Almanca Öğreniyorum -Ders AnlatımLı

[HaNıM aGa]

OLUMLU-BELİRSİZ ARTİKELLER


Almanca'da ein ve eine
olmak üzere iki tane olumlu-belirsiz artikel mevcuttur.
Ein (ayn) ve eine (ayne) kelimeleri Türkçe'de "bir" anl***** gelirler.
Ein, der ve das artikelinin olumlu-belirsizidir
Eine, die artikelinin olumlu-belirsizidir.
Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

der Fisch : balık
ein Fisch : bir balık (herhangi bir balık)

der Baum : ağaç
ein Baum : bir ağaç (herhangi bir ağaç)

das Buch : kitap
ein Buch : bir kitap (herhangi bir kitap)

das Kind : çocuk
ein Kind : bir çocuk (herhangi bir çocuk)

der See : deniz
ein See : bir deniz (herhangi bir deniz)

die Sprache : lisan
eine Sprache : bir lisan (herhangi bir lisan)

Örneklerden de anlaşılacağı gibi belirsiz cins isimlerin önünde "der" yerine "ein", "das" yerine "ein" ve "die" yerine "eine" kullanılmaktadır.
Şimdi olumsuz-belirsiz artikellere bakalım:

OLUMSUZ-BELİRSİZ ARTİKELLER

Ein ve eine artikellerinin olumsuzları da mevcuttur.Bunlara da olumsuz-belirsiz artikeller denir.
Ein artikelinin olumsuzu "kein" dir (kayn).
Eine artikelinin olumsuzu "keine" dir (kayne).
Kein ve keine, Türkçe'ye "değil" veya "hiçbir" anlamında çevrilebildikleri gibi, cümle fiiline eklenen olumsuzluk takılarıyla da (-me,-ma) çevrilebilirler.

Artikelleri şöyle bir toparlayacak olursak:
"der" artikelinin olumlu belirsizi "ein", olumsuz belirsizi "kein" dir.
"das" artikelinin olumlu belirsizi "ein", olumsuz belirsizi "kein" dir.
"die" artikelinin olumlu belirsizi "eine", olumsuz belirsizi "keine" dir.
Aşağıdaki örnekleri ineceleyiniz.

der Fisch : balık
ein Fisch : bir balık
kein Fisch : "bir balık değil" veya "hiçbir balık"

das Kind : çocuk
ein Kind : bir çocuk
kein Kind : "bir çocuk değil" veya "hiçbir çocuk"

die Tasche : çanta
eine Tasche : bir çanta
keine Tasche : "bir çanta değil" veya "hiçbir çanta"

Bu bölümle beraber Almanca'da bulunan belirli artikeller (der,das,die),
olumlu-belirsiz artikeller (ein,eine) ve olumsuz belirsiz (kein,keine)
olmak üzere artikel grupları hakkında bilgiler verdik.
Bir sonraki bölümde artikellerin kullanım alanlarını inceleyeceğiz.

DERS 11

Almanca'da genel olarak bütün cins isimler artikellerle beraber kullanılır.Özel isimlerin ise artikeli yoktur.
Fakat bazı durumlarda cins isimlerin artikelsiz kullanıldığını ya da özel isimlerin artikellerle beraber kullanıldığını görebilirsiniz.
Bu bölümde bir kaç istisnai durum hakkında bilgiler vereceğiz.

Almanca'da genel olarak şu durumlarda cins isimlerle artikel kullanılmayabilir:

-Emir cümlelerinde, hitap cümlelerinde, gazetelerde veya herhangi bir yerde yer alan ilanlarda,
gazete manşetlerinde veya haber başlıklarında, makale türü yazılarla atasözü ve deyim niteliğindeki yazılarda
genel olarak artikel kullanılmayabilir.

