80 kuruşa düştü. Buna karşılık maliyetler ise yüzde 50 arttı. Tarımsal desteklemeler, çiftçinin maliyetlerinden doğan farkı dengeliyor. Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı İsmail Demirkol, doğrudan destek verilmesine karşı: "Batılı ülkeler destek veriyor, ancak ürün dağlarının oluştuğu bir ülkede devlet 'sen ekme, ben ürünün parasını vereceğim' diyor. Türkiye'de ise doğrudan tarımsal destek veriliyor, halbuki ürüne destek vermek gerek."

En büyük 500 şirketin 350'sine ambalaj üretiyor


Cahit Nakiboğlu'nun yönetim kurulu başkanlığını yaptığı Naksan Şirketi, Türkiye'nin en büyük plastik ambalaj üreticisi. Günlük 500 bin üretim ile bu alanda dünyada en fazla üretim yapan şirketler arasında. Grupta çalışan kişi sayısı 2 bin civarında. Bunun bin 800'ü plastikte, geri kalanı geçen sene faaliyete geçen Royal Halı'da çalışıyor. Royal Halı, Pierre Cardin'in dünya lisansını almış. Halı şirketinin başında Cahit Nakiboğlu'nun oğlu Taner Nakiboğlu bulunuyor. Gaziantep'in en köklü ailelerinden Nakiboğlu'nda üretime Osman Nakiboğlu bakıyor. Şirket 36 ülkeye ihracat yapıyor. Türkiye'nin en büyük 500 şirketinden 300'ü Naksan'dan ambalaj alıyor. Kendisi de listenin 136. sırasında. Fabrika, çeşit bakımından dünyanın lideri, üretim kapasitesi bakımından ise 5. sırada.

GAP'tan önce sulama borusu üretiyordu, şimdi dışarı satıyor


GAP'ın devreye girmesi Şanlıurfa'da bazı sektörleri de etkilemiş. Daha öncesinde sulama için boru üreten firmalar, üretim sistemlerini değiştirmiş. 1960'ta kurulan Ufuk Boru da bunlardan biri. Şirketin Ticaret Müdürü Fatih Öksüzoğlu'nun anlattığına göre GAP faaliyete geçmeden önce çelik borular üretilerek köylünün kuyudan çıkardığı suyun tarlalara ulaştırılması sağlanıyordu. GAP, bu alandaki işlerin bitmesine yol açınca firma yeni bir alanda üretime geçilmiş. Şirketin üretiminin yüzde 80'i ihracata dayanıyor. Yıl sonuna kadar yurtdışında 23 milyon dolarlık sözleşme yapıldı. İhracatın toplamda 25 milyon doları bulması bekleniyor. Yunanistan, Lübnan, Hırvatistan ürün gönderilen ülkelerden. Üretilen borular daha çok su, altyapı, petrol hatları ve isale hatlarında kullanılıyor.

Hayvan aşısı ihraç edecek


Şanlıurfa'da dalgıç pompa üreten Elmaksan firması, önemli bir yatırıma hazırlanıyor. Ekim ayından itibaren üretime başlayacak fabrikada hayvan aşısı üretilecek. Tesisi kurma çalışmaları yaklaşık 2 yıldır devam ediyor. 8 milyon dolar yatırılan tesis için 10 milyon dolar daha yatırım yapılması planlanıyor. Üretimde hedef, komşu ve çevre ülkelere ihracat. İlaç fabrikasının yıllık kapasitesi 50 milyon doz. Dalgıç pompada bir dönem ihracat da yapan şirket, dövizdeki düşüş sebebiyle yurtdışına mal gönderemez hale geldi. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Eyüp Sabri Ertekin'in ağabeyi ile birlikte işlettiği Gapsan isimli bir iplik fabrikası faaliyette.

