Tarihte Bugün 2 Aralık

[HaNıM aGa]

Tarihte Bugün 2 Aralık

2 Aralık günü tarih sayfalarına nasıl yansıdı? Tarihin değişik dönemlerinden 2 Aralık’ta yaşananlar.

Namık Kemal öldü (1888).



Napolyon, Fransa İmparatoru oldu (1804).

Fransuva Jozef, Avusturya İmparatoru oldu (1848).

Türkiye ile Ermenistan arasında Gümrü Anlaşması imzalandı (1920).

III. Milli Eğitim Şûrası toplandı (1946).

Sarıyar Barajı açıldı (1956).

Adalet Partisi’nin I. Büyük Kongresi toplandı (1962).

Karadeniz Teknik Üniversitesi Trabzon’da açıldı (1963).

Eğitimci Fikret Madaralı öldü (1993).

NAMIK KEMAL’İN HAYATI
21 Aralık 1840’ta Tekirdağ’da doğdu, Asıl adı Mehmed Kemal’dir, Namık adını ona şair Eşref Paşa vermiştir. Babası, II. Abdülhamid döneminde müneccimbaşılık yapmış olan Mustafa Asım Bey’dir. Annesini küçük yaşında yitirince çocukluğunu dedesi Abdüllâtif Paşa’nın yanında, Rumeli ve Anadolu’nun çeşitli kentlerinde geçirdi. Bu yüzden özel öğrenim gördü. Arapça ve Farsça öğrendi. 1863’te Babıali Tercüme Odası’na kâtip olarak girdi. Dört yıl çalıştığı bu görev sırasında dönemin önemli düşünür ve sanatçılarıyla tanışma olanağı buldu. 1865’te kurulan ve daha sonra yeni Osmanlılar Cemiyeti adıyla ortaya çıkan İttifak-ı Hamiyet adlı gizli derneğe katıldı. Bir yandan da Tasvir-i Efkâr gazetesinde hükümeti eleştiren yazılar yazıyordu. Gazete, Yeni Osmanlılar Cemiyeti’nin görüşleri doğrultusunda yaptığı yayın sonucu 1867’de kapatıldı. Namık Kemal de İstanbul’dan uzaklaştırılmak için Erzurum’a vali muavini olarak atandı. Bu göreve gitmeyi çeşitli engeller çıkarıp erteledi ve Mustafa Fazıl Paşa’nın çağrısı üzerine Ziya Paşa’yla birlikte Paris’e kaçtı. Bir süre sonra Londra’ya geçerek M. Fazıl Paşa’nın parasal desteğiyle Ali Suavi’nin Yeni Osmanlılar adına çıkardığı Muhbir gazetesinde yazmaya başladı. Ama Ali Suavi’yle anlaşamaması üzerine Muhbir’den ayrıldı. 1868’de gene M. Fazıl Paşa’nın desteğiyle Hürriyet adı altında başka bir gazete çıkardı. Çeşitli anlaşmazlıklar sonucu, Avrupa’da desteksiz kalınca, 1870’te zaptiye nazırı Hüsnü Paşa’nın çağrısı üzerine İstanbul’a döndü. Nuri, Reşat ve Ebüzziya Tevfik beylerle birlikte 1872’de İbret gazetesini kiraladı. Aynı yıl burada çıkan bir yazısı üzerine gazete hükümetçe dört ay süreyle kapatıldı. Namık Kemal gene İstanbul’dan uzaklaştırılmak için Gelibolu mutasarrıflığına atandı. Orada yazmaya başladığı Vatan Yahut Silistire oyunu, 1873’te Gedikpaşa Tiyatrosu’nda sahnelendiğinde halkı coşturup olaylara neden oldu. Bu haberi İbret gazetesinin yazması üzerine o sırada İstanbul’a dönmüş olan Namık Kemal birçok arkadaşıyla birlikte tutuklandı. Bu kez kalebentlikle Magosa’ya sürgüne gönderildi. 1876’da I. Meşrutiyet’in ilanından sonra İstanbul’a döndü. Şura-yı Devlet (Danıştay) üyesi oldu. Kanun-î Esasi’yi (Anayasa) hazırlayan kurulda görev aldı. 1877 Osmanlı-Rus Savaşı çıkınca II. Abdülhamid’in Meclis-i Mebusan’ı kapatması üzerine tutuklandı. Beş ay kadar tutuklu kaldıktan sonra Midilli Adası’na sürüldü. 1879’da Midilli mutasarrıfı oldu. Aynı görevle 1884’te Rodos, 1887’de Sakız Adası’na gönderildi. Ertesi yıl burada öldü ve Gelibolu’da Bolayır’da gömüldü.