Şu durumlarda ise özel isimler artikellerle beraber kullanılır:

-Bazı ülke isimlerinde (die Türkei : Türkiye, die Vereinigten Staaten : ABD, die Niederlande : Hollanda, die Schweiz : İsviçre)
isimleri daima artikellerle beraber kullanılır.
Bunun yanında özel isim olmasına rağmen, cadde isimleri, dağ, göl, deniz, ırmak ve bunun gibi yer
isimleri de artikellerle beraber kullanılabilir.

DERS 12

ALMANCA'DA İSİMLERİN ÇOĞUL HALİ (PLURAL)

İsimlerin birer adedini gösteren şekli, o ismin tekil halidir.Örneğin bilgisayar, kitap, insan gibi
kelimeler ismin tekil biçimleridir.İsimlerin birden fazla adedini göstermek için ise ismin çoğul hali
kullanılır.Örneğin, bilgisayarlar, kitaplar, insanlar gibi kelimeler çoğuldur.
Türkçe'de bir tekil ismi çoğul biçime dönüştürmek için, o ismin sonuna -ler veya -lar
takılarından uygun olanı getirilir.Almanca'da ise genel olarak verilebilecek belirli bir kural yoktur.
Her isimin tekili ile çoğulu birbirinden bağımsız kelimeler olabileceği gibi, aynı kelimelerin
hem tekil hem de çoğul için kullanıldığı da olabilir.Bazen de kelimenin sonuna bazı ekler
getirilerek ismin çoğul biçimi elde edilebilir.
Almanca'da çoğul yapımı için belirli kurallar verilemeyeceğine göre, kelimeler ezberlenirken
mutlaka çoğullarıyla beraber ezberlenmelidir.
Almanca'da çoğul yapımı için verilebilecek tek genel kural, bütün çoğul kelimelerin artikellerinin
"die" olduğudur.Tekil halde bulunan bir ismin cinsiyeti ya da artikeli her ne olursa olsun, o ismin
çoğuluyla "die" artikeli kullanılır.Bu belirli artikel kullanımı için geçerlidir.
Belirsiz artikellerde durum farklı olmakla beraber gayet kolaydır.
Şöyle ki; olumlu-belirsiz artikeller (ein-eine) çoğulda kullanılmazlar.Bu durumda isim yalnız
başına, artikelsiz olarak kullanılır.
Olumsuz-belirsiz artikeller ise (kein-keine) çoğulda sadece "keine" olarak kullanılırlar.

Yukarıda anlatılanları örneklerle destekleyelim;
der Vater (baba) ------------------------ die Väter (babalar)

die Mutter (anne) ----------------------- die Mütter (anneler)

das Mädchen (kız çocuk) ------------ die Mädchen (kız çocuklar)
Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi "der,das,die" artikelleri, çoğulda "die" olarak kullanıldı.

ein Bus (bir otobüs) --------------------- Busse (otobüsler)

ein Freund (bir arkadaş) ---------------- Freunde (arkadaşlar)

ein Kellner (bir garson) ----------------- Kellner (garsonlar)

eine Lampe (bir lamba) ---------------- Lampen (lambalar)

eine Mutter (bir anne) ------------------ Mütter (anneler)
Yukarıdaki örneklerde de görüldüğü gibi "ein" ve "eine" artikelleri çoğulda kullanılmazlar.
Kelime tek başına kullanılır.

kein Buch (bir kitap değil) ------------------ keine Bücher (kitaplar değil)

kein Kellner (bir garson değil) ------------- keine Kellner (garsonlar değil)

keine Lampe (bir lamba değil) ------------- keine Lampen (lambalar değil)

keine Mutter (bir anne değil) --------------- keine Mütter (anneler değil)

Yukarıdaki örneklerde de görüldüğü gibi "kein" ve "keine" çoğulda sadece "keine" olarak kullanılır.

Her ne kadar çoğul için belli bir kural verilemese de, sizlere kolaylık olması açısından
önümüzdeki bölümde belirli isim yapılarına ait çoğul yapma kaidelerini inceleyeceğiz.
Bu sayede bir çok ismi kendi kendinize çoğul hale getirebileceksiniz.