Ekonomi, maaşlı çalışanların üzerinde duruyor


Başbakan Tayyip Erdoğan'ın eşinin memleketi olan Siirt, ekonomik olarak bu durumdan bir fayda görmemiş. Bir dönem kentin milletvekili de olan Erdoğan, seçildikten sonra "Benden farklı bir muamele beklemeyin." deyince işadamlarının beklentileri ortadan kalkmış. Ancak, Erdoğan, tanıdığı işadamları ve yerel yönetimlerle eğitim ve sosyal alanlarda çalışmaların yapılmasını sağlamış. Siirt Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Nedim Kuzu, mevcut 400'e yakın şirketin yalnızca 150'sinin faal olduğunu belirtiyor. Şehirde 5 bin özel ve kamu işçisi var. Kentin ekonomisi maaş ekonomisine bağlı. 34 sanayi tesisi var ancak bunlar yüzde 20 kapasiteyle çalışıyor. Park Holding tarafından işletilen Şirvan Bakır madenleri 300'e yakın işçi istihdam ediyor. Kurtalan'da ise Limak tarafından işletilen çimento fabrikası var. Siirt'te 20 sene önce MTA'nın tesisleri faaliyetteydi. O dönemde yapılan incelemelerde Şirvan'daki bakır madeni tespit edildi. Rezervi 25 milyon metreküp olan madenler şimdi Park Holding tarafından işletiliyor. Yeraltı kaynaklarından yararlanabilmek için MTA'nın teşkilatının yeniden kurulması gerekiyor. Nedim Kuzu, Siirt'in eskiden sürgün bölgesi olduğunu, yeni göreve başlayanların acemiliklerini burada attığını ifade ediyor. Başka bir ilde görev yapıp da gelen vali sayısı yok denecek kadar az. Türkiye'nin en ücra köşelerinde kaymakamlık yapanlar vali olarak gönderiliyor. Bu durum öğretmen ve subaylar için de geçerli. Kurtalan'a kadar gelen demiryolunun Siirt'e ulaştırılması istenirken, THY'nin seferlerini kaldırması eleştiriliyor.

Elektrik kesintileri, yatırımcıların kabusu oldu


Türkiye'nin en büyük gölünden adını alan Van'da sanayinin en önemli sorunu elektrik altyapısındaki aksaklıklar. Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Zahir Kandaşoğlu, "Sürekli düşen voltajlar sebebiyle makineler arızalanıyor, yatırımcı gelmek istemiyor. Altyapı ve kanalizasyon sorunlarının da çözülmesi gerekiyor." diyor. Turizmin canlanması için İstanbul'dan Tebriz'e giden uçakların Van aktarmalı olmasını isteyen Kandaşoğlu, "Ama artık doğrudan uçuyorlar. Van Gölü'ndeki Akdamar Adası'na ise sınır kapısı kapalı olduğu için Ermeniler başka ülkeleri dolaşarak gelmek istemiyor." diyor. Kandaşoğlu'nun verdiği bilgiye göre Van'da işsizlik oranı yüzde 55 civarında. Yeşil karttan dolayı insanlar çalışmak istemiyor. İlin işsizlik sorununun çözülmesi için komşu ülkeleri ticaretinin gelişmesine izin verilmesi gerekiyor. Van'da büyük sanayi yatırımı olarak çimento fabrikası, şeker fabrikası ve Vanet bulunuyor. Vanlılar ayrıca İran'a ihracat yapıyor. Van Gölü'nde kirlenme son yıllarda hızla artıyor. Bunun önüne geçilmemesi halinde şehrin önemli bir zenginliği olan inci kefali üretilemeyecek. Gölün temizliği için ilgili belediyeler yetersiz kalıyor. İlde halkın yüzde 70'i tarımla uğraşıyordu, ancak son dönemde yüzde 20'ye indi. Çünkü vatandaşlar daha çok para kazanmak için İran'dan kaçak yollarla mazot getirmenin peşine düştü. Ancak bu olay sebebiyle ilin üçte biri fişlenmiş durumda. Ne ihracat yapabiliyor, ne de yurtdışına çıkabiliyor. Hacca gidişte bile sorunlar yaşanıyor. Van'da mazot taşıyan 7 bin kamyon bulunuyor.
29 Eylül 2007, Cumartesi
KAYNAK: GAP'ta sulama kanalları bitmedi tarlalarda içme suyu kullanılıyor**SANSÜRLÜ-KELİME**-**SANSÜRLÜ-KELİME** ZAMAN GAZETESİ [İnternetin İlk Türk Gazetesi]

[asi_ette]

abi çok uzundu zamanım olmadığı içn hepsini okuyamadım kusura bakma

güneydoğu ve doğu anadolu için gerekli projeler bunlar
siirt içinde önemli projeler yer alıyor paylasımın için tşk.ler

[KeNaN]

Hayırlısı olsun inşallah