[HaNıM aGa]

Tarihte Bugün 2 Aralık

Olaylar

• 1409 - Leipzig Üniversitesi kuruldu.
• 1804 - Napolyon Bonapart, Paris'teki Notre Dame Katedrali'nde, Papa'nın da katıldığı törende taç giydi ve Fransa İmparatoru oldu.
• 1848 - Fransuva Jozef, Avusturya imparatoru oldu.
• 1852 - III. Napolyon, Fransa'da İmparator ilan edildi.
• 1873 - Türkiye'nin ilk borsası sayılan Dersaadet Tahvilat Borsası açıldı.
• 1901 - King Camp Gillette tarafından jiletin patenti alındı.
• 1908 - Çin'de çocuk İmparator Pu Yi 2 yaşındayken tahta çıktı.
• 1909 - Leo Baekland ilk yapay plastik bakalitin patentini aldı.
• 1909 - Fransız Baron Cathers, Osmanlı'daki ilk uçak gösterisini yaptı. Uçak, Şişli Hürriyeti Ebediye tepesinden Bulgar Hastanesine indi.
• 1914 - Avusturya, Belgrad'ı işgal etti.
• 1918 - Ermenistan, Osmanlı devletinden bağımsızlığını ilan etti.
• 1920 - Türkiye ile Ermenistan arasında Gümrü Antlaşması imzalandı. Kars Ermenistan'dan alındı.
• 1928 - Celal Sahir Bey'in (Erozan) hazırladığı "İmla Lügatı" yayımlandı.
• 1940 - Kağıt sıkıntısı nedeniyle gazetelerin sayfa sayısına kısıtlama getirildi.
• 1942 - Chicago'lu bilim adamları ilk kontrollü zincirleme atomik reaksiyonu gerçekleştirdiler.
• 1943 - Yüzde 87'si gayri Müslüm azınlıklar olan Varlık Vergisi'ni ödeyemeyen mükellefler borçlarını "bedenen çalışarak ödemeleri" için çalışma kamplarına gönderilmişti. Kamplarda bulunanların serbest bırakılması karar verildi.
• 1949 - Yunanistan'dan gelen bir tiyatro topluluğu, İstanbul'da Cevat Fehmi Başkut'un Paydos adlı oyununu sahneledi.
• 1956 - Fidel Castro, Grama yatıyla Küba'ya çıktı.
• 1956 - Ankara'nın 120 km kuzeydoğusunda yer alan Sarıyar Barajı açıldı.
• 1961 - Küba lideri Fidel Castro, kendisini, Küba'yı komünizme taşıyacak bir Marksist-Leninist olarak ilan etti.
• 1963 - Karadeniz Teknik Üniversitesi Trabzon'da açıldı.
• 1963 - Türkiye'nin ilk koalisyon hükümetinin başkanı İsmet İnönü 24 yıl sonra ilk kez üstlendiği başbakanlık görevinden istifa etti.
• 1965 - Ankara'da hava kirliliği tehlikeli boyutlarda: Bilim çevreleri Ankara'da 20 yıl yaşayan birinin kanser riskinin çok yüksek olduğunu açıkladı.
• 1974 - Keban ve Gökçekaya santralleriyle, Seyitömer termik santralinin üç ünitesinin birden aynı anda arızalanması üzerine tüm Türkiye'de her gün 1.5 saatlik elektrik kısıtlamasına başlandı.
• 1981 - İstanbul Teknik Üniversitesi'nden 450 öğretim üyesi Yüksek Öğretim Kanunu'na karşı açıklama yaptı.
• 1981 - Hülya Koçyiğit, Fransa'da düzenlenen 3 Kıta Film Festivali'nde, "Kurbağalar" filmindeki rolüyle "En iyi kadın oyuncu" ödülünü aldı.
• 1982 - Dr. Robert K. Jarvik tarafından geliştirilen ilk yapay kalp, Barney Clark adlı hastaya takıldı.
• 1983 - Türkan Şoray ile Cihan Ünal evlendi.
• 1988 - Benazir Butto, Pakistan başbakanı olarak yemin etti.
• 1993 - Kolombiya'lı uyuşturucu taciri Pablo Escobar, Meddelin'de güvenlik güçlerince öldürüldü.
• 2002 - Yüksek Seçim Kurulu (YSK), 3 Kasım 2002’de Siirt’te yapılan milletvekili seçimini iptal etti. Seçim işlemlerindeki eksikliğin seçim sonuçlarında etkili olduğu sonucuna varan YSK, Siirt’teki seçimin yenilenmesine oybirliğiyle karar verdi.
• 2003 - Yargıtay 11. Ceza Dairesi kayıp trilyon davasında kapatılan RP'nin genel başkanı Necmettin Erbakan'a özel belgede sahtecilik suçundan verilen 2 yıl 4 ay hapis cezasını oybirliğiyle onayladı.