DERS 13

ALMANCADA İSİMLERİ ÇOĞUL YAPMAK İÇİN İPUÖLARI

Bu bölümde tekil halde bulunan isimleri çoğul hale getirmek için ismin son harfine göre belirlenmiş
bazı pratik kurallar vereceğiz.Aşağıdaki kuralları iyi çalıştığınız taktirde herhangi bir kaynağa
ihtiyaç duymadan bir çok ismi kendi kendinize çoğul yapabilirsiniz.

- Son harfleri, -sel, -tel, -ler, -le, -ner, -en, -chen, -erl, -lein, olan kelimelerin tekili ile çoğulu
aynıdır.Bu kelimeleri çoğul yaparken kelimede hiçbir değişiklik yapılmaz.Aynı kelime hem tekil
hem de çoğul için kullanılır.Bu kural sadece artikeli der veya das olan tüm kelimeler için geçerlidir.

-Son harfleri -ich, -rich, -icht, -ig, -bold, -ing, -ing, -ing, -nis, -sal olan kelimelerin çoğulu,
tekil halinin sonuna -e herfi getirilerek yapılır.

-Son harfleri -er ve -el olup da artikeli "die" olan kelimeler sonlarına -en ya da -n harfleri
getirilerek çoğul yapılır.Bu kurala sadece "Tochter" ve "Mutter" kelimeleri uymaz.

-Son harfleri -schaft, -lei, -heit, -keit, -rei, -in, -ung olan kelimeler, sonlarına -en veya -n
harfleri getirilerek çoğul yapılır.

-Artikeli der veya das olup da "tum" takısı ile biten isimleri çoğul yapmak için sonuna
-er takısı getirilir ve kelimedeki sesli harfler de üzerlerine nokta alarak incelir.

Buraya kadar incelediğimiz çoğul isimlerle ilgili şu yargıya da varabiliriz:
Almanca'da isimler genel olarak,

sonuna -er harfleri getirilerek,
hem sonuna -er harfleri hem de ilk sesli harflerinin üzerine nokta getirilerek,
sonuna -e harfi getirilerek,
hem sonuna -e harfi hem de ilk sesli harflerinin üzerine nokta getirilerek,
kelimede hiçbir değişiklik yapma¤¤¤¤¤¤
hem kelimede hiçbir değişiklik yapmayarak hem de ilk sesli harflerinin üzerine nokta getirilerek,
sonuna -n harfi getirilerek,
sonuna -en harfleri getirilerek,
yabancı kökenli kelimelerin sonuna -s harfi getirilerek
çoğul yapılırlar diyebiliriz

DERS 14

İSMİN HALLERİ (DEKLİNATİON DER SUBSTANTİVE)


Almanca'da ismin halleri Türkçe'den biraz farklıdır ve yalın hali, -i hali, -e hali, -in hali olmak
üzere ismin dört hali mevcuttur.
Türçe'de bir ismi -i haline sokmak için kelimenin sonuna ı-i-u-ü harflerinden uygun olanı eklenir.
(eğer gerekiyorsa kaynaştırma harfi de eklenir)Örneğin, ev-evi, okul-okulu, bahçe-bahçeyi gibi.
Ya da -e hali ev-eve, okul-okula, bahçe-bahçeye gibi yapılır.
Almanca'da ise bu haller genellikle kelimenin artikelini değiştirerek oluşturulur.Bazı kelimelerin de
sonlarına bazı haflerin eklendiği durumlar da mevcuttur.
Almanca'da ismin dört hali şu şekilde ifade edilir.
Yalın Hali : Nominativ
-e Hali : Dativ
-i Hali : Akkusativ
-in Hali : Genitiv

Yalın hal, ismin bir değişikliğe uğramamış, saf halidir.
Örneğin kalem, kitap, bilgisayar kelimeleri ismin yalın halindedirler.Bunun yanı sıra isimler
çoğul olarak da yalın halde bulunabilirler.Örneğin kitaplar, kalemler kelimeleri de hem çoğuldur
hem de yalın haldedir.
Bu bölüme kadar incelediğimiz tüm kelimeler de yalın haldedirler.Sözlüklerde ve diğer kaynaklarda
isimler daima yalın halde verilirler.
Almanca'da yalın hale ilişkin incelenecek çok fazla bir şey yoktur.Zaten sözcüklerin saf halleri
yalın haldedirler.Aşağıdaki örnekler gibi.

