Bir Cd'nin Çalışma Şekli

[Metin21]

Çoğunuz mutlaka görmüştür bir CD'nin nasıl olduğunu ama biz yinede biraz tarif edelim: 12 cm çapında, ortasında 15 mm çapında bir delik olan ve 1,2 mm kalınlığında yuvarlak bir plastik parçasına benzetebiliriz. Üzerinde aynen plağa benzer şekilde içten dışa doğru spiraller halinde veriler (datalar) bulunur. Dataların içten başlaması, daha küçük çapta CD 'lerin yapılmasına olanak tanır. Tabi ki bunların kapasitesi daha düşük olacaktır.

Kesitine baktığımızda 4 katmandan oluştuğunu görürüz. En üsten başlarsak; etiket, koruyucu tabaka, yansıtıcı tabaka ve saydam tabaka.


CD'lerin üstünde çukurlar ve düzlükler denilen kısımlar bulunur. Çukurların sayısı 2 milyar kadardır. Bu çukurlar CD'lerin yapım aşamasında ana bir kalıptan çoğaltılacak CD'ler üzerine kopyalanırlar. Çukurların kopyalandığı kısım polikarbonat tabakadır. Bu tabaka daha sonra sırasıyla yansıtıcı alüminyum tabaka, koruyucu tabaka ve etiket katmanıyla kaplanır.
Çukurların derinliği 0,15 mikron'dur. Genişlikleri ise 0,6 mikron. Şimdi sorarsanız eğer mikron nedir diye onu açıklayayım : 1 mikron 1 milimetrenin 1000'e bölünmüş halidir. Yani 1000 mikron 1 milimetreye eşittir. Ne kadar ufak değerler değil mi? Çukurların uzunluklarına gelince, onlar biraz değişkenlik gösterirler. 0,80 mikrondan 3 mikrona kadar olabilirler.

CD'yi bilgisayara taktığınızda CD belli bir hızla dönmeye başlar. Bu esnada hareket edebilen bir kafa üstünde bulunan lazer ışını CD yüzeyini taramaya başlar. CD üzerine gönderilen her lazer ışını, yansıtıcı alüminyum tabakadan tekrar geri yansır. Yansıyan lazer ışınları bir fotosel tarafından algılanır. Algılanan her lazer ışını 0 değeri olarak bilgisayar tarafından kabul edilir.

Pekala, 1 değerini nasıl anlayacak bu bilgisayar? İşte bu nokta çok ilginç: CD üstündeki çukurlardan ve düzlüklerden bahsetmiştik. İşte lazer ışını bir çukurdan düzlüğe geçerken veya tam tersi olarak bir düzlükten bir çukura geçerken geri yansımaz. Yansımayan lazer ışını ise bilgisayar tarafından 1 değeri olarak algılanır. Böylelikle 0 ve 1 değerlerinden oluşan bir veri topluluğu bilgisayara iletilir.


Byte'ları kolay bir şekilde harddiske veya CD'ye kaydedebiliyoruz. Fakat CD'ye kaydediş biçimi hard disklerden biraz farklıdır. 1 byte 0 ve 1 'lerden oluşur. Tabi ki birbirini takip eden 1 sayılarıda olacaktır. (00110111 gibi)

Fakat CD'de bulunan datalarda hiçbir zaman 1 sayısı yanyana gelemez. Bu problemi çözmek için farklı bir sistem kullanılır. İngilizce'de "Eight to Fourteen Modulation" ifadesinin kısaltması olan EFM sistemi kullanılır. Bunu Türkçe'ye kabaca "8'den 14'e modülasyon" olarak tercüme edebiliriz.

Yani bu sistem sayesinde 8 bit'lik kodlar 14 bit'lik kodlara dönüştürülerek CD'lere kayıt yapılır. 14 bit'lik kodların özelliği ise arka arkaya 1 sayısının kesinlikle tekrar edilmemesidir. Ama doğal olarak 1 ile biten 14 bit'lik kodu, 1 ile başlayan başka bir 14 bit'lik kod takip edebilir. Böyle durumların olmaması için her iki kod arasına "margin bits" denilen "ara (veya sınır) bitler" konur. Bu 3 adet 0 değeridir (000). Böylelikle 2 adet 1 sayısı birbirini takip edemez.

Sonuç olarak 8 bit'lik kodlar 14 bit'lik kodlara dönüştürülerek CD'lere kaydedilir. CD'lerden okunan 14 bit'lik kodlar da 8 bit'lik kodlara dönüştürüldükten sonra işleme konulur.

İlk CD'ler Sony ve Phillips tarafından üretilmiştir.

CD üstündeki spiral biçimde bulunan track dediğimiz izlerin uzunluğu yaklaşık 4,5 km'dir.

Veriler Cd üzerine fiziksel olarak yazıldığı için; floppy diskler gibi manyetik ortamlardan etkilenmezler.


Her ne kadar güvenli gözükselerde bir CD'yi bükmeyin veya üstünü çizmeyin. Böyle durumlarda CD bozulabilir.

Eğer CD'niz çizilmişse herhangi bir bezle silmeyin. Özel temizleyiciler kullanın. Eğer illaki sileceksiniz dairesel hareketler yaparak silmeyi deneyin.

Her ne kadar üzerine keçeli kalemle yazı yazsak da bunların risk teşkil ettiğini unutmayın. Mürekkep ince koruyucu tabakayı geçip yansıtıcı alüminyum tabakaya etki edebilir. CD'nin üstünde bir etiket varsa, ona yazı yazmanızda bir sakınca yoktur.