[HaNıM aGa]

Doğumlar

• 1859 - Georges Seurat, Fransız ressam (ö. 1891)
• 1884 - Yahya Kemal Beyatlı, Türk şair (ö. 1958)
• 1885 - Nikos Kazancakis, Yunan yazar (ö. 1957)
• 1891 - Otto Dix, Alman ressam ve gravürcü
• 1923 - Maria Callas, Yunan soprano
• 1944 - İbrahim Rugova, Arnavut Siyasetçi. (ö. 2006)
• 1954 - Ahmet Uluçay, Yönetmen (ö. 2009)
• 1968 - Lucy Liu, Çin asıllı ABD'li film yapımcısı ve aktris
• 1981 - Britney Jean Spears ABD'li pop müzik şarkıcısı, dansçı, söz yazarı ve sinema oyuncu
• 1984 - Natalya Mammadova, Ukrayna asdasdi voleybolcu

[HaNıM aGa]

Ölümler

• 1594 - Gerardus Mercator, Belçikalı haritacı ve matematikçi (d. 1512)
• 1814 - Marquis de Sade, Fransız romancı (d. 1540)
• 1888 - Namık Kemal, Türk şairi (d. 1840)
• 1918 - Edmond Rostand, Fransız oyun yazarı (d. 1868)
• 1980 - Romain Gary, Fransız yazar, film direktörü, savaş pilotu ve büyükelçi (d. 1914)
• 1990 - Aaron Copland, Amerikan klasik müziğinin öncüsü, besteci (d. 1900)
• 1993 - Fikret Madaralı, Türk eğitimci
• 1994 - Orhan Şaik Gökyay, Edebiyat tarihi ve dil araştırmacısı, şair. (d. 1902)
• 1995 - Kemal Sülker, Türk yazar
• 2002 - Mehmet Emin Toprak, Türk aktör (d. 1974)
• 2003 - Fazıl Ünverdi, Türkiye'nin gazete ve dergi dağıtımında ilk isimlerinden

[RoHaN]

1981 - Hülya Koçyiğit, Fransa'da düzenlenen 3 Kıta Film Festivali'nde, "Kurbağalar" filmindeki rolüyle "En iyi kadın oyuncu" ödülünü aldı.