Halı : der Teppich
Göz : das Auge
Masa : der Tisch
Lamba : die Lampe
Otobüsler : Busse
Anneler : die Mütter
Babalar : die Väter
Örnekleri ismin yalın halindedirler. Önümüzdeki bölümde ismin -i halini inceleyeceğiz.

DERS 15

İSMİN -İ HALİ (AKKUSATİV)

Almanca'da isimler (biraz ileride vereceğimiz istisna dışında) artikelleri değiştirilmek suretiyle
-i haline getirilirler.Artikeller ise şu şekilde değiştirilirler:

Artikeli "der" olan isimleri -i haline sokmak için, "der" artikelini "den" şeklinde değiştiririz.
Artikeli "das" veya "die" olan isimlerde ve artikellerinde ise hiçbir değişiklik yapılmaz.
Artikel olarak "eine" kelimesi de -i halinde değişmeden aynen kalır.
Artikel olarak "ein" kelimesi ise değişikliğe uğrayarak "einen" şeklini alır.(der için)
Artikel olarak "keine" kelimesi de değişmeden aynen kalır.
Artikel olarak "kein" kelimesi ise değişikliğe uğrayarak "keinen" şeklini alır.

Şimdi yukarıda bahsettiğimiz istisnayı inceleyelim;
İsimlerin çoğulunu anlatırken bazı isimlerin sonlarına -n veya -en takıları alarak çoğul olduklarını
belirtmiştik.Bu isimler son harfleri -schaft, -heit, -keit, -in, -lei, -rei, -ung olan isimlerdi.
Bu belirtilen isimlerden artikeli "der" olanlar, ismin -i haline çevrilirken "der" artikeli "den" olur
ve kelime çoğul haliyle kullanılır.Yani çoğulda sonlarına -n veya -en takılarını alan ve artikeli
"der" olan tüm isimler, ismin -i halinde daima çoğul yazılışlarıyla kullanılırlar.Bu istisna sadece
-i haline has bir özellik olmayıp, ismin tüm halleri için geçerlidir.
İsmin -i haliyle ilgili kurallar bu kadardır.Aşağıdaki örnekleri incleyiniz.

YALIN HALİ---------------------------- -İ HALİ

der Mann (adam) ----------------------- den Mann (adamı)
der Ball (top) ---------------------------- den Ball (topu)
der Sessel (koltuk) --------------------- den Sessel (koltuğu)
Görüldüğü gibi der artikeli den oluyor ve kelimede bir değişiklik yok.

der Student (öğrenci) ----------------- den Studenten (öğrenciyi)
der Mensch (insan) -------------------- den Menschen (insanı)
Yukarıdaki iki örnekte az önce belirtilen istisnai durum olduğu için kelimeler
-i halinde çoğul yazılışlarıyla kullanıldı.

das Auge (göz) ------------------------ das Auge (gözü)
das Haus (ev) ------------------------- das Haus (evi)
die Frau (kadın) ---------------------- die Frau (kadını)
die Wand (duvar) -------------------- die Wand (duvarı)
Yukarıda da görüldüğü gibi das ve die artikellerinde ve kelimelerde hiçbir değişiklik yok.

ein Mann (bir adam) ----------------- einen Mann (bir adamı)
ein Fisch (bir balık) ------------------ einen Fisch (bir balığı)
kein Mann (bir adam değil) -------- keinen Mann (bir adamı değil)
kein Fisch (bir balık değil) --------- keinen Fisch (bir balığı değil)
Görüldüğü gibi ein-einen ve kein-keinen değişmesi mevcut.

