Hacciyit Sabriya ---- (sabo Te-te)

[RoHaN]

Ahmet ARITÜRK'ün Kaleminden Yazı Dizisi - 5

20. Asır'da Siirt'in Meczupları ve Dikkatleri Çeken Simaları!

HACCIYIT SABRIYA
(SABO TE-TE)

Bu yazı dizi dizisini yazmağa karar verdiğimde ve duyurusunu yaptığım 6 Eylül 2005 tarihli Gazetemizde, verdiğim isimler arasında Hacıyıt Sabriya'nın (SABO TE-TE) adı yoktu. Yazının sonunda Bu arada, değerli okuyucularımızın hatırlayacakları ve bize hatırlatacakları isimleri de bekliyoruz) diye yazmıştık. Gazetemize gelen bir okuyucumuz, 20. asırda, Siirt'in en tanınmış ismini es geçtiğimi anımsattı ve şöyle bir soru yönetti:

"Senin sünnet ve evlilik düğününde kim vardı? Def çalıp, düğünü şenlendiren kimdi? 'Imi rohi tışşıya' yı söyleyen kimdi?"

Arkadaş, bu soruları sorunca jeton düştü. Evet, gerçekten Hacıyıt Sabrıya'yı veya meşhur lâkabıyla SABO TE-TE'yi unutmuştum. Oysa, 20. asırda, Sabo Te-Te'nin girmediği hiçbir Siirtli evi yok gibi. İki gözü ama olan ve hiç evlenmeyen bu Siirtli Bayan, düğünlerin ve şenliklerin vazgeçilmez simasıydı. Kimin sünnet, düğün, hatta askere gidecek çocukları olursa, düzenlenecek şenliklerin vazgeçilmez davetlisiydi. Elinde tefi ve Arapça türküleriyle, kadınlar arasında şenliklere şenlik katardı. Doğuştan ama, ama, gönül gözü açık bu Bayanın Halk Âşıkları türünden uyarladığı Siirtçe söylenmiş ezgileri, yıllarca dilden dile dolaştı, durdu.
"Immi rohi tışşıya", "Aylele hınne", "Hıbbi alla sabiye", "Beliteye mit mara" gibi çok sayıda derlediği ve tef eşliğinde çalıp söylediği o kadar çok ezgi vardı ki. Sanki Siirt'in bir Bayan Âşık Veysel'iydi.

O zamanlar sünnet, kına, düğün, asker uğurlama gibi özel eğlence gecelerinde, kadınlar ayrı, erkekler ayrı eğlenirlerdi. Kadınların bulunduğu bölümde, SABO TE-TE elinde tefiyle söylemeğe başlar, genç kızlar ve kadınlar, O'nun söylediklerini hep bir ağızdan tekrar ederlerdi. SABO TE-TE olmayan eğlenceler eksik ve neşesizdi. Öyle ki, düğünler birbirine denk gelmesin ve SABO TE-TE'nin yokluğu hissedilmesin diye, düğün tarihleri bile, ondan alınan randevuya göre ayarlanırdı.

Geçmiş yıllarda Siirt Merkez İlçede kına geceleri Çarşamba günü gecesi, düğünler ise Perşembe günü gecesine denk getirilirdi. Aynı güne iki düğün denk gelmesin bir taraf, Sabo Tete'den mahrum kalmasın diye, gün tespiti yapılırdı.

Yani, Sabo Te'tesiz kına, düğün ve asker uğurlama törenleri düşünülmezdi. Binlerce Siirtli gençlerin düğünlerinin şenlenmesine katkısı olan ve benim kanaatime göre bir BAYAN HALK ŞÂİRESİ olarak anılması gereken Merhume Hacı Sabrıya'ya rahmetler dilerken, bu vesile ile düğünlerde söylediği ve çocukluk yıllarımdan aklımda kalan birkaç deyişini, Türkçe tercümesiyle okuyucularımıza sunuyorum:

IMMİ ROHİ TIŞŞIYA-----------ANNE GİT ONU GÖR (İSTE)
İmmi Rohi Tışşıya-----------Anne, git Onu gör (iste anlamında)
Veddeyle çit asfar----------O'na sarı kumaş götür (hediye anlamında)
İnke deme atava-------------Eğer onu vermeseler
Dektep rohi askar-----------Kendimi asker yazacağım

İmmi rohi tışşıya-----------Anne, git onu gör
Veddeyle çiteye-------------Ona hediye götür
İnke deme atava-------------Eğer Onu vermeseler
Dahrop mil mıl Veleye-------Siirt'ten kaçacağım

AYLELEL HINNE---------------BU GECE KINA GECESİ
Aylele lele-----------------Bu gece, bu gece
Aylele hınne----------------Kına gecesi, bu gece
Terkete nadım---------------Senin terkini vermem
Hatta mirine----------------Bil ki hatta ölsem de

BELİTEYE MİT MARA-----------YÜZ KADIN EL-ELE TUTUŞMUŞ
Beliteye mit mara-----------Yüz kadın el ele tutuşmuş
Ğennevlu ğennevlu-----------Onun için şarkı söylüyorlar
İlleyle iye il ğelve--------Bu gece gerdek gecesi
Kıllıbes u savlu------------Yemenisini giyinmiş