eine Woche (bir hafta) -------------- keine Woche (bir haftayı değil)
keine Frau (bir kadın değil) -------- keine Frau (bir kadını değil)
keine Woche (bir hafta değil) ------ keine Woche (bir haftayı değil)
Yukarıda da görüldüğü gibi eine ve keine artikellerinde ve kelimede bir değişiklik yok

DERS 16

İSMİN -E HALİ (DATİV)

İsmin -e hali de artikellerin değiştirilmesi suretiyle yapılır.
Artikeller şu şekilde değişiklik gösterirler:

der artikeli dem haline,

das artikeli dem haline,

die artikeli der haline,

ein artikeli einem haline,

eine artikeli einer haline,

kein artikeli keinem haline,

keine artikeli keiner haline getirilir.

Burada şunu belirtmek isteriz; ismin halleriyle ilgili oldukça değişik durumlar olduğunu
farketmişsinizdir.Ne kadar çok pratik ve alıştırma yaparsanız bu kurallara o kadar kolay ve
çabuk aşina olabilirsiniz.Önümüzdeki bölümlerde bu konularla ilgili bolca örnekler
ve alıştırmalar vereceğiz.Kendiniz de bu konuda alıştırmalar yapmaya çalışınız.
Bilmediğiniz durumlar için yardım isteyiniz.Unutmayın ki, ne kadar çok alıştırma yaparsanız,
öğrenme süreniz de o kadar kısalır ve konular kalıcı hale gelir.Şimdi devam edelim.

der Schüler (öğrenci) ------------------ dem Schüler (öğrenciye)
das Kind (çocuk) ---------------------- dem Kind (çocuğa)
die Frau (kadın) ------------------------ der Frau (kadına)
ein Haus (bir ev) ----------------------- einem Haus (bir eve)
kein Haus (bir ev değil) --------------- keinem Haus (bir eve değil)
eine Frau (bir kadın) ------------------ einer Frau (bir kadına)
keine Frau (bir kadın değil) ---------- keiner Frau (bir kadına değil)
Yukarıda verilen kurallar burada örnek haline getirilmiştir.Lütfen dikkatle inceleyiniz.

İsimlerin çoğulunu anlatırken bazı isimlerin sonlarına -n veya -en takıları alarak çoğul olduklarını
belirtmiştik.Bu isimler genellikle son harfleri -schaft, -heit, -keit, -in, -lei, -rei, -ung olan isimlerdi.
Bu belirtilen isimlerden artikeli "der" olanlar, ismin -e haline çevrilirken "der" artikeli "dem" olur
ve kelime çoğul haliyle kullanılır.Yani çoğulda sonlarına -n veya -en takılarını alan ve artikeli
"der" olan tüm isimler, ismin -e halinde daima çoğul yazılışlarıyla kullanılırlar.Bu istisna sadece
-e haline has bir özellik olmayıp, ismin tüm halleri için geçerlidir.Bir örnek vermek gerekirse,
Student (öğrenci) kelimesinin artikeli "der"dir.Ve bu kelime sonuna -en takısı alarak çoğul olur.
Yani yukarıdaki istisna bu kelime için geçerlidir.O halde bu kelimenin tekilini,çoğulunu
ve -e halini ele alalım.

der Student (ismin tekili ve yalın hali) (öğrenci)
die Studenten (isimin çoğulu ve yalın hali) (öğrenciler)
dem Studenten (ismin tekili ve -e hali) (öğrenciye)
Yukarıdaki durumu iyi analiz ederseniz yukarıdaki istisnayı çok rahat kavrayabilirsiniz.

Çoğul isimlerin -e halini aşağıda inceleyeceğiz.
Bilindiği gibi yalın halde bulunan çoğul isimlerin tümünün artikeli "die" oluyordu.
Bir önceki bölümde ismin -i halinde çoğulları ayrıca ele almamamızın nedeni ise, çoğul
isimlerin -i halinde ayrıca bir değişiklik göstermemesi idi.Burada çoğul isimleri ayrıca ele
almamızın nedeni ise, çoğul isimlerin ismin -e halinde bir değişiklik göstermeleridir.
(görüldüğü gibi bu dilde herşeyin kendine has istisnaları var.Eğer bolca alıştırma yaparsanız,
ileride, gözünüzü korkutan bu kurallar iki ile dördü çarpmak kadar kolay ve alışılmış gelecektir.)

Çoğul isimleri -e haline sokmak için çoğul ismin önündeki "die" artikeli "den" olarak değişir ve
ismin sonuna bir "n" harfi eklenir.Eğer ismin çoğulunun son harfi "n" ise o zaman "n" harfinin
getirilmesine gerek yoktur.(Yukarıdaki kuralı tekrar okuyunuz)

Örneğin;
die Väter (çoğul ve yalın hali) (babalar)
den Vätern (çoğul ve -e hali) (babalara)
Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi "die" artikelini "den" yaptık ve çoğulda ismin sonunda
"n" harfi olmadığı için -e haline getirirken bir "n" harfi koyduk.

Örnek:
die Frauen (çoğul ve yalın hali) (kadınlar)
den Frauen (çoğul ve -e hali) (kadınlara)
Yukarıda da görüldüğü gibi "die" artikeli ismin -e halinde "den" haline dönüştü ve ismin
çoğulu zaten "n" harfiyle bittiği için isme ayrıca bir "n" harfi eklenmedi.

Peki çoğul isimlerle sadece "die" artikeli mi kullanılır? Hayır.Çoğul isimlerle belirsiz artikellerin
de kullanılabileceğini (olumsuz-belirsiz) önceki bölümlerde belirtmiştik.
O zaman çeşitli belirsiz artikellerlerin -e haline getirlişleriyle de çeşitli örnekler verelim.
Bilindiği gibi çoğul isimlerle "ein" ve "eine" kullanılmıyordu.Çünkü bu kelimeler "bir" anlamı
veriyordu.Bu anlam da ismin çoğuluyla çelişir.Siz hiç "bir kitaplar" diye bir şey duydunuz mu?
Bu anlam saçmadır yani sadece "kitaplar" olarak kullanılmalıdır.O halde "ein" ve "eine"
çoğulda kullanılmazlar.Bir örnekle açıklayalım;
ein Buch (bir kitap) kelimesi tekil haldedir yani sadece tek bir kitabı ifade eder.
Kitaplar kelimesi ise "ein Bücher" olarak kullanılamaz, "Bücher" olarak kullanılır.
O halde ismin -e halinde de "ein" ve "eine" artikellerini kullanmıyoruz.

Örnek:
ein Buch (yalın hali ve tekil) (bir kitap)
Bücher (yalın hali ve çoğul) (kitaplar)
Büchern (-e hali ve çoğul) (kitaplara)
Yukarıdaki örnekte Bücher kelimesinin önünde artikel olmadığı için sadece kelimenin sonuna
bir "n" harfi eklenmiş ve kelime -e haline getirilmiştir.

Çoğullarda ismin önünde "keine" kullanılabiliyordu.Bir örnekte bununla ilgili yapalım.
keine Bank (hiçbir banka) (yalın hal-tekil)
keine Banken (hiçbir bankalar) (yalın hal-çoğul)
keinen Banken (hiçbir bankalara) (-e hali-çoğul)
Bölümün başında "keine"nin "keinen" olarak değiştiğini belirtmiştik.
Bu bölümde de ismin -e haline ilişkin çeşitli kullanımlar sunduk.
Yabancı diller nankördür derler.Ne kadar ezberlerseniz ezberleyin tekrar ve alıştırma olmadan
asla kalıcı olmazlar.Sizlere yavsiyemiz burada okuduklarınızla yetinmeyin.
Kendi kendinize bir çok sözcüğü ismin çeşitli hallerine dönüştürmeyi deneyin.
Başarılar...